Η επιτροπή που απονέμει το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης εξέφρασε την έντονη καταδίκη της για τις προσπάθειες της Μόσχας να χαρακτηρίσει τη “Memorial“, την οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων και συν-παραλήπτη του βραβείου Ειρήνης του 2022, ως “οργάνωση εξτρεμιστών”. Ο πρόεδρος της Νορβηγικής Επιτροπής Νόμπελ, Γιόργκεν Βάτνε Φρίντνες, δήλωσε την Τετάρτη ότι η επιτροπή είναι “βαθιά ανήσυχη από τις τελευταίες προσπάθειες των ρωσικών αρχών να καταστρέψουν τη Memorial – συν-παραλήπτη του βραβείου Νόμπελ Ειρήνης 2022 – επιδιώκοντας να την χαρακτηρίσουν ως εξτρεμιστική οργάνωση”.
Η δήλωση εκδόθηκε εν όψει της αναμενόμενης εξέτασης από το Ανώτατο Δικαστήριο της Ρωσίας την Πέμπτη, ενός αιτήματος του Υπουργείου Δικαιοσύνης για την προσθήκη της Memorial στον κατάλογο των “ανεπιθύμητων” οντοτήτων στη Ρωσία. Ο χαρακτηρισμός αυτός θα απαγόρευε τη λειτουργία της οργάνωσης στη Ρωσία, ενώ όσοι συνδέονται με αυτήν θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν ποινή φυλάκισης έως και τεσσάρων ετών, καθώς και πρόστιμα.
Η Memorial έχει ήδη κηρυχθεί “ξένος πράκτορας”, και το Ανώτατο Δικαστήριο είχε διατάξει τη διάλυσή της στη Ρωσία στα τέλη του 2021. Ο Φρίντνες τόνισε ότι εάν το τελευταίο αίτημα του Υπουργείου Δικαιοσύνης γίνει δεκτό, “όλες οι δραστηριότητες της Memorial θα ποινικοποιηθούν. Οποιοσδήποτε συμμετέχει, χρηματοδοτεί το έργο της Memorial – ή ακόμη και μοιράζεται δημοσιευμένο υλικό της – θα διατρέχει τον κίνδυνο φυλάκισης.”
“Ο χαρακτηρισμός μιας τέτοιας οργάνωσης ως εξτρεμιστικής αποτελεί προσβολή στις θεμελιώδεις αξίες της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της ελευθερίας της έκφρασης”, πρόσθεσε. Η επιτροπή κάλεσε “τις ρωσικές αρχές να αποσύρουν άμεσα αυτόν τον ισχυρισμό και να τερματίσουν κάθε παρενόχληση κατά της Memorial και των μελών της”.
Η Memorial είχε μοιραστεί το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης με την ουκρανική οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων Centre for Civil Liberties και τον Άλες Μπιάλιατσκι, ο οποίος εργάζεται για την προώθηση της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Λευκορωσία. Η Memorial, που ιδρύθηκε το 1987, εστιάζει στην τεκμηρίωση των παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Ρωσία. Πριν από την απαγόρευσή της στη Ρωσία, η Memorial είχε δημιουργήσει ένα δίκτυο περίπου 50 οργανώσεων σε όλη τη Ρωσία και εκτός των συνόρων της. Ορισμένα από τα τμήματά της που εδρεύουν στη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ιταλία συνεχίζουν να λειτουργούν. Αρκετοί ηγέτες της Memorial στη Ρωσία έχουν διωχθεί ποινικά – συμπεριλαμβανομένου του Όλεγκ Ορλόφ, ο οποίος αφέθηκε ελεύθερος σε ανταλλαγή κρατουμένων το 2024 μετά από φυλάκιση για τις δηλώσεις του κατά του πολέμου στην Ουκρανία – και τώρα εργάζονται εκτός Ρωσίας για να συνεχίσουν την τεκμηρίωση των παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
