Επανέρχονται δυναμικά οι πρωτοβουλίες για την επίλυση της κρίσης στο Σουδάν, με την “Διεθνή Τετράδα” – που αποτελείται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Αίγυπτο, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα – να εγκαινιάζει νέο κύκλο διαπραγματεύσεων. Συγκεκριμένα, στις 24 Οκτωβρίου 2025, πραγματοποιήθηκε στην Ουάσινγκτον συνάντηση με εκπροσώπους του Σουδανικού Στρατού και των Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης (RSF). Στόχος αυτής της κίνησης είναι η προώθηση μιας ολοκληρωμένης πρωτοβουλίας για την ειρήνη, η οποία περιλαμβάνει την επαναφορά της κατάπαυσης του πυρός και τη διεξαγωγή εσωτερικών πολιτικών διαπραγματεύσεων που θα οδηγήσουν σε μια συμβιβαστική πολιτική διακυβέρνηση.
Η κρίση στο Σουδάν, η οποία μαίνεται από τα μέσα Απριλίου 2023, έχει επιδεινωθεί δραματικά, με τις δυνάμεις RSF να έχουν πρόσφατα καταλάβει την πόλη Αλ-Φασέρ. Παρά τη δυναμική που προσδίδει η “Διεθνής Τετράδα” στις προσπάθειες για την επίτευξη ειρήνης, η πρωτοβουλία αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια και προκλήσεις που ενδέχεται να κλονίσουν την επιτυχία της.
Το “Κέντρο Μελετών Στρατηγικής Διαστάσεων” δημοσίευσε μια αναλυτική έκθεση με τίτλο “Η πρωτοβουλία της Διεθνούς Τετράδας για το Σουδάν και οι προοπτικές επιτυχίας της υπό το πρίσμα της κλιμάκωσης στο πεδίο της μάχης”, προσπαθώντας να φωτίσει τα προβλήματα που περιβάλλουν τη σύγκρουση και τα πιθανά σενάρια για το μέλλον του πολέμου, ο οποίος διαρκεί σχεδόν τρία χρόνια.
Η πρωτοβουλία της “Τετράδας” εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο προσπαθειών των περιφερειακών και διεθνών δυνάμεων να τερματιστεί η στρατιωτική κλιμάκωση και να επανέλθει η χώρα στον πολιτικό διάλογο. Η αύξηση της έντασης στις συγκρούσεις του Νταρφούρ και της Κορντοφάν, ιδιαίτερα στην Αλ-Φασέρ και την Αλ-Αμπιάντ, δημιούργησε ένα τεταμένο κλίμα.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε από την ανθρωπιστική κρίση, με τα δεδομένα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών να υποδεικνύουν ότι το Σουδάν βιώνει μια από τις σοβαρότερες ανθρωπιστικές καταστάσεις παγκοσμίως. Πάνω από 30 εκατομμύρια άνθρωποι χρειάζονται ανθρωπιστική βοήθεια, συμπεριλαμβανομένων άνω των 9,6 εκατομμυρίων εκτοπισμένων εντός της χώρας και περίπου 15 εκατομμυρίων παιδιών.
Η κατάληψη της Αλ-Φασέρ από τις δυνάμεις RSF επιδείνωσε περαιτέρω τις ανθρωπιστικές και στρατιωτικές συνθήκες, αναγκάζοντας χιλιάδες κατοίκους να εγκαταλείψουν την πόλη, η οποία πλέον χαρακτηρίζεται ως “περιοχή πληγείσα από καταστροφή”. Σε αυτό το πλαίσιο, στις 11 Σεπτεμβρίου, εκδόθηκε ανακοίνωση από την ομάδα, καλώντας σε τριήμερη εκεχειρία για την παροχή επείγουσας ανθρωπιστικής βοήθειας στους πληγέντες πολίτες, ενώ παράλληλα προτάθηκε μια εννεάμηνη διαδικασία ειρηνικής πολιτικής μετάβασης προς την εξουσία, με στόχο τη συγκρότηση μιας νόμιμης πολιτικής κυβέρνησης που θα απολαμβάνει την εμπιστοσύνη των Σουδανών πολιτών.
Η πρωτοβουλία της “Διεθνούς Τετράδας” υπογραμμίζει το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινότητας για τη σταθερότητα του Σουδάν, καθώς η συνεχιζόμενη αναταραχή αποτελεί άμεση απειλή για την ασφάλεια της περιοχής του Κέρατος της Αφρικής και της Ερυθράς Θάλασσας. Το ενδιαφέρον της Ουάσινγκτον για την κρίση δεν είναι παρά μια προέκταση του ανταγωνισμού ΗΠΑ-Κίνας για πόρους και επιρροή.
Ωστόσο, παρά τις προθέσεις, υπάρχουν σημαντικοί παράγοντες που περιορίζουν τις δυνατότητες επιτυχίας της πρωτοβουλίας:
1. **Η θέση του Συμβουλίου Κυριαρχίας:** Ο επικεφαλής του Συμβουλίου Κυριαρχίας και αρχηγός του στρατού, Αμπντέλ Φατάχ αλ-Μπουρχάν, έχει δηλώσει κατηγορηματικά την απόρριψή του σε οποιοδήποτε συμβούλιο ειρήνης ή κυβέρνηση που ο λαός δεν έχει αποδεχθεί. Αυτό υποδηλώνει απροθυμία για συνεργασία με την άλλη πλευρά. Το Συμβούλιο Κυριαρχίας επιμένει στην εποπτεία της πολιτικής διαδικασίας, παρά το γεγονός ότι η ανακοίνωση της “Τετράδας” ορίζει ότι το μέλλον της διακυβέρνησης του Σουδάν δεν θα ελέγχεται από κανέναν πολεμικό παράγοντα.
2. **Οι συνθήκες στο πεδίο της μάχης:** Ο συνεχιζόμενος πόλεμος και οι συγκρούσεις αποτελούν βασικό εμπόδιο για την επίλυση που επιδιώκει η “Τετράδα”. Οι συγκρούσεις μεταξύ του RSF και του Σουδανικού Στρατού συνεχίζονται, με δυνητικό αντίκτυπο στην πολιτική και διαπραγματευτική διαδικασία.
3. **Φόβοι για εξωτερική ηγεμονία:** Ορισμένες σουδανικές πολιτικές δυνάμεις ενδέχεται να ανησυχούν ότι μια διευθέτηση μέσω της “Διεθνούς Τετράδας” θα μπορούσε να οδηγήσει στην αναπαραγωγή του μοντέλου της διεθνούς ή περιφερειακής ηγεμονίας, υπονομεύοντας την ενότητα του σουδανικού λαού.
Όσον αφορά τα πιθανά σενάρια για την επίλυση της κρίσης, η μελέτη προτείνει τρία:
1. **Σενάριο αποτυχίας της διευθέτησης και συνέχισης του πολέμου:** Αυτό το σενάριο ενισχύεται από την έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ του στρατού και του RSF, τη διάσπαση των πολιτικών δυνάμεων και την άνοδο φυλετικών και εθνοτικών συγκρούσεων. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει στην διάβρωση των κρατικών θεσμών και την ανάδυση ανταγωνιστικών κέντρων εξουσίας που θα μοιράζονται τη γεωγραφία και τον πλούτο, μετατρέποντας το Σουδάν σε πεδίο διαμάχης ξένων δυνάμεων, επαναλαμβάνοντας μοντέλα όπως της Λιβύης και της Σομαλίας.
2. **Σενάριο επίτευξης ισορροπίας:** Αυτό σημαίνει επίτευξη ισορροπίας μεταξύ διεθνών πιέσεων και εθνικών συμφερόντων. Η πρωτοβουλία της “Τετράδας” μπορεί να αποτελέσει ένα πρακτικό πλαίσιο, αλλά παραμένει εύθραυστο απέναντι σε ξαφνική στρατιωτική κλιμάκωση ή ανεξέλεγκτη ξένη επέμβαση.
3. **Σενάριο επιβολής διευθέτησης:** Αυτό προϋποθέτει μια διευθέτηση βασισμένη σε εσωτερική συναίνεση μεταξύ των στρατιωτικών, πολιτικών και φυλετικών φορέων του Σουδάν, οδηγώντας στην ίδρυση ενός νέου πολιτικού συστήματος που θα επαναπροσδιορίσει το εθνικό κράτος. Σύμφωνα με τη μελέτη, η επιτυχία αυτού του σεναρίου εξαρτάται από την ωρίμανση μιας νέας πολιτικής τάξης που θα υπερβαίνει τη λογική της επικράτησης και θα εστιάζει στο κοινωνικό συμβόλαιο, εγκαθιδρύοντας μια πραγματική πολιτική νομιμοποίηση.
Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πρωτοβουλία της “Τετράδας” αποτελεί βασική κινητήρια δύναμη για την ειρηνική εσωτερική λύση στο Σουδάν, καθώς προέρχεται από χώρες με διεθνές κύρος. Το Σουδάν μπορεί να αξιοποιήσει την επιρροή τους για να επιτύχει την καλύτερη δυνατή συμφωνία ειρήνης, η οποία θα διασφαλίζει παραγωγικές συνεργασίες για την ανοικοδόμηση της χώρας. Ωστόσο, η επιτυχία της εξαρτάται από την προθυμία των σουδανικών φορέων να αποδεχθούν μια φόρμουλα που συνδυάζει διεθνείς εγγυήσεις και εθνική συμφιλίωση.
