Στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, οι αφίσες των επτά υποψηφίων για την προεδρία έχουν ήδη αναρτηθεί στους κεντρικούς δρόμους και τις δημόσιες πλατείες της πρωτεύουσας, Μπραζαβίλ. Ωστόσο, στην αγορά Moukondo, οι ψηφοφόροι δείχνουν λιγότερο ενθουσιασμό για τις επικείμενες εκλογές. Πολλοί εξ αυτών, όπως η 27χρονη άνεργη απόφοιτος πανεπιστημίου, Fortune, δεν περιμένουν πολλά από τις κάλπες. “Όταν βλέπεις πώς ξοδεύονται τα χρήματα κατά την προεκλογική εκστρατεία, αναρωτιέσαι αν αυτοί που έχουν την εξουσία νοιάζονται πραγματικά για τις συνθήκες διαβίωσης του πληθυσμού”, δήλωσε, υπογραμμίζοντας την αντίφαση μεταξύ του πλούτου από το πετρέλαιο και της φτώχειας που μαστίζει περίπου τον μισό πληθυσμό της χώρας, που ανέρχεται στα έξι εκατομμύρια.
Παρόμοια αισθήματα εκφράζει και ο Gilbert, 44 ετών, δημόσιος υπάλληλος, του οποίου ο μισθός δεν επαρκεί για τις οικογενειακές δαπάνες. “Κάνω διάφορες δουλειές για να συμπληρώσω το εισόδημά μου. Στην ηλικία μου, το να πιστεύεις ότι αυτές οι εκλογές θα αλλάξουν την καθημερινότητά μας θα ήταν σχεδόν αυτοκτονικό”, ανέφερε, προσθέτοντας: “Έχω ζήσει σχεδόν όλη μου τη ζωή με τον ίδιο ηγέτη. Άλλοι το αποκαλούν σταθερότητα. Άλλοι λένε ότι τίποτα δεν αλλάζει”.
Η πραγματικότητα είναι ότι μετά από 40 χρόνια υπό την ηγεσία του ίδιου προέδρου, η πολιτική συνέχεια έχει γίνει ο κανόνας. Ο Πρόεδρος Denis Sassou Nguesso, 82 ετών, ο οποίος διεκδικεί εκ νέου την προεδρία, ανέλαβε για πρώτη φορά την εξουσία το 1979. Μετά από μια μεταβατική περίοδο στις αρχές της δεκαετίας του 1990, επέστρεψε στην προεδρία το 1997 μετά από εμφύλιο πόλεμο και κυβερνά αδιάκοπα έκτοτε. Δύο σημαντικές συνταγματικές αναθεωρήσεις, το 2002 και το 2015, άλλαξαν τις προϋποθέσεις για την εκλογή, επιτρέποντας στον αρχηγό του κράτους να συνεχίσει να είναι υποψήφιος.
Οι υποστηρικτές του Nguesso αποδίδουν αυτήν την πολιτική μακροζωία στη σταθερότητα που έχει διατηρήσει η χώρα σε μια περιοχή συχνά σημαδεμένη από συγκρούσεις, όπως η Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, η Γκαμπόν και η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Η κυβέρνηση παρουσιάζει την ειρήνη και τη θεσμική συνέχεια ως τα κύρια επιτεύγματα. Ωστόσο, ξένοι παρατηρητές σκιαγραφούν μια πιο σύνθετη εικόνα. Ο οργανισμός Freedom House χαρακτηρίζει το Κονγκό “μη ελεύθερη” χώρα, ενώ ο δείκτης Ibrahim Index of African Governance επισημαίνει περιορισμένη πρόοδο στη δημοκρατική συμμετοχή και την πολιτική λογοδοσία.
Στις προηγούμενες προεδρικές εκλογές του 2021, ο Nguesso κέρδισε με επίσημα ποσοστά άνω του 88% των ψήφων, με συμμετοχή 67%. Η επανεκλογή του την Κυριακή θεωρείται σχεδόν βέβαιη. Αναλυτές αποδίδουν την πολιτική του επιβίωση και στη δομή του πολιτικού συστήματος, το οποίο ορισμένοι οικονομολόγοι περιγράφουν ως ένα υβριδικό μοντέλο. Συνδυάζει τυπικά πλουραλιστικούς θεσμούς με υψηλό βαθμό συγκέντρωσης της εκτελεστικής εξουσίας. Η συνέχεια της εξουσίας συνδέεται επίσης με την αντίληψη της σταθερότητας μετά τις συγκρούσεις της δεκαετίας του 1990, αν και αυτό συνοδεύεται από “ασύμμετρη πολιτική αντιπαράθεση”, όπου η πολιτική αλλαγή είναι θεωρητικά δυνατή αλλά πολιτικά δύσκολη.
Ο κεντρικός προβληματισμός, σύμφωνα με τους οικονομολόγους, παραμένει η ικανότητα των πολιτικών δρώντων να παρουσιάσουν ένα αξιόπιστο σχέδιο για οικονομικό μετασχηματισμό και διαφοροποίηση της οικονομίας. Άλλοι αναλυτές, όπως ο Alphonse Ndongo, εκφράζουν επιφυλάξεις για την “σταθερότητα”, χαρακτηρίζοντάς την “δημοκρατική ψευδαίσθηση” όπου οι εκλογές μοιάζουν με συμφωνία, καθώς η σημερινή πολιτική αρχιτεκτονική καθιστά την αλλαγή ηγεσίας απίθανη βραχυπρόθεσμα.
Παρά τις συζητήσεις για τη φύση της πολιτικής συνέχειας, η αντιπολίτευση εμφανίζεται κατακερματισμένη και αποδυναμωμένη. Ορισμένα κόμματα μποϊκοτάρουν τις εκλογές, ενώ ηγετικές προσωπικότητες βρίσκονται στη φυλακή ή την εξορία. Για τον ηγέτη της αντιπολίτευσης Clement Mierassa, οι προϋποθέσεις για πραγματικά δημοκρατικές εκλογές δεν υπάρχουν, τονίζοντας την ανάγκη για ανεξάρτητη εκλογική επιτροπή, αξιόπιστα μητρώα ψηφοφόρων και ρύθμιση των προεκλογικών δαπανών. Ωστόσο, κάποιοι πολιτικοί παράγοντες επιλέγουν να συμμετάσχουν, θεωρώντας ότι η συμμετοχή, παρά τις ατέλειες, είναι ένας τρόπος υπεράσπισης του πολιτικού χώρου.
Η πρόσβαση στα μέσα ενημέρωσης αποτελεί επίσης κρίσιμο ζήτημα. Οι υποψήφιοι της αντιπολίτευσης αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην πρόσβαση στα δημόσια μέσα, ενώ οι αρχές διαβεβαιώνουν ότι οι πολιτικές ελευθερίες είναι πλήρως εγγυημένες. Οργανώσεις για την ελευθερία του τύπου, ωστόσο, παρουσιάζουν μια διαφορετική εικόνα, επισημαίνοντας τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι τοπικοί δημοσιογράφοι.
Στις εργατικές συνοικίες της Μπραζαβίλ, οι αντιδράσεις ποικίλλουν από παραίτηση έως πραγματισμό. Πέρα από την πολιτική συζήτηση, οι οικονομικές ανησυχίες παραμένουν κεντρικές. Η οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο, και το δημόσιο χρέος έχει φτάσει σε υψηλά επίπεδα. Η διαφοροποίηση της οικονομίας, η δημιουργία θέσεων εργασίας και η βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών αποτελούν μεγάλες προκλήσεις. Ωστόσο, πολλοί Κονγκολέζοι δεν αισιοδοξούν ότι οι εκλογές θα φέρουν ουσιαστική αλλαγή, καθώς η πολιτική και οικονομική εξουσία αναμένεται να παραμείνει στα ίδια χέρια.
