Η Δανία βρίσκεται σε κατάσταση συναγερμού, καθώς αυξάνονται οι απειλές από τις Ηνωμένες Πολιτείες για την ανάληψη του ελέγχου της Γροιλανδίας. Η χώρα έχει ενισχύσει την παρουσία στρατιωτών στο νησί, ενώ ευρωπαϊκοί σύμμαχοι έχουν στείλει συμβολικές αποστολές υποστήριξης. Η συζήτηση γύρω από την κυριαρχία, την αυτοδιάθεση και το διεθνές δίκαιο έχει γίνει ξαφνικά επιτακτική. Δανοί πολιτικοί εκφράζουν ανησυχία για τις αρχές, τα σύνορα και τους κινδύνους της γεωπολιτικής των μεγάλων δυνάμεων.
Το πιο εντυπωσιακό, ωστόσο, δεν είναι η πανικός της Δανίας, αλλά η φαινομενική της έκπληξη. Η στρατηγική σημασία της Γροιλανδίας, λόγω της θέσης, των πόρων και της στρατιωτικής της αξίας, την καθιστά περιζήτητο στόχο σε ένα ολοένα και πιο ανταγωνιστικό παγκόσμιο περιβάλλον. Το ανανεωμένο αμερικανικό ενδιαφέρον δεν αποτελεί ανωμαλία, αλλά λογική συνέπεια μιας αυτοκρατορικής αντίληψης που δίνει προτεραιότητα στην ισχύ, την πρόσβαση και τον έλεγχο έναντι των τυπικοτήτων των διεθνών κανόνων.
Αυτό που καθιστά την υπόθεση της Γροιλανδίας άβολη για τη Δανία δεν είναι μόνο η ίδια η απειλή, αλλά και ο καθρέφτης που προβάλλει. Για δεκαετίες, η Δανία υπήρξε αξιόπιστος εταίρος στην προώθηση αυτής της αυτοκρατορικής ιδεολογίας αλλού. Στηρίχθηκε στενά στις ΗΠΑ, διπλωματικά και στρατιωτικά, συμμετέχοντας σε πολέμους που αναδιαμόρφωσαν ολόκληρες περιοχές υπό το όνομα της ασφάλειας, των αξιών και της αφοσίωσης στην συμμαχία. Τώρα, καθώς η ίδια αυτοκρατορική λογική εφαρμόζεται σε δανικό έδαφος, οι αφηρημένες γεωπολιτικές έννοιες γίνονται ξαφνικά απτές.
Αυτή είναι η ειρωνεία που η Δανία πρέπει να αντιμετωπίσει. Τα επιχειρήματα για τη Γροιλανδία βασίζονται σε αρχές που η Δανία γνωρίζει πολύ καλά: ότι η κυριαρχία έχει σημασία, ότι οι περιοχές δεν είναι εμπορεύματα και ότι το διεθνές δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά. Ωστόσο, αυτές οι αρχές απουσίαζαν από τις εκτιμήσεις της Δανίας κατά την εισβολή στο Ιράκ, έναν πόλεμο που ξεκίνησε χωρίς νομική βάση και δικαιολογήθηκε με αβάσιμους ισχυρισμούς. Παρόμοια, οι αρχές αυτές υποβαθμίστηκαν στο Αφγανιστάν, και σχεδόν εξαφανίστηκαν στη Λιβύη, όπου η Δανία έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ανατροπή του Καντάφι, οδηγώντας σε κατάρρευση του κράτους. Στη Συρία, η δανική συμμετοχή, άμεση ή έμμεση, αποτέλεσε μέρος μιας ευρύτερης δυτικής επέμβασης, μετατρέποντας μια λαϊκή εξέγερση σε παρατεταμένο πόλεμο δι’ αντιπροσώπων με καταστροφικές συνέπειες.
Κάθε μία από αυτές τις επεμβάσεις πλαισιώθηκε ως αναγκαία, ηθική υποχρέωση και μέρος μιας “βασισμένης σε κανόνες διεθνούς τάξης”. Στην πράξη, όμως, συνέβαλαν στην διάβρωση των ίδιων κανόνων που η Δανία επικαλείται τώρα για τη Γροιλανδία.
Η κατάσταση στην Παλαιστίνη καθιστά αυτή την αντίφαση αδύνατο να αγνοηθεί. Το Ισραήλ είναι στενός σύμμαχος της Δανίας, αλλά καθώς η Γάζα μετατρέπεται σε ερείπια, η πολιτική ηγεσία της Δανίας παραμένει αξιοσημείωτα συγκρατημένη. Ενώ διεθνείς νομικοί εμπειρογνώμονες, ανθρωπιστικές οργανώσεις και φορείς των Ηνωμένων Εθνών έχουν προειδοποιήσει για γενοκτονία, η δανική αντίδραση ήταν διστακτική έως σιωπηλή. Ταυτόχρονα, η δανική βιομηχανία παραμένει συνδεδεμένη με τον πόλεμο, με μια δανική εταιρεία άμυνας να συνεχίζει να παρέχει ανταλλακτικά για αεροσκάφη F-35, τα οποία έχουν παίξει κεντρικό ρόλο στους βομβαρδισμούς της Γάζας.
Το δίκαιο είναι υπό όρους, οι αρχές είναι ευέλικτες. Η Δανία έχει εδώ και καιρό βοηθήσει στην ομαλοποίηση ενός κόσμου όπου η ισχύς καθορίζει πότε εφαρμόζεται ο νόμος. Για χρόνια, η αυτοκρατορική βία ήταν κάτι που συνέβαινε αλλού, με συνέπειες που εξάγονταν: αποσταθεροποιημένα κράτη, μαζικές εκτοπίσεις, ριζοσπαστικοποίηση. Η Ευρώπη απορρόφησε μέρος των συνεπειών, αλλά αρνήθηκε να συνδέσει αυτές τις εξελίξεις με τις δικές της πολιτικές επιλογές. Η Γροιλανδία καταρρίπτει αυτή την απόσταση. Η Γάζα αποκαλύπτει την ηθική αρχιτεκτονική από κάτω.
Αυτό που βιώνει τώρα η Δανία δεν είναι αδικία, αλλά έκθεση. Τα ίδια επιχειρήματα που χρησιμοποιήθηκαν για την δικαιολόγηση επεμβάσεων στη Μέση Ανατολή, επαναχρησιμοποιούνται τώρα πιο κοντά στο σπίτι: στρατηγική αναγκαιότητα, ανησυχίες για την ασφάλεια, παγκόσμιος ανταγωνισμός. Αυτές οι έννοιες δεν είναι νέες, απλώς εφαρμόζονται προς μια κατεύθυνση που η Δανία δεν περίμενε.
Αυτή η στιγμή αποκαλύπτει τα όρια της ηθικής επιλεκτικότητας. Το διεθνές δίκαιο δεν μπορεί να υπερασπιστεί μόνο όταν είναι βολικό. Η κυριαρχία δεν μπορεί να είναι ιερή στην Αρκτική και αδιάφορη αλλού. Τα μικρά κράτη δεν μπορούν να βασίζονται σε αρχές που βοήθησαν να υπονομεύσουν και να περιμένουν ότι αυτές θα ισχύουν όταν οι παγκόσμιες δυναμικές αλλάζουν.
Για την Ευρώπη στο σύνολό της, οι επιπτώσεις είναι βαθιές. Η ευθυγράμμιση με μια αυτοκρατορία δεν εγγυάται προστασία από αυτήν. Η αφοσίωση δεν παράγει αυτονομία. Μια ήπειρος που ανέχεται την διάβρωση του νόμου στο εξωτερικό, θα αντιμετωπίσει τελικά την απουσία του στο εσωτερικό. Η Γροιλανδία δεν είναι απλώς μια εδαφική ανησυχία. Είναι μια κάθαρση. Η ειρωνεία είναι πλήρης. Το ερώτημα είναι αν η Δανία και η Ευρώπη θα επιλέξουν επιτέλους να μάθουν από αυτήν.
