Η πρόσφατη απειλή του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ, αμέσως μετά την αποτυχία των συνομιλιών Ουάσινγκτον-Τεχεράνης στην Ισλαμαμπάντ, σηματοδοτεί μια σημαντική κλιμάκωση στον πόλεμο κατά του Ιράν, όπως επισημαίνουν αναλυτές. Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Τραμπ δήλωσε ότι το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ «θα ξεκινήσει τη διαδικασία ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ όλων των πλοίων που προσπαθούν να εισέλθουν ή να εξέλθουν από το Στενό του Ορμούζ».
Τα σχόλια αυτά έχουν εγείρει ανησυχίες σχετικά με την κατάσταση της διμερούς εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η οποία ανακοινώθηκε την προηγούμενη εβδομάδα. Ο Κρις Φέδερστοουν, πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο της Υόρκης, δήλωσε στην Al Jazeera ότι η απειλή του Τραμπ για αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ αποτελεί «απολύτως μια κλιμάκωση» στον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν. «Ο Τραμπ χρησιμοποιεί την απειλή του αποκλεισμού ως εργαλείο στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν. Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι το Ιράν δεν διαθέτει φύλλα και αυτή η προσπάθεια άσκησης πίεσης μέσω ενός αποκλεισμού θα αποτελούσε μια προσπάθεια περαιτέρω πίεσης προς το Ιράν για να συμμορφωθεί με τους στόχους των ΗΠΑ στις διαπραγματεύσεις», ανέφερε.
Ο αποκλεισμός αυτός, αν πραγματοποιηθεί, θα μπορούσε να έχει σοβαρές επιπτώσεις. Το Στενό του Ορμούζ είναι ένα ζωτικής σημασίας σημείο διέλευσης για το παγκόσμιο ενεργειακό εμπόριο, μέσω του οποίου διακινούνταν περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) πριν την έναρξη του πολέμου. Μετά την κατάπαυση του πυρός, η Τεχεράνη επιβεβαίωσε ότι θα επέτρεπε την ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ για τη διάρκεια της συμφωνίας των δύο εβδομάδων, μετριάζοντας έτσι τη διαταραχή που είχε προκαλέσει άλμα στις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ωστόσο, μετά την αποτυχία των συνομιλιών, ο Τραμπ απείλησε με αποκλεισμό και κατηγόρησε το Ιράν για «εκβιασμό». Το Πεντάγωνο δήλωσε ότι θα εμποδίσει όλη τη θαλάσσια κυκλοφορία που εισέρχεται και εξέρχεται από ιρανικά λιμάνια, συμπεριλαμβανομένων αυτών στον Κόλπο και τη Θάλασσα του Ομάν. Η απάντηση του Ιράν ήταν άμεση, με τις ένοπλες δυνάμεις να χαρακτηρίζουν την επιβολή περιορισμών ως «παράνομη πράξη και πειρατεία».
Ο καθηγητής ναυτικού δικαίου, Τζέισον Τσουά, τόνισε ότι η νομιμότητα ενός τέτοιου αποκλεισμού είναι «περίπλοκη». Σημείωσε ότι, αν και οι ΗΠΑ δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, οι βασικοί κανόνες για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας είναι ευρέως αποδεκτοί ως εθιμικό διεθνές δίκαιο.
Σε διπλωματικό επίπεδο, το Ηνωμένο Βασίλειο έχει ήδη δηλώσει ότι δεν θα συμμετάσχει στον αποκλεισμό, ενώ η Κίνα έχει εκφράσει την επιθυμία της για ηρεμία και προτείνει συνεργασία για τη διασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας. Πολλοί αναλυτές πιστεύουν ότι είναι απίθανο οι σύμμαχοι των ΗΠΑ να εμπλακούν, καθώς ο αποκλεισμός θα μπορούσε να ανατρέψει τις διαπραγματεύσεις για την εκεχειρία.
Ένας τέτοιος αποκλεισμός θα μπορούσε να επιφέρει σοβαρό πλήγμα στην ιρανική οικονομία, η οποία, παρά τις πολυετείς κυρώσεις, έχει καταφέρει να διατηρείται. Παράλληλα, η ανακοίνωση του Ιράν για την ύπαρξη νέων «ασφαλών» διαδρομών μέσω ναρκοπεδίων, σε συνδυασμό με την πρόθεση των ΗΠΑ να καθαρίσουν τα νάρκια, προσθέτει ένα επιπλέον επίπεδο πολυπλοκότητας.
Η πιθανή κλιμάκωση αυτή θα έχει επιπτώσεις στη ναυσιπλοΐα σε παγκόσμιο επίπεδο, με αυξήσεις στα ασφάλιστρα και αβεβαιότητα στην αγορά δεξαμενόπλοιων. Το ζήτημα, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, δεν αφορά μόνο το Ιράν, αλλά και τη σταθερότητα του διεθνούς συστήματος και τους κανόνες στους οποίους βασίζονται όλα τα κράτη.
