Το αποτελεσματικό κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ έχει διακόψει τη ροή ενός σημαντικού μέρους της ενέργειας που τροφοδοτεί την παγκόσμια οικονομία. Ωστόσο, ακόμα κι αν η θαλάσσια δίοδος ανοίξει αύριο, η διαταραχή στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες θα είναι αισθητή πολύ μετά την αποκατάσταση της διέλευσης των πλοίων, σύμφωνα με ειδικούς στη ναυτιλία και το εμπόριο.
«Όταν ο πόλεμος τελειώσει επίσημα και οι βομβαρδισμοί σταματήσουν, αυτό δεν σημαίνει ότι ο πόλεμος έχει τελειώσει για τα logistics, γιατί τότε ξεκινά η πραγματική δουλειά», δήλωσε ο Nils Haupt, ανώτερος διευθυντής εταιρικής επικοινωνίας της γερμανικής ναυτιλιακής εταιρείας Hapag-Lloyd. «Θα δούμε εκατοντάδες πλοία να θέλουν να προσεγγίσουν τα βασικά λιμάνια στον Περσικό Κόλπο. Πολλά κοντέινερ κατευθύνονται προς την περιοχή, και θα δούμε διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες που πηγαίνουν προς και από τον Περσικό Κόλπο», πρόσθεσε ο Haupt, χρησιμοποιώντας ένα άλλο όνομα για τον Κόλπο, γνωστό και ως Αραβικό Κόλπο.
Αυτή τη στιγμή, περίπου 2.000 πλοία είναι ακινητοποιημένα στην περιοχή εν μέσω του μερικού αποκλεισμού του στενού από το Ιράν, σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO). Επιτρέπεται η διέλευση μόνο λίγων σκαφών από χώρες που θεωρούνται φιλικές. Περίπου 400 από αυτά τα πλοία βρίσκονται στον κοντινό Κόλπο του Ομάν, υποδεικνύοντας ότι οι ναυτιλιακές εταιρείες διατηρούν θέση αναμονής για την επαναλειτουργία του στενού, σύμφωνα με την εταιρεία ναυτιλιακής πληροφόρησης Windward. Άλλα πλοία έχουν εκτραπεί προς τη διώρυγα του Σουέζ ή έχουν επιλέξει την πολύ μεγαλύτερη διαδρομή γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας στη Νότια Αφρική για παραδόσεις στην Ασία και την Ευρώπη. Οι πετρελαϊκές μεταφορές από τη Σαουδική Αραβία έχουν εκτραπεί μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, παρακάμπτοντας το στενό.
Ο Svein Ringbakken, διευθύνων σύμβουλος της Νορβηγικής Αμοιβαίας Ένωσης Ασφάλισης Κινδύνων Πολέμου Πλοιοκτητών, δήλωσε ότι ακόμη και με τις εγκαταστάσεις logistics να λειτουργούν σε πλήρη δυναμικότητα, θα χρειαζόταν χρόνος για την εκκαθάριση του συσσωρευμένου φορτίου πετρελαίου, φυσικού αερίου και άλλων αγαθών που εκφορτώνονται από τα πλοία. Ο Ringbakken ανέφερε ότι το έργο έχει γίνει ακόμη πιο δύσκολο από επιθέσεις που έχουν προκαλέσει ζημιές σε ενεργειακές και μεταφορικές υποδομές σε όλη τη Μέση Ανατολή. Περισσότερες από 40 ενεργειακές εγκαταστάσεις στην περιοχή έχουν υποστεί «σοβαρές ή πολύ σοβαρές ζημιές», σύμφωνα με τη Διεθνή Υπηρεσία Ενέργειας, ενώ πετρελαϊκές και αεριoυχικές εταιρείες, όπως η QatarEnergy, η Kuwait Petroleum Company και η Bapco Energies του Μπαχρέιν, έχουν κηρύξει ανωτέρα βία λόγω διαταραχών στην παραγωγή.
«Η σύντομη απάντηση είναι ότι θα χρειαστούν μήνες για να επιστρέψουν οι εφοδιαστικές αλυσίδες της ναυτιλίας σε κανονικούς ρυθμούς λόγω του συσσωρευμένου φορτίου», δήλωσε ο Ringbakken στο Al Jazeera. «Γραμμές παραγωγής έπρεπε να σταματήσουν για πολλά προϊόντα λόγω έλλειψης αποθηκευτικού χώρου», πρόσθεσε. «Προσθέστε σε αυτό τις ζημιές τόσο στις παραγωγικές εγκαταστάσεις όσο και στις λιμενικές υποδομές. Όλα αυτά προσθέτουν αναποτελεσματικότητα όταν ανοίξει το στενό».
Η αποτελεσματική διακοπή της διέλευσης από το Ιράν, η οποία ξεκίνησε ως αντίποινα για τα χτυπήματα ΗΠΑ-Ισραήλ που άρχισαν στις 28 Φεβρουαρίου, έχει διαταράξει περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών αργού πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), οδηγώντας σε αύξηση των τιμών ενέργειας παγκοσμίως. Ο αποκλεισμός έχει επίσης διαταράξει τις εξαγωγές μεγάλων ποσοτήτων πετροχημικών, λιπασμάτων και πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή πλαστικών.
Πέρα από την άμεση διαταραχή στο εμπόριο, το αποτελεσματικό κλείσιμο της θαλάσσιας οδού έχει εγείρει μακροπρόθεσμα ερωτήματα σχετικά με το πώς οι ναυτιλιακοί πάροχοι θα διεξάγουν τις δραστηριότητές τους στο μέλλον, συμπεριλαμβανομένου του υπολογισμού του κινδύνου, δήλωσε ο SV Anchan, πρόεδρος της αμερικανικής παγκόσμιας ναυτιλιακής και εφοδιαστικής κοινοπραξίας Safesea. Ο IMO έχει επιβεβαιώσει τουλάχιστον 18 επιθέσεις σε πλοία στον Κόλπο από την έναρξη του πολέμου, συμπεριλαμβανομένης της πρόσκρουσης ενός πετρελαιοφόρου της Safesea από δύο μη επανδρωμένα πλοία στις 11 Μαρτίου, η οποία προκάλεσε τον θάνατο ενός μέλους του πληρώματος.
«Από βιομηχανική άποψη, το ζήτημα επεκτείνεται πολύ πέρα από την πρόσβαση. Η εμφάνιση ασύμμετρων απειλών, συμπεριλαμβανομένων των μη επανδρωμένων δυνατοτήτων επίθεσης, έχει αλλάξει θεμελιωδώς το περιβάλλον κινδύνου», δήλωσε ο Anchan στο Al Jazeera. «Ακόμη και στην περίπτωση πλήρους επαναλειτουργίας, η επιστροφή σε κανονικές συνθήκες θα απαιτήσει μια παρατεταμένη περίοδο σταθερότητας», είπε. «Οι πλοιοκτήτες, οι ναυλωτές και οι ασφαλιστές θα αναζητήσουν συνέπεια, αξιόπιστες διασφαλίσεις ασφαλείας και δομημένα πλαίσια κινδύνου προτού δεσμεύσουν δραστηριότητες σε μεγάλη κλίμακα».
Ο Marco Forgione, γενικός διευθυντής του Chartered Institute of Export & International Trade, ενός βρετανικού επαγγελματικού φορέα που προωθεί το ελεύθερο εμπόριο, δήλωσε επίσης ότι το πλήγμα στην εμπιστοσύνη του κλάδου θα είναι μακροχρόνιο. «Η ανοικοδόμηση της εμπιστοσύνης των ναυτιλιακών παρόχων στην ασφάλεια του στενού θα απαιτήσει σημαντικές διασφαλίσεις ασφαλείας, οι οποίες θα μπορούσαν να διαρκέσουν χρόνια», δήλωσε ο Forgione στο Al Jazeera, προσθέτοντας ότι η Τεχεράνη ήταν ικανή να διακόψει τη ναυτιλία μόνο με απειλές. Ο Forgione δήλωσε ότι η ασφάλιση έχει γίνει ένα σημαντικό «σημείο πίεσης» για τον κλάδο, με τα ασφάλιστρα για κύτος και φορτίο να αυξάνονται έως και 300%. «Οι ναυτιλιακές εταιρείες μπορούν να απορροφήσουν αυτές τις αυξήσεις μόνο για ένα διάστημα».
Ο Oscar Seikaly, διευθύνων σύμβουλος της NSI Insurance Group, δήλωσε ότι για να επιστρέψουν οι καλύψεις κινδύνου πολέμου σε κανονικά ποσοστά, «μια λύση πρέπει να είναι πραγματικά μόνιμη και η ασφάλεια εγγυημένη στο 100%, όχι μερική ή 90%». Ναυτιλιακά δεδομένα δείχνουν ότι ένας σχετικά μικρός αριθμός πλοίων έχει διέλθει από το στενό αφού έλαβε άδεια από την Τεχεράνη και δρομολογήθηκε μέσω των χωρικών της υδάτων, σύμφωνα με τον ιστότοπο ναυτιλιακής πληροφόρησης Lloyd’s List. Ένα πλοίο φέρεται να πλήρωσε 2 εκατομμύρια δολάρια για το δικαίωμα διέλευσης, σύμφωνα με τη Lloyd’s List, ενώ Ιρανοί βουλευτές ενέκριναν αυτήν την εβδομάδα νομοθεσία για την επιβολή τελών διέλευσης στο στενό, σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων Fars του Ιράν.
Το επίπεδο ασφάλειας που απαιτείται από τη βιομηχανία θα είναι δύσκολο να εγγυηθεί, αν οι πρόσφατες εμπειρίες στην Ερυθρά Θάλασσα είναι κάτι που πρέπει να ληφθεί υπόψη, δήλωσε ο Nick Marro, επικεφαλής αναλυτής παγκόσμιου εμπορίου της Economist Intelligence Unit. Οι ναυτιλιακές εταιρείες ανέστειλαν για λίγο τις δραστηριότητές τους στη θάλασσα στα τέλη του 2023 εν μέσω επιθέσεων σε εμπορικά πλοία από τους Χούθι που υποστηρίζονται από το Ιράν. Ενώ η ναυτιλία έχει έκτοτε επανέλθει, η κίνηση παραμένει κάτω από τα προ-2023 επίπεδά της λόγω των συνεχιζόμενων ανησυχιών για την ασφάλεια, δήλωσε ο Marro.
«Υπάρχει ακόμα μεγάλη δειλία σχετικά με την ανθεκτικότητα οποιασδήποτε πιθανής κατάπαυσης του πυρός ή αποκλιμάκωσης της σύγκρουσης, και αυτό έχουμε μάθει από τις επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα. Ήταν μια κατάσταση πολύ διακοπτόμενη εκεί», δήλωσε στο Al Jazeera. Ο Marro δήλωσε ότι αναμένει ότι το κλείσιμο του στενού θα ωθήσει τις εταιρείες να διαφοροποιήσουν τις εμπορικές διαδρομές, με παρόμοιο τρόπο που η πανδημία COVID-19 οδήγησε τους κατασκευαστές να διαφοροποιήσουν τις εφοδιαστικές αλυσίδες μακριά από την Κίνα. «Νομίζω, δεδομένων των γεωπολιτικών αβεβαιοτήτων που βλέπουμε αυτήν τη στιγμή, αυτό πιθανότατα θα είναι ένα μόνιμο χαρακτηριστικό της διαχείρισης κινδύνων παρά απλώς μια προσωρινή αντίδραση στον πόλεμο του Ιράν», είπε.
Ο Seikaly της NSI προέβλεψε επίσης μια μακροπρόθεσμη εκτροπή της κυκλοφορίας μακριά από το στενό. «Η συνεχιζόμενη αστάθεια έχει κάνει τις εξαγωγικές χώρες να συνειδητοποιήσουν την ανάγκη για διαφοροποίηση, ωθώντας τις χώρες και τις εταιρείες να διερευνήσουν εναλλακτικές εμπορικές διαδρομές για στρατηγικούς και πολιτικούς λόγους», είπε. «Με την πάροδο του χρόνου, η κυκλοφορία μέσω του Στενού του Ορμούζ είναι πιθανό να μειωθεί λόγω των κινδύνων που σχετίζονται με τη συγκέντρωση του εμπορίου πετρελαίου σε μια τόσο ασταθή περιοχή».
