Εκατοντάδες Ιρανοί που ζουν στη διασπορά εκφράζουν έντονη ανησυχία για την τύχη των οικείων τους, μετά τη διακοπή της σύνδεσης στο διαδίκτυο στις 8 Ιανουαρίου, κατά τη διάρκεια των πανεθνικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων. Η κατάσταση επιδεινώνεται από την έλλειψη πληροφοριών και τις φήμες για ακραία περιστατικά.
Η Μάγια, μεταπτυχιακή φοιτήτρια από κοντά στην Τεχεράνη, βρίσκεται στο Ηνωμένο Βασίλειο εδώ και έξι χρόνια, ενώ ο Ντάνιελ, εργαζόμενος υποστήριξης από τη Σινέ της βορειοδυτικής Ιρανίας, έφτασε πριν από τρία χρόνια. Και οι δύο έχουν οικογένεια που παραμένει στην πατρίδα τους. Η Μάγια αγωνιά για τους ηλικιωμένους γονείς της που ζουν στα περίχωρα της Καραστ κοντά στην Τεχεράνη, ενώ παραμένει άγνωστο πώς τα πάει ο άρρωστος πατέρας του Ντάνιελ, ο οποίος υποφέρει από καρκίνο.
Αργά το απόγευμα του Σαββάτου, ο Ανώτατος Ηγέτης Αλί Χαμενεΐ παραδέχτηκε ότι “αρκετές χιλιάδες” άνθρωποι είχαν σκοτωθεί στις ταραχές, για τις οποίες κατηγόρησε τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Η κυβέρνηση, ενώ αναγνώρισε τις δυσκολίες των διαδηλωτών και υποσχέθηκε να αντιμετωπίσει τα αυξανόμενα οικονομικά προβλήματα, δήλωσε επίσης ότι οι διαδηλώσεις, κατά τις οποίες επιτέθηκαν κυβερνητικά κτίρια, είχαν “υποκλαπεί” από “τρομοκράτες” και στοιχεία εκπαιδευμένα και εξοπλισμένα από εξωτερικές δυνάμεις.
“Έχω πολύ άγχος”, δήλωσε ο Ντάνιελ, με την ήρεμη φωνή του να προδίδει την ένταση που βιώνουν τόσο εκείνος όσο και η Μάγια. Πριν από τη διακοπή των επικοινωνιών, ο Ντάνιελ, ο οποίος είχε συλληφθεί στο πανεπιστήμιο για την ακτιβιστική του δράση υπέρ της δημοκρατίας, πληροφορήθηκε ότι είχαν συλληφθεί αρκετοί από τους φίλους του.
Και οι δύο έχουν βιώσει προηγούμενες αναταραχές, αλλά πιστεύουν ότι οι τρέχουσες διαδηλώσεις μπορεί να σηματοδοτούν μια σημαντική αλλαγή στην πορεία του Ιράν. “Πιστεύω ότι δεν είναι όπως πριν… επειδή η οικονομία έχει καταρρεύσει”, είπε η Μάγια. Περιέγραψε τους “χαμένους” της ιρανικής κοινωνίας, αυτούς που “δεν μπορούν να προσφέρουν ένα γεύμα στην οικογένειά τους” και είναι “κουρασμένοι, αγανακτισμένοι από ντροπή μπροστά στα δικά τους παιδιά, επειδή δεν μπορούν να τα συντηρήσουν. Και αν δεν πεθάνουν στο δρόμο, θα πεθάνουν από την πείνα, ίσως τον επόμενο χρόνο ή τους επόμενους έξι μήνες”.
Ο πληθωρισμός στο Ιράν είναι από τους υψηλότερους παγκοσμίως. Ακόμη και πριν από την πρόσφατη κατάρρευση του ριάλ, ο πληθωρισμός ανερχόταν περίπου στο 40%, καθώς το κόστος της χρόνιας οικονομικής δυσδιαχείρισης και τα χρόνια των εξαντλητικών δυτικών κυρώσεων συνέβαλαν στην αποδυνάμωση ό,τι απέμενε από την ιρανική οικονομία.
Η Μάγια μίλησε για ανθρώπους που συνήθιζε να συναντά στο μετρό της Τεχεράνης, να πωλούν ό,τι μπορούσαν για να ταΐσουν τις οικογένειές τους. Θυμήθηκε μια ηλικιωμένη κυρία, η οποία τρεμόταν από ντροπή για την κατάσταση στην οποία είχε περιέλθει, μέχρι που άκουσε την κόρη της να την παρηγορεί. “Και συνειδητοποίησα ότι ήταν η πρώτη φορά που αυτή η κυρία, αυτή η μεσήλικη γυναίκα με την έφηβη κόρη, έπρεπε να το κάνει αυτό, και ντρεπόταν”, είπε η Μάγια.
Και οι δύο μιλούν με φίλους και μέλη της οικογένειας στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά. Ο Ντάνιελ έχει έναν φίλο στην Ερμπίλ, την πρωτεύουσα της ημιαυτόνομης κουρδικής περιοχής του βόρειου Ιράκ, ο οποίος μπορεί να μιλά με ανθρώπους στο Ιράν για λίγα λεπτά κάθε πρωί.
Έχουν ακούσει ανεπίσημες φήμες, συμπεριλαμβανομένης της παρουσίας πολιτοφυλακών στους δρόμους των πόλεων του Ιράν και των αρχών να χρεώνουν τα μέλη των οικογενειών 3.000 δολάρια – το τίμημα, όπως ισχυρίζονται, μιας σφαίρας – πριν τους επιτρέψουν να ανακτήσουν τις σορούς των συγγενών τους. Έχουν επίσης ακούσει για την επιθυμία του Ρεζά Παχλαβί – γιου του τελευταίου Σάχη του Ιράν, ο οποίος ανατράπηκε από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 – να επιστρέψει στο Ιράν, για να απορρίψει στη συνέχεια τον βασιλικό διεκδικητή ως “απλά πεταμένα σκουπίδια που η χώρα έχει ήδη πετάξει”.
«Η μέρα και η νύχτα είναι συνδεδεμένες για εμάς», είπε η Μάγια, περιγράφοντας πώς ο χρόνος χάνει κάθε νόημα απουσία ειδήσεων από το σπίτι. Τα πρωινά δεν μοιάζουν πλέον με την αρχή μιας νέας ημέρας, αλλά μάλλον με τη συνέχεια της προηγούμενης νύχτας, είπε. “Είναι ένα συνεχές πρωινό επειδή περιμένεις τους γονείς σου, ή περιμένεις ειδήσεις, γιατί δεν ξέρω τι θα συμβεί”, πρόσθεσε.
Η Μάγια περιέγραψε την αβεβαιότητα ως μια διαρκή παρουσία, σαν μια επερχόμενη προθεσμία, που αρνείται να μετακινηθεί παρά τις προσωρινές περισπάσεις φίλων ή κοινωνικών επαφών. “Μπορεί να φας το καλύτερο γεύμα, αλλά δεν το απολαμβάνεις πλήρως, επειδή στο πίσω μέρος του μυαλού σου, ανησυχείς για πράγματα.”
Ο Ντάνιελ γύρισε μπροστά, με τη φωνή του να σπάει, “Σταματώ τα πάντα, ξέρεις… Κάθε φορά που είμαι στο τηλέφωνο και προσπαθώ να καλέσω στο Ιράν, και προσπαθώ… Η ζωή είναι πάνω μου, και η δουλειά μου πάει πολύ, πολύ άσχημα… Κάθε φορά που είμαι αναίσθητος, ναι, όταν κοιμάμαι, έχω ένα πολύ, πολύ κακό όνειρο, και ναι, τα πάντα είναι πολύ άσχημα.”
Ούτε η Μάγια ούτε ο Ντάνιελ γνωρίζουν πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα. Ακόμη και αν πέσει η κυβέρνηση, οι οικονομικές συνθήκες θα παραμένουν απελπιστικές. Υπάρχουν επίσης πάρα πολλές φατρίες, τόσο εγχώριες όσο και διεθνείς, που ενδιαφέρονται να αποκτήσουν την εξουσία. Τα τρέχοντα γεγονότα είναι σαν πυρετός, είπε η Μάγια. “Όταν έχεις υψηλό πυρετό, [δεν μπορείς να] λειτουργήσεις, οπότε η επανάσταση είναι σαν ένας πυρετός που καίει ακόμα και μετά την επανάσταση. Θα κάψει τα πάντα μαζί και μόνο… ο πιο δυνατός ή ο πιο βίαιος θα επιβιώσει.”
