Μια ανησυχητική πραγματικότητα διαφαίνεται πίσω από τη λάμψη των Ινδικών Ινστιτούτων Τεχνολογίας (IITs), των κορυφαίων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Ινδίας, που παράγουν παγκοσμίου κλάσης στελέχη και αποτελούν σύμβολο ακαδημαϊκής αριστείας και κοινωνικού κύρους. Οι πρόσφατες αυτοκτονίες φοιτητών, με τουλάχιστον 160 καταγεγραμμένους θανάτους τις τελευταίες δύο δεκαετίες -69 εκ των οποίων τα τελευταία πέντε χρόνια-, αποκαλύπτουν μια σκοτεινή πλευρά που επισκιάζει τα επιτεύγματα των ιδρυμάτων.
Μια συγκλονιστική μαρτυρία προέρχεται από τον Sanjay Nerkar, γονιό που έχασε τον γιο του, Varad Nerker, ο οποίος πέθανε από αυτοκτονία τον Φεβρουάριο του 2024, μόλις σε ηλικία 26 ετών. Ο Varad, φοιτητής μεταπτυχιακού στο IIT-Delhi, είχε εκφράσει στην μητέρα του έντονο ακαδημαϊκό στρες και πιέσεις από τον επιβλέποντα καθηγητή του. Η ιστορία του Varad δεν είναι μεμονωμένο περιστατικό. Η Al Jazeera, μετά από έρευνα, φέρνει στο φως την συχνή επανάληψη τέτοιων τραγωδιών, υπογραμμίζοντας τη σοβαρή κρίση ψυχικής υγείας που πλήττει τους φοιτητές των IITs.
Η είσοδος σε ένα IIT αποτελεί για πολλούς Ινδούς νέους την κορυφή των ακαδημαϊκών φιλοδοξιών, με εκατομμύρια υποψήφιους να ανταγωνίζονται για περιορισμένες θέσεις. Η επιτυχία στα Joint Entrance Examination (JEE) Main και Advanced εξασφαλίζει μια θέση σε ένα από τα 23 IITs, με την υπόσχεση για λαμπρές επαγγελματικές προοπτικές, συμπεριλαμβανομένων υψηλών μισθών στις ΗΠΑ, όπως προκύπτει από στοιχεία του 6figr.com. Ωστόσο, η πίεση για την επίτευξη αυτών των στόχων, σε συνδυασμό με την ακαδημαϊκή αυστηρότητα, δημιουργεί ένα τοξικό περιβάλλον για πολλούς.
Επιπλέον, οι διακρίσεις βάσει κάστας, όπως μαρτυρά η τραγική ιστορία του Darshan Solanki, ο οποίος φέρεται να δέχθηκε εκφοβισμό λόγω της καταγωγής του, επιδεινώνουν την κατάσταση. Στοιχεία της κυβέρνησης δείχνουν ότι το 55% των φοιτητών που αυτοκτόνησαν σε ομοσπονδιακά χρηματοδοτούμενα ιδρύματα μεταξύ 2014 και 2021 προέρχονταν από μειονεκτούσες κοινωνικές ομάδες.
Ειδικοί και φοιτητές επισημαίνουν επίσης την “ανισορροπία δυνάμεων” στις σχέσεις επιβλέποντος-ερευνητή, ιδίως σε διδακτορικές σπουδές, όπου η εξάρτηση από τον επιβλέποντα και η αβεβαιότητα για τη χρηματοδότηση μπορεί να οδηγήσει σε ακραίο στρες. Η πρόθεση των αρχών να τερματίζουν την υποψηφιότητα διδακτορικών φοιτητών που δεν ολοκληρώνουν τη διατριβή τους εντός επταετίας, όπως συνέβη στην περίπτωση του Ramswroop Ishram στο IIT-Kanpur, εντείνει τις ανησυχίες.
Η Εθνική Ομάδα Δράσης για την Ψυχική Υγεία, υπό την προεδρία του πρώην δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου S Ravindra Bhat, έχει λάβει χιλιάδες καταγγελίες, αναδεικνύοντας τη συστημική διάσταση του προβλήματος. Οι συνηθισμένες απαντήσεις των IITs, είτε να αποδίδουν τις αυτοκτονίες σε “προσωπικά ζητήματα” είτε σε “ανικανότητα διαχείρισης του ανταγωνισμού”, κρίνονται ως αποφυγή ευθυνών.
Ενώ οι σύμβουλοι ψυχικής υγείας έχουν διοριστεί στα IITs, οι προσπάθειές τους κρίνονται ανεπαρκείς. Απαιτείται μεγαλύτερη λογοδοσία και προληπτικές παρεμβάσεις, με τα ιδρύματα να αναλαμβάνουν την πρωτοβουλία να εντοπίζουν φοιτητές υπό σοβαρό στρες. Η κρίση αυτή, όπως τονίζουν ειδικοί, είναι αποτρέψιμη, και η αποτελεσματική πρόληψη απαιτεί όχι μόνο πόρους, αλλά κυρίως την πολιτική βούληση των πανεπιστημίων να προστατεύσουν την ευημερία των φοιτητών τους.
