Η πορεία του Νούρι αλ-Μαλίκι προς την ανάληψη της πρωθυπουργίας του Ιράκ φαίνεται να παρεμποδίζεται από εσωτερικές αντιδράσεις εντός του σιιτικού πολιτικού συνασπισμού «Πλαίσιο Συντονισμού» (Coordination Framework – CF), καθώς και από τις απειλές των Ηνωμένων Πολιτειών. Παρά τις προειδοποιήσεις του Προέδρου των ΗΠΑ, Donald Trump, ότι η Ουάσινγκτον θα διακόψει τη βοήθεια προς το Ιράκ σε περίπτωση επιστροφής του αλ-Μαλίκι στην εξουσία, πολλοί από τους ισχυρούς παίκτες του CF παραμένουν αμετακίνητοι στην υποστήριξή τους προς τον αλ-Μαλίκι, επιδιώκοντας να προωθήσουν την υποψηφιότητά του.
Η δήλωση του Trump στα μέσα Ιανουαρίου, στην οποία τόνισε ότι «αν δεν είμαστε εκεί για να βοηθήσουμε, το Ιράκ έχει ΜΗΔΕΝΙΚΗ πιθανότητα επιτυχίας, ευημερίας ή ελευθερίας», αντανακλά την ανησυχία της αμερικανικής διοίκησης ότι ο αλ-Μαλίκι, ο οποίος διετέλεσε πρωθυπουργός του Ιράκ από το 2006 έως το 2014, αποτελεί μέρος του ιρανικού δικτύου επιρροής στη χώρα. Η Ουάσινγκτον φοβάται ότι η επιστροφή του θα υπονομεύσει τις προσπάθειες αποδυνάμωσης της ιρανικής ισχύος στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένης του περιορισμού της δράσης υποστηριζόμενων από το Ιράν ένοπλων ομάδων.
Ωστόσο, η πλειοψηφία των ηγετικών στελεχών του CF εμφανίζεται αποφασισμένη να μην εγκαταλείψει τον αλ-Μαλίκι. Το Σάββατο, το CF εξέδωσε ανακοίνωση επαναβεβαιώνοντας την υποστήριξή του, τονίζοντας ότι «η επιλογή του πρωθυπουργού είναι αποκλειστικά ιρακική συνταγματική υπόθεση… απαλλαγμένη από ξένες παρεμβάσεις». Αυτή η στάση εκφράζει την άποψη διαφόρων φιλο-Μαλίκι δυνάμεων, όπως ο πρώην αντιπρόεδρος της Βουλής Mohsen al-Mandalawi, η Οργάνωση Badr υπό τον Hadi al-Amir, και το Ισλαμικό Ανώτατο Συμβούλιο υπό τον κληρικό Humam Hamoudi.
Ακόμα και ο νυν πρωθυπουργός Mohammed Shia al-Sudani, του οποίου το κόμμα έλαβε τις περισσότερες ψήφους στις εκλογές, αλλά δεν πήρε την υποψηφιότητα του CF, δηλώνει επίσημα την υποστήριξή του στον αλ-Μαλίκι, αν και δεν αποκλείει την παραμονή του στην πρωθυπουργία.
Ωστόσο, οι διαφωνίες δεν είναι λίγες. Σημαντικοί σιίτες πολιτικοί, όπως ο Qais al-Khazali (ηγέτης της Asaib Ahl al-Haq), ο Ammar al-Hakim (ηγέτης της συμμαχίας National State Forces) και ο πρώην πρωθυπουργός Haider al-Abadi, εκφράζουν επιφυλάξεις. Ο al-Hakim προειδοποίησε για «οικονομικές συνέπειες» εάν επιλεγεί ο αλ-Μαλίκι, τονίζοντας ότι «το δημόσιο συμφέρον πρέπει να υπερισχύει των ιδιωτικών». Η συμμαχία Victory Alliance του al-Abadi, αν και δεν έχει έδρες στο κοινοβούλιο, διατηρεί ισχυρή φωνή στο CF, καλώντας για «προτεραιότητα στα ζωτικά συμφέροντα του λαού δεδομένων των εξαιρετικών περιστάσεων που βιώνει το Ιράκ και η περιοχή».
Πέραν των σιιτικών κύκλων, υπάρχει αντίθεση προς τον αλ-Μαλίκι και από μη-σιιτικές ομάδες, γεγονός που επιβραδύνει τη διαδικασία. Σύμφωνα με το σύνταγμα του Ιράκ, η Βουλή πρέπει πρώτα να εκλέξει πρόεδρο, ο οποίος στη συνέχεια αναθέτει στον υποψήφιο του μεγαλύτερου κοινοβουλευτικού μπλοκ τον σχηματισμό κυβέρνησης. Βάσει του συστήματος «muhasasa» (διανομή πολιτικών θέσεων κατά θρησκεία και εθνικότητα), ο πρωθυπουργός πρέπει να είναι Σιίτης, ο πρόεδρος Κούρδος και ο πρόεδρος της Βουλής Σουνίτης.
Προς το παρόν, οι κύριες κουρδικές παρατάξεις – το Δημοκρατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (KDP) του Masoud Barzani και η Πατριωτική Ένωση του Κουρδιστάν (PUK) του Bafel Talabani – δεν έχουν καταλήξει σε συμφωνία για την προεδρία. Οι προσπάθειες του CF να μεσολαβήσει, συμπεριλαμβανομένων συναντήσεων και προσωπικών επισκέψεων, δεν έχουν ακόμη καρποφορήσει, καθιστώντας αδύνατη την έναρξη της διαδικασίας ανάδειξης πρωθυπουργού.
Ακόμα και αν οι Κούρδοι καταλήξουν σε συμφωνία, το CF θα πρέπει να πείσει μια σειρά αντιπάλων του αλ-Μαλίκι, όπως ο πρώην πρόεδρος της Βουλής Mohammed al-Halbousi. Συλλογικά, οι ομάδες που αντιτίθενται στον αλ-Μαλίκι μπορούν να συγκεντρώσουν περίπου το ένα τρίτο των εδρών, αρκετό για να αποτρέψουν μια συνεδρίαση εκλογής προέδρου λόγω έλλειψης απαρτίας. Σε αυτή την περίπτωση, το CF θα πρέπει να επανεξετάσει τις εσωτερικές διαπραγματεύσεις ή να προτείνει τον al-Sudani για δεύτερη θητεία.
Η αμερικανική επιρροή παραμένει κρίσιμη. Τα έσοδα από το πετρέλαιο του Ιράκ, τη βασική εξαγωγή της χώρας, διέρχονται μέσω της Federal Reserve Bank της Νέας Υόρκης. Ο Trump μπορεί να αρνηθεί την ανανέωση διατάγματος που παρέχει νομική προστασία στα έσοδα αυτά, καθιστώντας τα ευάλωτα σε κατασχέσεις από πιστωτές. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε οικονομική κατάρρευση.
Αυτό εξηγεί γιατί το φιλο-Μαλίκι μπλοκ στο CF προσπαθεί να πείσει τις ΗΠΑ να αλλάξουν στάση. Υπάρχουν αναφορές για προσπάθειες πειθούς της αμερικανικής διοίκησης να άρει το «βέτο» στον αλ-Μαλίκι. Παρόλο που ο αλ-Μαλίκι κατηγορεί περιφερειακές δυνάμεις για την αμερικανική στάση, προσπαθεί να μετριάσει τις θέσεις του, όπως φαίνεται από τη συνέντευξή του όπου χρησιμοποίησε το πλήρες όνομα του Σύρου ηγέτη Ahmed al-Sharaa, αντί του nom de guerre του.
Αναμένονται ανακοινώσεις σχετικά με αλλαγές στην αμερικανική διπλωματική αποστολή στο Ιράκ, οι οποίες ενδέχεται να σηματοδοτήσουν την πορεία των γεγονότων και την απόφαση του Trump σχετικά με την ανανέωση της προστασίας των ιρακινών εσόδων από πετρέλαιο.
