Η ζωή της Μαίρης σταμάτησε το περασμένο Σάββατο. Έκτοτε, κάθε λεπτό της ημέρας της μοιράζεται μεταξύ της λήψης ενημερώσεων από την οικογένειά της στο Ιράν, όταν μπορούν να επικοινωνήσουν μαζί της, και των ωρών ενδιάμεσα, κατά τις οποίες μένει να μαντεύει ποια θα είναι η μοίρα τους. Η Μαίρη, η οποία ζήτησε να μην χρησιμοποιηθεί το πραγματικό της όνομα για λόγους ασφαλείας, δεν είναι μόνη. Η ιρανική διασπορά είναι μία από τις μεγαλύτερες παγκοσμίως, περιλαμβάνοντας όσους διέφυγαν από διώξεις υπό το καθεστώς του πρώην σάχη πριν από το 1979, όσους διέφυγαν από την καταπίεση της Ισλαμικής Δημοκρατίας, και όσους απλώς αναζήτησαν οικονομική σταθερότητα ή ευκαιρίες καριέρας στο εξωτερικό. Τώρα, όπως η Μαίρη, ζουν για αποσπάσματα πληροφοριών σχετικά με την ευημερία των συγγενών τους εν μέσω ενός πολέμου που απειλεί να παρασύρει την περιοχή.
«Αυτό που συμβαίνει τώρα είναι ο χειρότερος εφιάλτης μου», λέει η 33χρονη Μαίρη από τη Μαδρίτη. Τελευταία φορά βρέθηκε στην Τεχεράνη τον Ιανουάριο, αλλά επέστρεψε στην ισπανική πρωτεύουσα, όπου εργάζεται, μετά το κύμα των μαζικών διαδηλώσεων εκείνο τον μήνα, κατά τις οποίες χιλιάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους. «Αυτό ψάχνω στις 3 π.μ. όταν δεν μπορώ να κοιμηθώ: ‘US Iran’, όπως λέει, αναφερόμενη στις αναζητήσεις της στο Google, ‘απλά για να ελέγξω’».
«Κάθε κομμάτι αυτής της γης είναι σαν ένα κύτταρο στο σώμα μου. Ο πατέρας μου είναι από τον νότο, η μητέρα μου [είναι] από τον βορρά, οπότε κάθε εκατοστό αυτής της γης είμαι εγώ. Νιώθω ότι παντού είναι το σπίτι μου. Μια επίθεση εναντίον αυτής της γης είναι μια επίθεση εναντίον μου. Το Ιράν είναι σαν τη δεύτερη μητέρα μου», λέει, με τη φωνή της να σπάει.
Σε ολόκληρη την ιρανική διασπορά, πολλοί περιγράφουν ένα αίσθημα ανημπόριας και τρόμου που μεγάλωσε μετά την ανάπτυξη δυνάμεων των Ηνωμένων Πολιτειών ανοιχτά των ακτών της χώρας τους στα τέλη Ιανουαρίου. Τότε ήταν που ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump προειδοποίησε για τον «μαζικό στόλο» που κατευθυνόταν «γρήγορα», και «με μεγάλη δύναμη, ενθουσιασμό και σκοπό», προς το Ιράν. Στις 28 Φεβρουαρίου, οι προβλέψεις των παρατηρητών παγκοσμίως έγιναν πραγματικότητα, με τα πρώτα από τα τεράστια κύματα αμερικανικών και ισραηλινών χτυπημάτων στο Ιράν που έκτοτε συνεχίζονται, προκαλώντας τον θάνατο τουλάχιστον 1.230 ανθρώπων, και καταστρέφοντας τεράστιες εκτάσεις υποδομών και κατοικιών. Μεταξύ των νεκρών ήταν και ο Ανώτατος Ηγέτης Ayatollah Ali Khamenei, και οι Ιρανοί απάντησαν με δικές τους επιθέσεις στο Ισραήλ και τις γύρω χώρες, με φόβους ότι η σύγκρουση θα ξεφύγει από κάθε έλεγχο σε ολόκληρη την ευρύτερη περιοχή.
«Βασανιστήριο» η παρακολούθηση από μακριά
Η Σάρα, φοιτήτρια, περιγράφει πώς αναζητά κάθε κομμάτι ειδησεογραφικού υλικού από το Ιράν για κάποιο σημάδι του οικογενειακού της σπιτιού, ψηλά στους λόφους πάνω από την Τεχεράνη. «Ο παππούς μου το έχτισε στις πλαγιές ενός λόφου», λέει από το Λονδίνο, όπου δεν έχει άλλη επιλογή από το να παρακολουθεί τον πόλεμο στη χώρα της να ξεδιπλώνεται. «Είναι το οικογενειακό μας σπίτι. Εκεί παντρεύτηκαν οι γονείς μου. Εκεί πέρασα την παιδική μου ηλικία. Είναι η ψυχή της οικογένειάς μου», λέει, περιγράφοντας το «βασανιστήριο» και την ανημπόρια της να βλέπει την πόλη όπου μεγάλωσε να καίγεται.
Ο Χίουα, 35 ετών, Ιρανός Κούρδος από το Σανατζάντ, γνωστό και ως Σινέ, στο βορειοδυτικό Ιράν, λέει ότι μίλησε με τον πατέρα του την περασμένη εβδομάδα, πριν από τα αμερικανικά και ισραηλινά χτυπήματα. Ανησυχεί λιγότερο για την οικογένειά του, καθώς η τοποθεσία τους δεν ήταν μεταξύ των κύριων στόχων των επιθέσεων. Ωστόσο, λέει ότι δεν μπορεί να είναι σίγουρος ότι αυτό δεν θα αλλάξει στο μέλλον. Ο Χίουα διέφυγε από το Ιράν πριν από τρία χρόνια, διασχίζοντας τη Μάγχη προς το Ηνωμένο Βασίλειο, αφού, όπως λέει, οι φίλοι του συνελήφθησαν για τις φιλοδημοκρατικές τους δραστηριότητες. Ο Χίουα εξηγεί ότι είχε ήδη συλληφθεί δύο φορές, το 2011 και το 2014, για παρόμοιους λόγους. Κατά την πρώτη σύλληψη, λέει, τον πήραν από το πανεπιστήμιό του, τον κλείδωσαν σε ένα δωμάτιο και τον ξυλοκόπησαν. Η δεύτερη σύλληψη τον οδήγησε στη φυλακή για ένα μήνα. Τώρα σκέφτεται τον χήρο πατέρα του, ήδη άνω των 70 ετών, στο σπίτι του στο Σινέ, ο οποίος πάσχει από καρκίνο. «Δηλαδή, είναι ένα μεγάλο παράδοξο, ξέρετε, είναι ένα πολύ, πολύ μεγάλο παράδοξο», λέει. Περιγράφει τη ζωή του στο Ηνωμένο Βασίλειο, πώς μπορεί να βγαίνει έξω, να πίνει έναν καφέ, και πώς οι άνθρωποι του χαμογελούν. «Αλλά όταν επιστρέφεις σπίτι, σκέφτεσαι την οικογένειά σου. Βρίσκεσαι σε μια τρομερή κατάσταση. Δεν μπορείς να ισορροπήσεις ανάμεσα τους», λέει για μια ζωή που εκτείνεται συναισθηματικά μεταξύ δύο ηπείρων και δύο εντελώς διαφορετικών συνθηκών. «Δεν μπορώ να κοιμηθώ το βράδυ», λέει, «Επηρεάζει τις σπουδές μου, την εκπαίδευσή μου, την εργασία μου, τα πάντα».
Πολιτικό τραύμα
Ακόμα και πριν από την τρέχουσα σύγκρουση, οι Ιρανοί δυσκολεύονταν να παρακολουθούν την αναταραχή στη χώρα τους. Οι διαδηλώσεις τον Ιανουάριο οδήγησαν σε κυβερνητική καταστολή. Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών και διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν κατηγορήσει τις κυβερνητικές δυνάμεις για τη δολοφονία χιλιάδων διαδηλωτών. Το ιρανικό κράτος έχει κατηγορήσει «τρομοκράτες» για πολλές από τις δολοφονίες. Όπως πολλοί στο Ιράν, η Μαίρη και η Σάρα είναι συνηθισμένες στην καταπίεση και τη βία που μπορεί να προκαλέσει. Η Μαίρη εξηγεί ότι η μητέρα της ήταν πολιτική κρατούμενη. Η ίδια η Μαίρη είχε συμμετάσχει στις διαδηλώσεις του Πράσινου Κινήματος το 2009 μετά την αμφισβητούμενη επανεκλογή του τότε Προέδρου Mahmoud Ahmadinejad. Λίγες μέρες πριν, έψαξε στο πατάρι της, ψάχνοντας για αντικείμενα που θα της θύμιζαν το Ιράν. Βρήκε μια φωτογραφία από εκείνες τις ημέρες των διαδηλώσεων. «Καθόμουν, για να δείξω ότι ήμασταν ειρηνικοί», λέει, η φωνή της να ζεσταίνεται στη μνήμη της νεότερης εαυτής της. «Ο ήλιος ήταν στο πρόσωπό μου και έμοιαζα να συνοφρυώνομαι. Έχω περάσει από αυτά τα πράγματα στο παρελθόν. Όλοι έχουν περάσει από αυτά τα πράγματα. Πάντα προσποιούμαστε ότι είναι καινούργιο και [ότι] δεν το έχουμε κάνει, αλλά δεν είναι καινούργιο. Όλοι το βλέπαμε να έρχεται. Το μόνο που βλέπω είναι επαναλήψεις όσων έχουν προηγηθεί».
Κανείς από όσους μίλησαν στην Al Jazeera δεν ισχυρίζεται ότι γνωρίζει τι επιφυλάσσει το μέλλον για το Ιράν. Κανένας από αυτούς δεν αναμένει ότι η χώρα ή ο λαός της θα είναι σε καλύτερη κατάσταση μέχρι να σταματήσουν οι βόμβες. Προς το παρόν, όλοι ανησυχούν για τους φίλους και την οικογένειά τους, που δεν έχουν άλλη επιλογή από το να προσπαθήσουν να επιβιώσουν. Η Μαίρη θυμάται την ψυχική δύναμη της μητέρας της στα χρόνια μετά την απελευθέρωσή της από τη διαβόητη Φυλακή Evin. «Όταν ήμουν περίπου 13 ή 14 ετών, κατασκεύασαν έναν αυτοκινητόδρομο που [περνούσε] δίπλα της», λέει. «Μπορούσες να οδηγήσεις και να δεις μέσα καθώς περνούσες. Θυμάμαι να είμαι στο αυτοκίνητο, με τη μητέρα μου να οδηγεί και να βλέπω πόσο όμορφη και αποφασισμένη ήταν – να περνάει όλο αυτό το σκοτάδι και να μην το αφήνει να την [επηρεάζει]». «Απλώς πήγαινε τις κόρες της στην πόλη, στην όμορφη πατρίδα που δεν θα επέτρεπε ποτέ σε κανέναν να μας πάρει», λέει η Μαίρη. «Αυτό σκέφτομαι όταν σκέφτομαι το Ιράν. Δεν θα επιτρέψω ποτέ όλη την ασχήμια και το μίσος, που έχουμε όλοι βιώσει, να με αποσπάσουν από αυτό».
