Με φόντο την αυξανόμενη ένταση και τους φόβους για στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών, πολλές χώρες, ιδιαίτερα γειτονικές, εντείνουν τις διπλωματικές τους προσπάθειες για την αποφυγή ενός ολοκληρωτικού πολέμου. Αυτές οι προσπάθειες στοχεύουν στην αποκλιμάκωση της κατάστασης, την ώρα που ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, ανανέωσε τις απειλές για στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν, εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία για τον περιορισμό του πυρηνικού του προγράμματος και των βαλλιστικών πυραύλων.
Ο Trump, μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα Truth Social, ανέφερε την πορεία ενός “μαζικού στόλου” προς το Ιράν, ο οποίος περιλαμβάνει το ατομοκίνητο αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln. Η Αμερικανική Κεντρική Διοίκηση (CENTCOM) επιβεβαίωσε την αποστολή του πλοίου στη Μέση Ανατολή με σκοπό την “προώθηση της περιφερειακής ασφάλειας και σταθερότητας”. Το πλοίο, που απέπλευσε από το λιμάνι του San Diego, California τον Νοέμβριο, αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα πολεμικά πλοία του αμερικανικού ναυτικού.
Οι απειλές του Trump για στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν ξεκίνησαν νωρίτερα αυτόν τον μήνα, κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων κατά της ιρανικής κυβέρνησης. Οι διαδηλώσεις, οι οποίες άρχισαν στα τέλη Δεκεμβρίου 2025 λόγω των επιδεινούμενων οικονομικών συνθηκών, κλιμακώθηκαν σε ευρύτερη πρόκληση προς την κληρική ηγεσία της χώρας, η οποία βρίσκεται στην εξουσία από την Ισλαμική επανάσταση του 1979. Ο Trump είχε αρχικά αναστείλει την απειλή του για επίθεση, αφού έλαβε διαβεβαιώσεις ότι οι διαδηλωτές δεν θα εκτελούνταν, ωστόσο επανήλθε στις απειλές του.
Από την πλευρά του, το Τεχεράνη έχει δηλώσει ότι δεν είναι διατεθειμένο να διαπραγματευτεί υπό την απειλή επίθεσης και έχει σηματοδοτήσει την ετοιμότητά του να υπερασπιστεί τη χώρα. Ο Kazem Gharibabadi, ανώτερο μέλος της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας, δήλωσε στα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης ότι η προτεραιότητα της Τεχεράνης είναι η 200% ετοιμότητα για την άμυνα της χώρας, και όχι οι διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ. Παρόλο που έχουν διακινηθεί μηνύματα προς τις ΗΠΑ μέσω ενδιάμεσων, το Ιράν παραμένει πλήρως προετοιμασμένο για άμυνα.
Παράλληλα, το Ιράν συνεχίζει τις διπλωματικές επαφές για την αποκλιμάκωση. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Abbas Araghchi, πραγματοποίησε συνομιλίες στην Κωνσταντινούπολη με τον Τούρκο ομόλογό του, Hakan Fidan, και τον Πρόεδρο Recep Tayyip Erdogan, με στόχο την ενίσχυση των δεσμών με τους γείτονες. Παρόμοιες συνομιλίες πραγματοποιήθηκαν με το Πακιστάν, την Αίγυπτο, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία έχουν δεσμευτεί να μην επιτρέψουν τη χρήση του εδάφους ή του εναέριου χώρου τους για στρατιωτικές ενέργειες κατά του Ιράν.
Η Ινδία και η Κίνα, πέραν της καταψήφισης ψηφίσματος του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ κατά του Ιράν, έχουν εκφράσει στήριξη στην Τεχεράνη, τονίζοντας την αντίθεσή τους στη χρήση βίας και την παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων χωρών. Η Ρωσία, από την πλευρά της, δήλωσε ότι υπάρχει περιθώριο για διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, καλώντας όλες τις πλευρές σε αυτοσυγκράτηση.
Στη Δύση, το κύριο ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην καταδίκη της καταστολής των διαδηλωτών από το Ιράν, με τη Γαλλία να εκφράζει τη στήριξή της στον ιρανικό λαό, αν και η στρατιωτική επέμβαση δεν είναι η προτιμώμενη λύση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ωστόσο, επέβαλε νέες κυρώσεις σε 15 Ιρανούς πολίτες και έξι οντότητες, χαρακτηρίζοντας επίσης το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) “τρομοκρατική οργάνωση”, μια κίνηση που προκάλεσε την έντονη κριτική της ιρανικής ηγεσίας.
