Δικαστές του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ) πρόκειται να εκδώσουν απόφαση σχετικά με αίτημα για προσωρινή αποφυλάκιση του πρώην προέδρου των Φιλιππίνων, Ροντρίγκο Ντουτέρτε, ο οποίος αντιμετωπίζει διαδικασίες για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Η απόφαση, που αναμένεται την Παρασκευή, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την προσωρινή ελευθερία του ηλικιωμένου πολιτικού, κάτι που προκαλεί έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και οικογένειες θυμάτων του “πολέμου κατά των ναρκωτικών” που διεξήγαγε.
Η νομική ομάδα του Ντουτέρτε ασκεί έφεση κατά προηγούμενης απόφασης του Οκτωβρίου, η οποία τον άφησε υπό κράτηση, καθώς οι δικαστές έκκριναν ότι υπήρχε μεγάλη πιθανότητα να αρνηθεί να εμφανιστεί στο δικαστήριο και να εκφοβίσει μάρτυρες. Οι εισαγγελείς του ΔΠΔ υποστηρίζουν ότι ο Ντουτέρτε εμπλέκεται σε δεκάδες δολοφονίες ως μέρος της πολιτικής του κατά των ναρκωτικών, τόσο όταν ήταν δήμαρχος μιας νότιας πόλης, όσο και αργότερα ως πρόεδρος από το 2016 έως το 2022. Σύμφωνα με τα στοιχεία της δικογραφίας, ο Ντουτέρτε έδωσε εντολές και εξουσιοδότησε “βίαιες πράξεις, συμπεριλαμβανομένης της δολοφονίας, εναντίον φερόμενων εγκληματιών, συμπεριλαμβανομένων φερόμενων εμπόρων και χρηστών ναρκωτικών”.
Οι εκτιμήσεις για τον αριθμό των θυμάτων κατά τη διάρκεια της προεδρικής θητείας του Ντουτέρτε ποικίλλουν. Η εθνική αστυνομία αναφέρει πάνω από 6.000 θανάτους, ενώ οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κάνουν λόγο για έως και 30.000 θύματα. Οι οικογένειες των θυμάτων πανηγύρισαν τη σύλληψη του Ντουτέρτε τον Μάρτιο, ο οποίος βρίσκεται υπό κράτηση στη Χάγη για πάνω από οκτώ μήνες.
Οι δικηγόροι του Ντουτέρτε ισχυρίζονται ότι ο πελάτης τους είναι “ασθενής και εξασθενημένος” και ότι η παραμονή του υπό κράτηση κατά τη διάρκεια της δίκης είναι “σκληρή”. Τον Σεπτέμβριο, το δικαστήριο ανέβαλε μια προκαταρκτική ακρόαση μέχρι να ολοκληρωθεί πλήρης ιατρική αξιολόγηση. Σύμφωνα με τα έγγραφα που κατέθεσαν οι δικηγόροι του, οι “γνωστικές ικανότητες” του Ντουτέρτε έχουν μειωθεί σε βαθμό που δεν μπορεί να βοηθήσει τους δικηγόρους του. Ωστόσο, μέλη της οικογένειας που τον επισκέφτηκαν στη φυλακή διέψευσαν αυτούς τους ισχυρισμούς, δηλώνοντας ότι είναι “καλά” και “πολύ δραστήριος”. Σε μια ξεχωριστή επίσκεψη, η κόρη του Ντουτέρτε, η Αντιπρόεδρος Σάρα Ντουτέρτε, είχε αφήσει να εννοηθεί ότι οι υποστηρικτές του θα έπρεπε να πορευτούν προς το κέντρο κράτησής του και να οργανώσουν μια “απόδραση”.
Εάν ο Ντουτέρτε αφεθεί ελεύθερος, δεν θα επιστρέψει στις Φιλιππίνες, αλλά θα μεταφερθεί υπό την κράτηση ενός άλλου κράτους-μέλους, ενώ οι διαδικασίες θα συνεχίζονται. Τον προηγούμενο μήνα, οι δικαστές απέρριψαν μια προσφυγή κατά της δικαιοδοσίας του δικαστηρίου στην υπόθεση.
Στη Μανίλα, η Κριστίνα Κόντι, κορυφαία δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων που εκπροσωπεί τις οικογένειες των θυμάτων, δήλωσε 99% βέβαιη ότι η έφεση του Ντουτέρτε θα απορριφθεί. “Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις για τις οποίες [ο Ντουτέρτε] πρέπει να παραμείνει στη φυλακή”, δήλωσε η Κόντι σε ανάρτησή της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. “Είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι η υπεράσπιση δεν αμφισβητεί την εύλογη βάση ότι διέπραξε εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Η βάση του αιτήματος [έχει να κάνει με] τη σωματική και ψυχική υγεία”, πρόσθεσε. “Εφόσον υπάρχουν ισχυρές και πραγματικές νομικές διαπιστώσεις στην προκαταρκτική αίθουσα, δεν υπάρχει λόγος να ανατρέψει την απόφασή της του Σεπτεμβρίου και να του χορηγήσει προσωρινή αποφυλάκιση”, τόνισε η Κόντι, παραθέτοντας πολλές άλλες νομικές διατάξεις.
Οι εισαγγελείς του ΔΠΔ είχαν ανακοινώσει τον Φεβρουάριο του 2018 ότι θα ξεκινούσαν προκαταρκτική έρευνα για τη βία που σημειώθηκε κατά τη διάρκεια της θητείας του Ντουτέρτε. Σε μια κίνηση που οι ακτιβιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων χαρακτήρισαν ως απόπειρα αποφυγής λογοδοσίας, ο Ντουτέρτε, ο οποίος ήταν τότε πρόεδρος, ανακοίνωσε ένα μήνα αργότερα ότι οι Φιλιππίνες αποσύρουν την ιδιότητά τους ως μέλος του ΔΠΔ. Οι κατηγορίες εναντίον του Ντουτέρτε χρονολογούνται από την 1η Νοεμβρίου 2011, όταν ήταν ακόμα δήμαρχος της νότιας πόλης Νταβάο, έως τις 16 Μαρτίου 2019, όταν τέθηκε σε ισχύ η απόσυρση από το ΔΠΔ.
