Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) πρόκειται να διεξαγάγει ακροαματική διαδικασία με σκοπό να κρίνει αν ο πρώην πρόεδρος των Φιλιππίνων, Ροντρίγκο Ντουτέρτε, θα δικαστεί για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, που σχετίζονται με την αιματηρή εκστρατεία του κατά των ναρκωτικών.
Η τετραήμερη ακρόαση “επιβεβαίωσης κατηγοριών”, η οποία ξεκίνησε τη Δευτέρα στις 09:00 GMT, θα καθορίσει εάν υπάρχουν επαρκή στοιχεία εναντίον του Ντουτέρτε για να προχωρήσει σε επίσημη δίκη. Ο 80χρονος πρώην πρόεδρος, ωστόσο, δεν θα παραστεί αυτοπροσώπως στη διαδικασία στη Χάγη, καθώς το δικαστήριο έκανε δεκτό το αίτημα της υπεράσπισης να παραλειφθεί η παρουσία του, παρά την κρίση των δικαστών ότι ήταν σε θέση να συμμετάσχει. Μετά την ακρόαση, οι δικαστές θα έχουν 60 ημέρες για να εκδώσουν τη γραπτή απόφασή τους.
Η υπόθεση αυτή σηματοδοτεί μια αντιστροφή της τύχης για τον Ντουτέρτε, ο οποίος είχε επανειλημμένα καταγγείλει το ΔΠΔ, προσφέροντας παράλληλα στις οικογένειες των θυμάτων και στους επιζώντες του βίαιου εξαετούς “πολέμου” του κατά των ναρκωτικών μια ευκαιρία για δικαιοσύνη. Ο οργανισμός Human Rights Watch, με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες, χαρακτήρισε την ακρόαση “κρίσιμο βήμα για τη διασφάλιση δικαιοσύνης για τα θύματα του ‘πολέμου’ κατά των ναρκωτικών στις Φιλιππίνες“, ενώ οι οικογένειες των θυμάτων μίλησαν για “στιγμή της αλήθειας”.
Η Λιορέ Πάσκο, μητέρα δύο ανδρών που δολοφονήθηκαν από άγνωστους δράστες το 2017, δήλωσε στο Al Jazeera ότι είναι επιτακτική ανάγκη όλοι οι εμπλεκόμενοι στον λεγόμενο “πόλεμο” κατά των ναρκωτικών, συμπεριλαμβανομένου του πρώην προέδρου, “να λογοδοτήσουν”. “Νιώθω λίγο νευρική, αλλά αυτή είναι η στιγμή της αλήθειας. Όλοι ελπίζουμε ότι το ΔΠΔ και οι δικαστές θα ακούσουν την κραυγή των θυμάτων”.
Η Λουζβινίντα Σιάπο, της οποίας ο 19χρονος γιος σκοτώθηκε το 2017, εξέφρασε την αισιοδοξία της για την πρόοδο στην υπόθεση κατά του Ντουτέρτε, τον οποίο χαρακτήρισε “εγκέφαλο” πίσω από τις δολοφονίες. “Ελπίζω και άλλοι δράστες να οδηγηθούν στη δικαιοσύνη”, ανέφερε.
Οι εισαγγελείς του ΔΠΔ έχουν απαγγείλει στον Ντουτέρτε τρεις κατηγορίες για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, ισχυριζόμενοι τη συμμετοχή του σε τουλάχιστον 76 δολοφονίες μεταξύ 2013 και 2018. Ο πραγματικός αριθμός των θυμάτων κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του στις Φιλιππίνες πιστεύεται ότι ανέρχεται σε 30.000, και οι δικηγόροι των θυμάτων υποστηρίζουν ότι μια πλήρης δίκη θα μπορούσε να ενθαρρύνει ακόμη περισσότερες οικογένειες να προσέλθουν.
Η πρώτη από τις τρεις κατηγορίες εναντίον του Ντουτέρτε αφορά την φερόμενη συμμετοχή του ως συναυτουργού σε 19 δολοφονίες που διαπράχθηκαν μεταξύ 2013 και 2016, όταν ήταν δήμαρχος της Νταβάο Σίτι. Η δεύτερη σχετίζεται με 14 δολοφονίες “στόχων υψηλής αξίας” το 2016 και 2017, όταν ήταν πρόεδρος. Η τρίτη κατηγορία καλύπτει 43 δολοφονίες που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων “εκκαθάρισης” υπόπτων για χρήση ή εμπορία ναρκωτικών χαμηλού επιπέδου σε όλο τις Φιλιππίνες μεταξύ 2016 και 2018.
Ο Ντουτέρτε αρνείται τις κατηγορίες, όπως δήλωσε ο δικηγόρος του, Νίκολας Κάουφμαν, σε δημοσιογράφους πριν από την ακρόαση. Ο ίδιος, πρόεδρος από το 2016 έως το 2022, συνελήφθη στη Μανίλα τον Μάρτιο του προηγούμενου έτους, μεταφέρθηκε στην Ολλανδία και έκτοτε κρατείται στη μονάδα κράτησης του ΔΠΔ στη φυλακή Scheveningen. Παρακολούθησε την αρχική ακρόαση τρεις ημέρες αργότερα μέσω βιντεοσύνδεσης, εμφανιζόμενος αποπροσανατολισμένος και αδύναμος, σχεδόν χωρίς να μιλά.
Σε επιστολή του προς το δικαστήριο, ο Ντουτέρτε παρέμεινε αδιάλλακτος, δηλώνοντας ότι “δεν αναγνωρίζει” τη δικαιοδοσία του δικαστηρίου και ότι είναι “περήφανος” για την κληρονομιά του. Κατηγόρησε επίσης το δικαστήριο ότι διενήργησε την “απαγωγή” του σε συνεργασία με τον εν ενεργεία πρόεδρο Φερντινάντ Μάρκος Τζούνιορ, πρώην σύμμαχο και συνυποψήφιο της κόρης του, αντιπροέδρου Σάρα Ντουτέρτε, στις εκλογές του 2022.
Οι Φιλιππίνες αποχώρησαν από το ΔΠΔ το 2019, κατόπιν εντολής του Ντουτέρτε, ωστόσο το δικαστήριο έκρινε ότι διατηρεί τη δικαιοδοσία του για φερόμενα εγκλήματα που διαπράχθηκαν εκεί μεταξύ 2011 και 2019. Η υπεράσπιση έχει ασκήσει έφεση κατά της απόφασης, με την απόφαση να εκκρεμεί. Ο Ντουτέρτε, ο πρώτος Ασιάτης πρώην αρχηγός κράτους που εμφανίζεται ενώπιον του ΔΠΔ, παραμένει εξαιρετικά δημοφιλής στις Φιλιππίνες, όπου πολλοί υποστήριζαν τη σκληρή του στάση έναντι του εγκλήματος. Για τη Δευτέρα έχουν δηλωθεί δύο συγκεντρώσεις στη Χάγη: μία υποστήριξης του Ντουτέρτε και μία υποστήριξης των θυμάτων.
