Ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump δήλωσε τη Δευτέρα ότι η συμφωνία για τον τερματισμό του σχεδόν τεσσάρων ετών πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας είναι “πιο κοντά από ποτέ”, μετά από συνομιλίες του Ουκρανού προέδρου Volodymyr Zelenskyy με ευρωπαίους ηγέτες και Αμερικανούς διπλωμάτες στο Βερολίνο. Κατά τη διάρκεια των διήμερων συνομιλιών, συζητήθηκαν τρόποι διασφάλισης της Ουκρανίας έναντι μελλοντικών ρωσικών στρατιωτικών απειλών, μεταξύ άλλων κρίσιμων θεμάτων.
Πριν τις συναντήσεις στο Βερολίνο, ο Zelenskyy είχε δηλώσει ότι το Κίεβο είναι διατεθειμένο να εγκαταλείψει την επιθυμία ένταξης στο ΝΑΤΟ, εφόσον λάβει νομικά δεσμευτικές εγγυήσεις ασφαλείας. Η Ρωσία είχε επικαλεστεί την επέκταση του ΝΑΤΟ ως μία από τις αιτιολογίες για την εισβολή της το 2022. Ωστόσο, οι ευρωπαίοι ηγέτες επισημαίνουν ότι βασικές διαφορές παραμένουν άλυτες μεταξύ Μόσχας και Κιέβου, ειδικά σε εδαφικά ζητήματα.
Η σύσκεψη στο Βερολίνο, στην οποία συμμετείχαν ο Αμερικανός απεσταλμένος Steve Witkoff, ο γαμπρός του Trump, Jared Kushner, καθώς και βασικοί ηγέτες από Γαλλία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο και ΝΑΤΟ, κατέληξε σε δέσμευση των ευρωπαίων ηγετών και των ΗΠΑ να εργαστούν από κοινού για την παροχή “ισχυρών εγγυήσεων ασφαλείας” στην Ουκρανία. Αυτές περιλαμβάνουν τη δημιουργία μιας “πολυεθνικής δύναμης Ουκρανίας” υπό ευρωπαϊκή ηγεσία, με την υποστήριξη των ΗΠΑ, η οποία θα δρα εντός της Ουκρανίας, θα συνδράμει στην ανασυγκρότηση των ουκρανικών δυνάμεων, την προστασία του εναέριου χώρου και την ασφάλεια των θαλασσών. Προτάθηκε ο ουκρανικός στρατός να διατηρηθεί σε επίπεδο 800.000 ανδρών σε καιρό ειρήνης.
Δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι, μιλώντας στο Reuters, περιέγραψαν τις προτεινόμενες προστασίες ως “τύπου Άρθρου 5”, παραπέμποντας στη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας του ΝΑΤΟ. Ο Zelenskyy δήλωσε ότι το Κίεβο χρειάζεται σαφή κατανόηση των προσφερόμενων εγγυήσεων ασφαλείας πριν λάβει αποφάσεις για την εδαφική κυριαρχία σε μια πιθανή ειρηνευτική συμφωνία, τονίζοντας την ανάγκη για αποτελεσματική παρακολούθηση της κατάπαυσης του πυρός.
Παρά τις δηλώσεις για πρόοδο, οι ειδικοί εκφράζουν αμφιβολίες. Ο Keir Giles, ειδικός σε ρωσικά στρατιωτικά θέματα στο Chatham House, τόνισε ότι ο Trump έχει επανειλημμένα ισχυριστεί ότι μια ειρηνευτική συμφωνία είναι κοντά, χωρίς όμως να υφίσταται βιώσιμη συμφωνία. Η Nathalie Tocci, διευθύντρια στο Istituto Affari Internazionali, θεωρεί “εξαιρετικά απίθανο” να επιτευχθεί άμεσα κατάπαυση του πυρός, εκτιμώντας ότι ο πόλεμος θα συνεχιστεί, καθώς τα ζητήματα εδαφών και ασφάλειας παραμένουν άλυτα.
Η Ρωσία ελέγχει σχεδόν το 20% της ανατολικής Ουκρανίας, ενώ η Ουκρανία έχει εκφράσει την αντίθεσή της στην παραχώρηση του Ντονμπάς, με την πλειοψηφία των Ουκρανών να απορρίπτει την αποχώρηση από την περιοχή. Παράλληλα, οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται σε πολλαπλά επίπεδα, χωρίς σαφή συντονισμό, και η Ρωσία αναμένεται να συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός μόνο εάν κρίνει ότι θα κερδίσει περισσότερα από τη συνέχιση των εχθροπραξιών.
