Ένα ελληνικό δικαστήριο αθώωσε 24 εθελοντές διάσωσης, ανάμεσά τους και τη Σύρια αθλήτρια και ακτιβίστρια Σάρα Μαρντίνι, από κατηγορίες για εμπορία ανθρώπων, οι οποίες αποσκοπούσαν στο να αποθαρρύνουν όσους προσπαθούν να σώσουν μετανάστες και πρόσφυγες από πνιγμό. Η Μαρντίνι, της οποίας η διάσωση της αδελφής της ενέπνευσε την ταινία του Netflix “The Swimmers” το 2022, μαζί με τους υπόλοιπους εθελοντές, αντιμετώπιζαν τις κατηγορίες από τη σύλληψή τους το 2018.
Σε ένα δικαστήριο στη Λέσβο, την Πέμπτη, αποφασίστηκε ότι οι εθελοντές του Emergency Response Centre International (ERCI), μιας ελληνικής μη κερδοσκοπικής οργάνωσης, δεν ήταν ένοχοι για διευκόλυνση παράνομης εισόδου και συγκρότηση εγκληματικής οργάνωσης. «Όλοι οι κατηγορούμενοι αθωώνονται από τις κατηγορίες» επειδή ο σκοπός τους «δεν ήταν η διάπραξη ποινικών αδικημάτων, αλλά η παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας», δήλωσε στον δικαστήριο ο πρόεδρος Βασίλης Παπαθανασίου.
Η Μαρντίνι, 30 ετών Σύρια που αναζήτησε καταφύγιο στη Γερμανία το 2015, ήταν παρούσα στο δικαστήριο, μαζί με τον Ιρλανδο-Γερμανό συγκατηγορούμενό της, Σον Μπίντερ. «Το να σώζεις ανθρώπινες ζωές δεν είναι έγκλημα», δήλωσε συγκινημένη η Μαρντίνι μετά την ετυμηγορία. «Δεν κάναμε ποτέ κάτι παράνομο, διότι αν το να βοηθάς ανθρώπους είναι έγκλημα, τότε όλοι μας είμαστε εγκληματίες».
Η Μαρντίνι ήταν μέρος μιας ομάδας εθελοντών ακτιβιστών της οργάνωσης ERCI, που προσπαθούσαν να βοηθήσουν μετανάστες και πρόσφυγες να φτάσουν στη Λέσβο από την Τουρκία το 2018. Συνελήφθη τότε και πέρασε τρεις μήνες στη φυλακή στην Ελλάδα. Ο δικηγόρος της, Ζαχαρίας Κεσέσης, χαρακτήρισε «απαράδεκτο» να εκκρεμούν τόσο σοβαρές υποθέσεις για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ο Κεσέσης υποστήριξε ότι ο σκοπός τέτοιων νομικών διώξεων «ήταν η ποινικοποίηση της ανθρωπιστικής βοήθειας και η εξάλειψη των ανθρωπιστικών οργανώσεων. Πριν από αυτή την υπόθεση, χιλιάδες εθελοντές βρίσκονταν στη Λέσβο, ενώ μετά μειώθηκαν σε λίγες δεκάδες».
Η ταινία του Netflix “The Swimmers” είναι εμπνευσμένη από την ιστορία της Μαρντίνι και της αδελφής της, Γιούσρα, η οποία ήταν μία από τις 10 αθλήτριες που αγωνίστηκαν στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Ρίο ως Ομάδα Προσφύγων. Η οικογένειά τους έκανε το επικίνδυνο ταξίδι διασχίζοντας το Αιγαίο Πέλαγος το 2015, και οι αδελφές έσωσαν άλλους ανθρώπους από πνιγμό καθ’ οδόν.
«Αυτές οι κατηγορίες δεν έπρεπε ποτέ να φτάσουν σε δίκη», δήλωσε η Διεθνής Αμνηστία μετά την αθώωση. «Η ΕΕ πρέπει επίσης να λάβει υπόψη τη σημερινή απόφαση και να θεσπίσει ισχυρότερες διασφαλίσεις κατά της ποινικοποίησης της ανθρωπιστικής βοήθειας βάσει του δικαίου της ΕΕ. Κανείς δεν πρέπει να τιμωρείται για προσπάθεια βοήθειας», ανέφερε η Αμνηστία. Η Human Rights Watch (HRW) με έδρα τη Νέα Υόρκη συμμερίστηκε στη δήλωση της Αμνηστίας. «Δύο δωδεκάδες άνθρωποι υποβλήθηκαν σε μια επταετή νομική περιπέτεια με αβάσιμες κατηγορίες για τη διάσωση ζωών. Αυτές οι καταχρηστικές διώξεις έχουν σχεδόν τερματίσει τη σωτήρια εργασία, ενώ οι άνθρωποι συνεχίζουν να πνίγονται στο Αιγαίο», ανέφερε η HRW.
Αυτή είναι η δεύτερη φορά που η Ελλάδα ασκεί ποινικές διώξεις εναντίον των εθελοντών. Το 2023, είχαν αθωωθεί σε άλλη υπόθεση που αφορούσε αδικήματα σχετιζόμενα με το ανθρωπιστικό τους έργο, συμπεριλαμβανομένης της «κατασκοπείας». Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Ιταλία, έχουν προβεί σε τιμωρία ατόμων που παρέχουν σωτήρια βοήθεια σε μετανάστες και πρόσφυγες. Εμπειρογνώμονες των Ηνωμένων Εθνών σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της Mary Lawlor, Ειδικής Εισηγήτριας του ΟΗΕ για τους Υπερασπιστές των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, εξέφρασαν τον Δεκέμβριο την ανησυχία τους ότι προτεινόμενη ευρωπαϊκή νομοθεσία κινδυνεύει με «ποινικοποίηση σωτήριων ενεργειών και βοήθειας σε θύματα εμπορίας ανθρώπων, μετανάστες, πρόσφυγες, αιτούντες άσυλο και άλλα πρόσωπα που χρήζουν διεθνούς προστασίας, συμπεριλαμβανομένων παιδιών».
