Πάνω από 80 χώρες, από την Αφρική, την Ασία, τη Λατινική Αμερική και τον Ειρηνικό, μαζί με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο, έχουν ενώσει τις δυνάμεις τους για να ζητήσουν τη δημιουργία ενός οδικού χάρτη που θα οδηγήσει στην απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα. Αυτή η σημαντική πρωτοβουλία, που παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια της διάσκεψης για το κλίμα COP30, έρχεται αντιμέτωπη με σθεναρές αντιδράσεις από πετρελαιοπαραγωγές χώρες και άλλες μεγάλες οικονομίες.

Η Τίνα Στάγκ, απεσταλμένη των Νήσων Μάρσαλ για το κλίμα, τόνισε σε συνέντευξη Τύπου ότι η ιδέα ενός τέτοιου οδικού χάρτη πρέπει να υποστηριχθεί, μετατρέποντάς την σε ένα ουσιαστικό σχέδιο. Η κίνησή αυτή αποτελεί συνέχεια της δέσμευσης που λήφθηκε στο COP28 στο Ντουμπάι, όπου συμφωνήθηκε η “μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα”, μια απόφαση που η Βραζιλία, ως χώρα υποδοχής του φετινού συνεδρίου, αρνήθηκε να συμπεριλάβει στην επίσημη ατζέντα.

Παρά τις προσπάθειες ορισμένων χωρών να ακυρώσουν ή να αμβλύνουν την προηγούμενη απόφαση, η νέα πρωτοβουλία από 83 χώρες σηματοδοτεί μια ισχυρή επικοινωνία από τον Παγκόσμιο Νότο και τον Παγκόσμιο Βορρά για την ανάγκη κατάργησης των ορυκτών καυσίμων. Ο υπουργός Ενέργειας και Μηδενικών Εκπομπών του Ηνωμένου Βασιλείου, Εντ Μίλιμπαντ, δήλωσε χαρακτηριστικά: “Αυτή είναι μια παγκόσμια συμμαχία, όπου ο Παγκόσμιος Νότος και ο Παγκόσμιος Βορράς ενώνονται, λέγοντας με μία φωνή: αυτό το ζήτημα δεν μπορεί να αγνοηθεί.”

Η Βραζιλία, αν και αρνήθηκε αρχικά να συμπεριλάβει το θέμα στην επίσημη ατζέντα, παρουσίασε αργότερα ένα σχέδιο κειμένου που περιλαμβάνει τον οδικό χάρτη για την σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων ως επιλογή. Ωστόσο, για ορισμένες χώρες, το κείμενο θεωρείται αδύναμο, με τον υπουργό Κλιματικής Αλλαγής του Βανουάτου, Ραλφ Ρετζενούβα, να τονίζει την ανάγκη για “πιο προσανατολισμένο σε δράση” και “μετρήσιμους στόχους”.

Η ιδέα του οδικού χάρτη αναγνωρίζει ότι οι χώρες αντιμετωπίζουν διαφορετικές προκλήσεις, με κάποιες να έχουν μεγάλες αποθήκες ορυκτών καυσίμων και άλλες να εξαρτώνται από εισαγωγές. Ωστόσο, η υλοποίησή του αναμένεται να αντιμετωπίσει σημαντικές αντιδράσεις από τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες. Η κατάσταση παραμένει ρευστή, με την τελική έκβαση να εξαρτάται από λεπτομέρειες και την άσκηση πίεσης.