Τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποχρεούνται πλέον να τροποποιούν τα στοιχεία φύλου στα έγγραφα ταυτότητας των πολιτών που έχουν υποβληθεί σε αλλαγή φύλου, όπως έκρινε το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (CJEU). Τα έγγραφα των τρανς ατόμων εντός της Ένωσης πρέπει να αντανακλούν το “βιωμένο τους φύλο” και όχι το βιολογικό τους φύλο, σύμφωνα με την απόφαση του θεσμικού οργάνου που εδρεύει στο Λουξεμβούργο.
Το CJEU εξέτασε υπόθεση του 2017, η οποία είχε παραπεμφθεί από το Ανώτατο Δικαστήριο της Βουλγαρίας. Το δικαστήριο της Βουλγαρίας ζητούσε διευκρινίσεις για το αν η χώρα υποχρεούταν να προβεί σε αλλαγές στο πιστοποιητικό γέννησης ενός Βούλγαρου πολίτη, ο οποίος είχε ξεκινήσει ορμονοθεραπεία με σκοπό να ζήσει ως γυναίκα, μετά τη μετακίνησή του στην Ιταλία. Οι αρχές της Σόφιας είχαν απορρίψει προηγουμένως το αίτημα, επικαλούμενες ότι η βουλγαρική νομοθεσία ερμηνεύει αυστηρά τον όρο “φύλο” με βιολογικούς όρους.
Οι δικαστές του CJEU κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η διστακτικότητα του κράτους να τροποποιήσει τα στοιχεία ταυτότητας του τρανς πολίτη, αφού αυτός άσκησε το δικαίωμα μετακίνησης σε άλλη χώρα της ΕΕ, μπορεί να εμποδίσει την ελεύθερη κυκλοφορία και να παραβιάσει το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή. Ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ένωσης “προστατεύει την ταυτότητα φύλου και υποχρεώνει τα κράτη-μέλη να θεσπίζουν σαφείς, προσβάσιμες και αποτελεσματικές διαδικασίες για τη νομική αναγνώρισή της”, αναφέρεται στην απόφαση. “Η νομοθεσία ενός κράτους-μέλους που δεν επιτρέπει την τροποποίηση των δεδομένων φύλου ενός υπηκόου του, ο οποίος άσκησε το δικαίωμά του στην ελεύθερη κυκλοφορία, αντίκειται στο δίκαιο της ΕΕ”, τονίζεται.
Η απόφαση χαιρετίστηκε από ακτιβιστές LGBTQ. Η δικηγόρος Ντενίτσα Λιουμπένοβα, πρόεδρος της Ένωσης Deystvie, δήλωσε ότι “ανοίγει μια πόρτα στην κοινότητά μας για να επικαλείται ακριβώς αυτήν την απόφαση και να επωφεληθεί από το δίκαιο της ΕΕ, ώστε να μπορεί να ταξιδεύει ελεύθερα εντός της ΕΕ”. Η ομάδα ILGA-Europe κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να χρησιμοποιήσει την απόφαση για να αναλάβει δράση κατά της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας, οι οποίες επίσης αναγνωρίζουν μόνο δύο φύλα – άρρεν και θήλυ.
Η Ρωσία, η οποία έχει λάβει μέτρα για την προώθηση παραδοσιακών αξιών, απαγόρευσε τις νομικές και ιατρικές “μεταβάσεις φύλου” εκτός από σοβαρές ιατρικές περιπτώσεις το 2023. Πέρυσι, η Μόσχα απαγόρευσε επίσης την υιοθεσία παιδιών από άτομα που ζουν σε χώρες που επιτρέπουν διαδικασίες επαναπροσδιορισμού φύλου. Σύμφωνα με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, η Δύση εμπλέκεται σε αυτό που αποκάλεσε “έμφυλο τρομοκρατία”.
