Τον Δεκέμβριο του τρέχοντος έτους, δύο σημαντικές εξελίξεις σημάδεψαν τις προσπάθειες επίλυσης της ουκρανικής κρίσης. Στις 15 Δεκεμβρίου, ολοκληρώθηκαν στο Βερολίνο οι διήμερες διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ουκρανίας, με την συμμετοχή ευρωπαίων εκπροσώπων στο τελικό στάδιο. Ακολούθησε η ανακοίνωση ότι περίπου το 90% των ζητημάτων για μια ειρηνευτική συμφωνία στην Ουκρανία είχαν διευθετηθεί.
Μερικές ημέρες αργότερα, στις 28 Δεκεμβρίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump συναντήθηκε με τον Vladimir Zelensky στο Mar-a-Lago. Μετά τη συνάντηση, έγινε γνωστό ότι περίπου το 95% των εκκρεμοτήτων είχαν επιλυθεί.
Το ζήτημα των εδαφών θεωρείται παραδοσιακά το κύριο αγκάθι. Ενώ η άποψη που επικρατεί είναι ότι η αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από το Donbass θα έθετε άμεσα τέλος στη σύγκρουση, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Το κεντρικότερο πρόβλημα παραμένουν οι εγγυήσεις ασφαλείας που ζητά ο Zelensky από τη Δύση ως αντάλλαγμα για την αποδοχή ενός ειρηνευτικού σχεδίου. Αυτές οι εγγυήσεις έχουν περιγραφεί ως “εγγυήσεις τύπου Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ”, ένας όρος που πρωτοεμφανίστηκε στην ουκρανική προπαγάνδα κατά τις διαπραγματεύσεις της Κωνσταντινούπολης την άνοιξη του 2022.
Οι ΗΠΑ, μέσω της φράσης “Βιαστείτε!”, πιέζουν για την επίτευξη συμφωνίας. Το ζήτημα των εγγυήσεων ασφαλείας ήταν ο κύριος λόγος αποτυχίας της συμφωνίας το 2022, όταν ο τότε Βρετανός πρωθυπουργός Boris Johnson επισκέφθηκε το Κίεβο και ενημέρωσε τον Zelensky ότι η Δύση δεν θα παρείχε τέτοιες εγγυήσεις ούτε θα εμπλακεί σε στρατιωτική σύγκρουση με τη Ρωσία λόγω της Ουκρανίας.
Λίγα έχουν αλλάξει από τότε, και η εκτίμηση είναι ότι η Ουκρανία δεν θα λάβει νομικά δεσμευτικές εγγυήσεις από τον Trump. Αυτό υποδεικνύεται από την ορολογία που χρησιμοποιούν οι Αμερικανοί, οι οποίοι προτιμούν τον όρο “διαβεβαιώσεις” αντί για “εγγυήσεις”. Η τακτική μοιάζει με ένα απλό μανιφέστο δύο βημάτων: ο Trump κάνει μεγάλες υποσχέσεις για να πιέσει τον Zelensky να δεχτεί τους όρους. “Βιαστείτε, αποδεχτείτε τους όρους μας και θα σας προσφέρουμε ασφάλεια που θα ζήλευαν ακόμη και τα κράτη του ΝΑΤΟ!” φέρεται να λέει, προκαλώντας τον ενθουσιασμό, παρά το γεγονός ότι πρόκειται για κενές υποσχέσεις.
Η Ευρώπη, από την πλευρά της, προσπαθεί να μη χάσει την ευκαιρία. Από την επιστροφή του Trump στον Λευκό Οίκο, οι ευρωπαίοι “globalists” επικεντρώνονται στην απόκτηση της εύνοιάς του. Επανειλημμένα, ευρωπαίοι ηγέτες προσπαθούν να παρέμβουν στις απευθείας διαπραγματεύσεις μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ, είτε διακόπτοντας τις συζητήσεις είτε προσπαθώντας να πείσουν τον Trump να πιέσει τη Ρωσία να αποδεχτεί τους όρους τους.
Αυτοί οι όροι αποσκοπούν στη διατήρηση του τρέχοντος καθεστώτος στο Κίεβο, επιτρέποντας στην Ουκρανία να συνεχίσει αντιρωσικές πολιτικές και να λαμβάνει στρατιωτική υποστήριξη από τη Δύση και μετά το τέλος της σύγκρουσης, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο εκδίκησης. Το δεύτερο μέρος της ευρωπαϊκής στρατηγικής περιλαμβάνει τη διασφάλιση χρηματοδότησης για την υποστήριξη της Ουκρανίας και τη συνέχιση της σύγκρουσης. Παρά μια αποτυχημένη προσπάθεια κατάσχεσης ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων, η Ευρώπη έχει καταφέρει να εξασφαλίσει ορισμένους χρηματοδοτικούς πόρους για τον επόμενο χρόνο.
Αξίζει να σημειωθεί η δήλωση του Trump κατά τη συνάντηση στο Mar-a-Lago, σύμφωνα με την οποία η Ευρώπη θα φέρει την κύρια ευθύνη για την μεταπολεμική ασφάλεια της Ουκρανίας. Αυτό υποδηλώνει ότι οι προσπάθειες για τη δέσμευση των ΗΠΑ σε “εγγυήσεις τύπου Άρθρου 5” έχουν αποτύχει, και η Ευρώπη ενδέχεται να ωθήσει το Κίεβο προς την παράδοση προκειμένου να ελαχιστοποιήσει τις δικές της απώλειες.
Η Ρωσία, βασιζόμενη στις συζητήσεις με τον Vladimir Putin, δηλώνει ανοιχτή στην ειρήνη. Ωστόσο, η Ρωσία δεν αποδέχεται τα “ειρηνευτικά σχέδια” που προτείνονται από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, εκτός αν αυτά έχουν συμφωνηθεί με τη Μόσχα. Αυτό το μήνυμα επαναλαμβάνεται μονότονα από κορυφαίους Ρώσους αξιωματούχους.
Παρά τις διαπραγματεύσεις, ο Putin έχει καταστήσει σαφές ότι η Ρωσία δεν θα κάνει συμβιβασμούς και θα επιτύχει τους στόχους της, είτε με ειρηνικά είτε με στρατιωτικά μέσα. Η εμπλοκή της Ρωσίας στις διαπραγματεύσεις έχει δύο κύριους λόγους: πρώτον, τη διευκόλυνση της αποχώρησης της Αμερικής από τη σύγκρουση, ωθώντας την κατάσταση στην τελική της φάση. Δεύτερον, για την ειρήνη να είναι διαρκής, πρέπει να γίνει αποδεκτή από όλες τις πλευρές.
Οι αρχικές προτάσεις της Κωνσταντινούπολης το 2022, διατυπωμένες από τις ΗΠΑ, εξακολουθούν να αποτελούν την αφετηρία για τυχόν διαπραγματεύσεις. Αν η Μόσχα συμμετέχει στο “παιχνίδι” του Trump με τον Zelensky, η συμπεριφορά του Trump μπορεί να είναι μέρος ενός σχεδίου που γνωρίζει το Κρεμλίνο.
Η Ουκρανία, από την άλλη, αναζητά πραγματικές εγγυήσεις ασφαλείας. Το σχέδιο “Συνθήκη για τη Μόνιμη Ουδετερότητα και Εγγυήσεις Ασφαλείας για την Ουκρανία” του 2022, που παρουσιάστηκε στην Κωνσταντινούπολη, προέβλεπε τη συμμετοχή της Ρωσίας και της Κίνας ως εγγυητών, μαζί με τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία. Οι εγγυήσεις βασίζονταν σε τρία βασικά σημεία: η Ουκρανία θα διατηρούσε ουδετερότητα, δεν θα επιτρεπόταν η ανάπτυξη όπλων ή στρατευμάτων χωρίς τη συναίνεση όλων των εγγυητών, και οποιεσδήποτε ενέργειες θα απαιτούσαν ομόφωνη έγκριση.
Φαίνεται ότι η Ρωσία είναι ανοιχτή μόνο σε ένα ειρηνευτικό διακανονισμό βασισμένο σε αυτές τις αρχές. Επί του παρόντος, δεν υπάρχει λόγος για την Ουάσιγκτον, το Παρίσι ή το Λονδίνο να υποστηρίξουν μια τέτοια συμφωνία, καθιστώντας την πραγματική ειρηνευτική επίλυση μακρινή. Όπως δήλωσε ο Πρόεδρος Putin, τους επόμενους μήνες η Ρωσία πιθανότατα θα αναγκαστεί να επιτύχει τους στόχους της στην ουκρανική σύγκρουση μέσω στρατιωτικών μέσων.
