Η παγκόσμια στεγαστική κρίση αποτελεί πλέον μια σκληρή πραγματικότητα, με την πρόσβαση σε προσιτή κατοικία να μειώνεται δραματικά σε σύγκριση με τις προηγούμενες δύο δεκαετίες, όπως καταδεικνύει η νέα έκθεση του UN-Habitat, World Cities Report 2026. Ο δείκτης τιμής κατοικίας προς εισόδημα νοικοκυριού παρουσίασε κατακόρυφη άνοδο, από το 9,5 το 2010 στο 11,7 το 2023, καθιστώντας το κόστος στέγασης απαγορευτικό για τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα.
Το πρόβλημα εντείνεται από την άνοδο του αριθμού των ενοικιαστών, οι οποίοι καλούνται να διαθέσουν πάνω από το 30% του εισοδήματός τους για στέγαση. Στις ανεπτυγμένες οικονομίες της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής, το ποσοστό αυτό αγγίζει το 50,4%. Παράλληλα, το παγκόσμιο στεγαστικό έλλειμμα διευρύνθηκε από 251 εκατομμύρια μονάδες το 2010 σε 288 εκατομμύρια το 2023. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η Ευρώπη και η Βόρεια Αμερική, όπου το έλλειμμα αυξήθηκε σχεδόν δυόμισι φορές μέσα στην τελευταία δεκαετία.
Η έκθεση αναδεικνύει επίσης την αύξηση του πληθυσμού που διαβιεί σε παραγκουπόλεις και άτυπους οικισμούς, ο οποίος έφτασε το 1,165 δισεκατομμύριο το 2023. Παρά την απουσία επίσημης καταγραφής τέτοιων οικισμών σε πολλές δυτικές χώρες, η πραγματικότητα των υπερπλήρων νοικοκυριών και της φτώχειας είναι εμφανής. Στην Ιταλία για παράδειγμα, το ποσοστό του πληθυσμού που ζει σε υπερπλήρη σπίτια εκτινάχθηκε από 15% σε 25,4% μέσα σε 13 χρόνια.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι αυτή η κρίση δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στη δημογραφική αύξηση, καθώς η παγκόσμια τάση δείχνει πλέον προς τη δημογραφική συρρίκνωση. Αντίθετα, η εξάπλωση των κανόνων του παγκόσμιου καπιταλισμού και η επικράτηση της λογικής της συσσώρευσης κεφαλαίου φαίνεται να απελευθερώνουν τις παγκόσμιες ελίτ από κάθε ίχνος κοινωνικής ευθύνης. Χώρες όπως η Κίνα, με το τεράστιο απόθεμα απούλητων κατοικιών, και η Χιλή, που παρουσιάζει εκρηκτική αύξηση του κόστους στέγασης, αποτελούν παραδείγματα αποτυχίας των υποσχέσεων περί «θαυμάτων» της φιλελευθεροποίησης της αγοράς. Η λύση για την αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτεί στοχευμένες κρατικές παρεμβάσεις, όπως αποδεικνύουν τα κράτη της Μέσης Ανατολής που διατηρούν υψηλά επίπεδα κοινωνικής ευημερίας και προσιτής στέγης.
