Σοβαρή διπλωματική ρήξη έχει προκληθεί μεταξύ της Ζάμπια και των ΗΠΑ, με την κυβέρνηση της αφρικανικής χώρας να κατηγορεί την Ουάσιγκτον ότι επιχειρεί να συνδέσει μια προτεινόμενη συμφωνία χρηματοδότησης για την υγεία με την πρόσβαση στα κρίσιμα ορυκτά της χώρας. Η ένταση κλιμακώθηκε μετά τις επικριτικές δηλώσεις του απερχόμενου πρεσβευτή των ΗΠΑ, Michael Gonzales, ο οποίος στις 30 Απριλίου κατηγόρησε τη Λουσάκα για διαφθορά, κακή διακυβέρνηση και έλλειψη συνεργασίας.
Ο Michael Gonzales υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ προσέφεραν στη Ζάμπια βοήθεια ύψους άνω των 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων, καταγγέλλοντας παράλληλα την υποτιθέμενη κλοπή φαρμάκων που παρέχονταν από την αμερικανική πλευρά. Ο υπουργός Εξωτερικών της Ζάμπια, Mulambo Haimbe, απέρριψε τις αιτιάσεις ως «αδιπλωματικές», τονίζοντας ότι η χώρα του παραμένει προσηλωμένη στην καταπολέμηση της διαφθοράς, αλλά δεν πρόκειται να δεχθεί όρους που πλήττουν την κυριαρχία της.
Σύμφωνα με τον Mulambo Haimbe, οι διαπραγματεύσεις για το μνημόνιο συνεργασίας στον τομέα της υγείας έχουν «παγώσει», καθώς η Ζάμπια αντιτίθεται σε διατάξεις που αφορούν την κοινή χρήση δεδομένων, οι οποίες ενδέχεται να παραβιάζουν τα δικαιώματα ιδιωτικότητας των πολιτών της. Επιπλέον, η κυβέρνηση της Ζάμπια εκφράζει την έντονη δυσαρέσκειά της για το γεγονός ότι οι ΗΠΑ θέτουν ως προϋπόθεση για την ολοκλήρωση της συμφωνίας υγείας την υπογραφή μιας ξεχωριστής συμφωνίας για τα κρίσιμα ορυκτά, η οποία ευνοεί αμερικανικές εταιρείες.
Η Ζάμπια, ως ένας από τους κορυφαίους παραγωγούς χαλκού στην Αφρική, προσελκύει έντονο διεθνές ενδιαφέρον λόγω των πρώτων υλών που είναι απαραίτητες για την τεχνολογία καθαρής ενέργειας. Το ζήτημα εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση αμφισβήτησης των νέων μοντέλων υγειονομικής συνεργασίας από αφρικανικά κράτη, καθώς αντίστοιχες ανησυχίες για την κυριαρχία και την προστασία δεδομένων έχουν εκφράσει πρόσφατα η Γκάνα, η Ζιμπάμπουε και η Κένυα.
