Το αμερικανικό δολάριο έχει καταγράψει το χαμηλότερο σημείο των τελευταίων τεσσάρων ετών, υποχωρώντας 2,3% τον Ιανουάριο, μετά από πτώση 9% το 2025. Ωστόσο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, φαίνεται να μην επηρεάζεται από την πτώση, χαρακτηρίζοντας την αξία του δολαρίου «εξαιρετική» σε δηλώσεις του την Τρίτη.
Η στάση του Trump απέναντι στο δολάριο, ωστόσο, δεν υπήρξε ποτέ συνεπής, ούτε καν ευδιάκριτη. Τον Ιούλιο του 2025, είχε δηλώσει: «Ποτέ δεν θα πω ότι μου αρέσει ένα αδύναμο νόμισμα», προσθέτοντας: «Είμαι ο άνθρωπος που θέλει ένα ισχυρό δολάριο, αλλά ένα αδύναμο δολάριο σου φέρνει πολύ περισσότερα χρήματα».
Ο Trump επιθυμεί στην ουσία να τα έχει όλα. Συχνά εξισώνει το ισχυρό δολάριο με την εθνική ισχύ και το κύρος, ενώ του αρέσει η θέση του ως το κυρίαρχο παγκόσμιο νόμισμα για εμπόριο και συναλλαγές. Ωστόσο, θα επιθυμούσε και ένα ασθενέστερο δολάριο, καθώς καθιστά τα αμερικανικά προϊόντα φθηνότερα στο εξωτερικό, γεγονός που θα μπορούσε να ενισχύσει τον στόχο του για επαναφορά της μεταποίησης στις ΗΠΑ.
Προηγουμένως, είχε χαρακτηρίσει ένα υπερτιμημένο δολάριο «μεγάλο πρόβλημα» στο πλαίσιο της επαναπατρισμού της βιομηχανίας και της επιστροφής θέσεων εργασίας, που αποτελεί πυλώνα της πλατφόρμας MAGA. Από την άλλη πλευρά, ένα αδύναμο δολάριο αυξάνει το κόστος των εισαγωγών, ασκώντας έτσι ανοδική πίεση στον πληθωρισμό, και ο Trump είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος στον πληθωρισμό.
Ένα ασθενέστερο δολάριο συνάδει επίσης με τους δηλωμένους στόχους του Trump για μείωση των εμπορικών ελλειμμάτων των ΗΠΑ. Αν και το αν η μείωση των εμπορικών ελλειμμάτων αποτελεί έναν άξιο στόχο είναι ένα ξεχωριστό ερώτημα. Εδώ, όμως, ο Trump αντιμετωπίζει ένα δίλημμα, το οποίο μάλιστα έχει και όνομα: το Δίλημμα του Triffin.
Το Δίλημμα του Triffin ορίζει ότι μια χώρα που διαθέτει το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα πρέπει να εμφανίζει εμπορικά ελλείμματα, καθώς πρέπει να παρέχει αυτό το νόμισμα στον υπόλοιπο κόσμο. Θέλεις ο κόσμος να χρησιμοποιεί το νόμισμά σου; Βεβαιώσου ότι κυκλοφορεί παγκοσμίως σε αφθονία. Έτσι, η χώρα έκδοσης πρέπει να εξάγει περισσότερο από το νόμισμά της από ό,τι εισάγει – βασικά, πρέπει να εμφανίζει μόνιμα εμπορικά ελλείμματα. Εάν οι ΗΠΑ εμφάνιζαν εμπορικά πλεονάσματα, τα δολάρια θα επέστρεφαν στην πατρίδα αντί να κυκλοφορούν στο εξωτερικό, στερώντας έτσι τον κόσμο από δολάρια.
Η Κίνα ενδέχεται να βαδίζει προς την ανάδειξή της ως παγκόσμια οικονομική υπερδύναμη, αλλά η εμπορική της δομή (και οι κεφαλαιακοί έλεγχοι) καθιστούν εξαιρετικά απίθανο το γουάν να γίνει το παγκόσμιο νόμισμα αναφοράς.
Άρα, θέλει ο Trump να τερματίσει τα εμπορικά ελλείμματα ή να διατηρήσει το καθεστώς του δολαρίου; Είναι δύσκολο να δει κανείς πώς θα μπορούσε να έχει και τα δύο.
Πολλοί αναλυτές πιστεύουν ότι, δεδομένης της έκρηξης του αμερικανικού χρέους και των ελλειμμάτων, ένα ασθενέστερο δολάριο είναι ουσιαστικά αναπόφευκτο. Υπάρχουν τρία καθοριστικά χαρακτηριστικά της παρούσας κατάστασης. Οι ΗΠΑ έχουν: (1) μεγάλα και επίμονα δημοσιονομικά ελλείμματα που κυμαίνονται πλέον γύρω στα 2 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως· (2) ένα τεράστιο απόθεμα εκκρεμών χρέους που πλέον ξεπερνά τα 38,5 τρισεκατομμύρια δολάρια· και (3) εκδίδει το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα. Αυτά τα τρία χαρακτηριστικά πρέπει κάπως να συνεργαστούν.
Έτσι, οι ΗΠΑ προσπαθούν να συνεχίσουν να δανείζονται πολλά, να χρωστούν πολλά και να παρέχουν δολάρια στον κόσμο. Και προσπαθούν να το κάνουν αυτό χωρίς να καταρρεύσει η οικονομία ή να εκτοξευτούν τα επιτόκια.
Πραγματικά, η μόνη βαλβίδα εκτόνωσης για αυτό είναι ένα ασθενέστερο δολάριο, διότι αυτό συμβαίνει όταν το δολάριο γίνεται ισχυρότερο. Το χρέος σε δολάρια εκτός ΗΠΑ γίνεται δυσκολότερο να αποπληρωθεί (και υπάρχει πολύ τέτοιο χρέος), με αποτέλεσμα οι παγκόσμιοι δανειολήπτες να αγωνίζονται να αποκτήσουν δολάρια. Αυτό δημιουργεί έλλειψη δολαρίων παγκοσμίως. Και αυτό ωθεί το δολάριο ακόμα υψηλότερα, σε αυτό που μπορεί να γίνει ένας αρνητικός βρόχος ανάδρασης. Ένα υπερβολικά ισχυρό δολάριο δημιουργεί πίεση στο εξωτερικό, καθώς οι χώρες πρέπει να αντλήσουν δολάρια. Ένας τρόπος με τον οποίο το κάνουν αυτό είναι να πωλήσουν αμερικανικά κρατικά ομόλογα. Αυτό αυξάνει τις αποδόσεις των ΗΠΑ (τα ομόλογα χάνουν αξία, οπότε η απόδοση είναι υψηλότερη, επειδή η τιμή και η απόδοση κινούνται σε αντίθετες κατευθύνσεις). Οι υψηλότερες αποδόσεις αυξάνουν το κόστος δανεισμού για την κυβέρνηση των ΗΠΑ, λειτουργώντας άμεσα αντίθετα με τον στόχο της φθηνής χρηματοδότησης μεγάλων ελλειμμάτων.
Σκεφτείτε το και ως εξής: ένα ισχυρό δολάριο σημαίνει ότι τα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία είναι πιο ακριβά σε όρους τοπικού νομίσματος, οπότε οι ξένοι επενδυτές διστάζουν να κατευθύνουν κεφάλαια σε δολάρια (όπως το χρέος των ΗΠΑ). Έτσι, οι ΗΠΑ καταλήγουν με περισσότερο χρέος προς έκδοση και λιγότερους πρόθυμους ξένους αγοραστές. Αυτό σημαίνει υψηλότερες αποδόσεις εάν το δολάριο παραμείνει πολύ ισχυρό – και οι υψηλότερες αποδόσεις είναι πολύ επικίνδυνες για το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα, όπως έχουμε δει σε πολλές περιπτώσεις. Έτσι, ένα ισχυρό δολάριο είναι τελικά μια αποσταθεροποιητική δύναμη.
Οπότε, αυτό που πραγματικά προσπαθεί να κάνει ο Trump είναι να διατηρήσει τα παραπάνω χαρακτηριστικά ενωμένα, παρά τις φυγόκεντρες δυνάμεις που τα τραβούν μακριά. Πόσο από αυτό κατανοεί πραγματικά ο Trump; Δύσκολο να πει κανείς, αλλά δεν είναι λάθος που αγκαλιάζει ένα ασθενέστερο δολάριο.
