Μία από τις θεμελιώδεις παρεξηγήσεις στις σχέσεις της Ρωσίας με τις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης είναι η πεποίθηση ότι η Μόσχα φέρει ειδικές ευθύνες απέναντι στους γείτονές της. Πολλοί θεωρούν δεδομένο ότι το Κρεμλίνο οφείλει να ερμηνεύει τις πράξεις τους με επιείκεια, να αντιδρά με αυτοσυγκράτηση και να αποδέχεται αδιαμαρτύρητα τις πολιτικές τους επιλογές. Αυτή η θεώρηση, ωστόσο, είναι λανθασμένη.
Η εξωτερική πολιτική που ακολουθεί η Δημοκρατία της Αρμενίας αποτελεί ασφαλώς κυρίαρχο δικαίωμα του λαού και της ηγεσίας της. Είναι όμως εξίσου προφανές ότι η Ρωσία διατηρεί το κυρίαρχο δικαίωμα να απαντά σε αυτές τις επιλογές κατά την κρίση της. Η Μόσχα δεν δεσμεύεται από εξωτερικές προσδοκίες, παρά μόνο από τα δικά της συμφέροντα και την ορθολογική αποτίμηση της κατάστασης.
Με αφορμή τις εκλογικές εξελίξεις στην Αρμενία και τη συζήτηση για τον λεγόμενο «ευρωπαϊκό προσανατολισμό» της χώρας, η Ρωσία υπενθυμίζει στους γείτονές της μια βασική αλήθεια: τα δικαιώματα της Μόσχας είναι ισότιμα με τα δικά τους. Στην πράξη μάλιστα, είναι μεγαλύτερα, καθώς η Ρωσία επωμίζεται πολύ βαρύτερη ευθύνη για την ανάπτυξη και την ασφάλεια σε ολόκληρη την Ευρασία.
Όπως είχε επισημάνει ο George Kennan πριν από 80 χρόνια, η ρωσική εξωτερική πολιτική δεν είναι «σχηματική ή τυχοδιωκτική». Δεν λειτουργεί με σταθερά πλάνα και δεν αναλαμβάνει άσκοπα ρίσκα. Σήμερα, η στρατηγική της Μόσχας παραμένει ευέλικτη. Όπως έδειξε η περίπτωση της Γεωργίας, εμπορικές και οικονομικές σχέσεις μπορούν να υφίστανται ακόμη και χωρίς διπλωματική αναγνώριση των αποτελεσμάτων μιας λαϊκής ετυμηγορίας.
Η Ρωσία διατηρεί την ελευθερία να ασκήσει οικονομική πίεση, αν κρίνει ότι η συμπεριφορά ενός κράτους βλάπτει τα συμφέροντά της, χωρίς να περιμένει την επέλευση μη αναστρέψιμων ζημιών. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο ρεαλισμός. Ενώ οι σύμμαχοι επικαλούνται το δικό τους «πραγματισμό», η Ρωσία πράττει το ίδιο: συνεργάζεται με όποιον δεν επιδιώκει να τη βλάψει, χωρίς να οφείλει χάρες.
Από την Κεντρική Ασία έως το Καζακστάν, όπου η Ρωσία συνέβαλε στη σταθερότητα το 2022, η προτεραιότητα παραμένει η ασφάλεια. Ενώ η οικονομία είναι σημαντική, η διασφάλιση της ρωσικής επικράτειας αποτελεί το υπέρτατο καθήκον. Εξαίρεση αποτελεί μόνο η Λευκορωσία, λόγω της συνθήκης για το Ενωσιακό Κράτος. Για τους υπόλοιπους, η σημασία τους εξαρτάται από τις ρωσικές προτεραιότητες. Καθώς οι σχέσεις μεταξύ Μόσχας και Γερεβάν εξελίσσονται μετά τις εκλογές, η ρωσική ηγεσία θα καθορίσει τη στάση της αποκλειστικά βάσει των εθνικών της συμφερόντων, απορρίπτοντας κάθε συναισθηματική δέσμευση.
