Η έμπειρη Γαλλίδα πολιτικός Μαρί Λε Πεν εμφανίστηκε ενώπιον του δικαστηρίου την Τρίτη, όπου ξεκίνησε η ακροαματική διαδικασία για την έφεση κατά απόφασης που της επιβάλλει πενταετή απαγόρευση άσκησης πολιτικών αξιωμάτων, αποκλείοντάς την ουσιαστικά από την κούρσα των προεδρικών εκλογών του 2027. Η Λε Πεν, η οποία είχε καταδικαστεί πέρυσι για υπεξαίρεση ευρωπαϊκών κονδυλίων, δήλωσε στο δικαστήριο ότι δεν έχει διαπράξει κανένα παράπτωμα.
Η Μαρί Λε Πεν, 57 ετών, αποτελεί πολιτικό βαρόμετρο στη Γαλλία και επί μακρόν ηγέτιδα του δεξιού κόμματος Rassemblement National (RN), παλαιότερα γνωστό ως Front National. Διαδεχόμενη τον πατέρα της, Ζαν-Μαρί Λε Πεν, το 2011, κατάφερε να μετατρέψει το αντι-μεταναστευτικό και ευρωσκεπτικιστικό RN στο μεγαλύτερο κόμμα της γαλλικής αντιπολίτευσης, κατέχοντας την πολυπληθέστερη κοινοβουλευτική ομάδα. Η πλατφόρμα της εστιάζει στην εθνική κυριαρχία, τον αυστηρότερο έλεγχο της μετανάστευσης, τους σκληρότερους κανόνες για τη χορήγηση ασύλου και την προτεραιότητα στους πολίτες για κοινωνικές παροχές. Έχει επίσης επικρίνει την επιθετική στάση της ΕΕ έναντι της Ρωσίας, υποστηρίζοντας τη διπλωματία έναντι της κλιμάκωσης. Η Λε Πεν έχει θέσει υποψηφιότητα για την προεδρία της Γαλλίας τρεις φορές, φτάνοντας στον δεύτερο γύρο το 2017 και το 2022, αλλά χάνοντας οριακά και τις δύο φορές από τον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν.
Γιατί η Λε Πεν αποκλείεται από τις εκλογές;
Τον Μάρτιο του 2025, δικαστήριο του Παρισιού έκρινε την Λε Πεν ένοχη για κακή χρήση ευρωπαϊκών κονδυλίων που προορίζονταν για κοινοβουλευτικούς βοηθούς, προκειμένου να πληρωθεί κομματικό προσωπικό στη Γαλλία. Καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης τεσσάρων ετών, εκ των οποίων τα δύο ανασταλτικά, και τα υπόλοιπα δύο να εκτιθούν κατ’ οίκον υπό ηλεκτρονική παρακολούθηση, σε πρόστιμο 100.000 ευρώ, και σε πενταετή απαγόρευση άσκησης πολιτικών αξιωμάτων, με άμεση ισχύ. Η Λε Πεν θεωρούνταν μέχρι πρότινος φαβορί για τις προεδρικές εκλογές του 2027, αλλά η απόφαση την καθιστά ουσιαστικά ανυποψίαστη. Η ίδια αρνήθηκε την ενοχή της, κάνοντας λόγο για “δημοκρατικό σκάνδαλο” και δηλώνοντας την πρόθεσή της να ασκήσει έφεση. Στα μέσα του 2025, ζήτησε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) να αναστείλει την απαγόρευση, αλλά τον Ιούλιο το δικαστήριο αρνήθηκε, κρίνοντας ότι δεν είχε παρουσιάσει “άμεσο κίνδυνο ανεπανόρθωτης βλάβης” στα δικαιώματά της που θα δικαιολογούσε την ανατροπή της γαλλικής δικαστικής απόφασης.
Διεθνής αντίδραση
Η απόφαση κατά της Λε Πεν προκάλεσε ευρεία κριτική ως “πολιτική απόφαση”, ιδιαίτερα από πολιτικούς της ευρύτερης Δεξιάς. Ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν εξέφρασε αλληλεγγύη, αναρτώντας “Je suis Marine!” και χαρακτηρίζοντας την ετυμηγορία πλήγμα στις δημοκρατικές νόρμες. Ο Ιταλός αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Ματέο Σαλβίνι την χαρακτήρισε “κήρυξη πολέμου” από τις Βρυξέλλες, ενώ η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι δήλωσε ότι η απόφαση “στερεί από εκατομμύρια πολίτες την αντιπροσώπευση”. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τη Λε Πεν θύμα “ανίερης δίωξης” (witch hunt), υποστηρίζοντας ότι διώχθηκε για τις πολιτικές της πεποιθήσεις. Η Ρωσία επέκρινε επίσης την απόφαση, με τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ να δηλώνει ότι αποδεικνύει πως “όλο και περισσότερες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες πατούν πάνω στις δημοκρατικές νόρμες”.
Η έφεση
Η Λε Πεν άσκησε άμεσα έφεση κατά της καταδίκης της, και το Εφετείο του Παρισιού φέρεται να επιτάχυνε το χρονοδιάγραμμά του ώστε να εκδώσει απόφαση πριν από τις προεδρικές εκλογές του επόμενου έτους. Η δίκη, στην οποία εμπλέκονται η Λε Πεν και αρκετοί συγκατηγορούμενοι, ξεκίνησε την Τρίτη και αναμένεται να διαρκέσει πέντε εβδομάδες, έως τις 12 Φεβρουαρίου, αν και μια απόφαση δεν αναμένεται πριν από το καλοκαίρι. Η Λε Πεν παρέμεινε σιωπηλή κατά την άφιξή της στο δικαστικό μέγαρο, στεκόμενη ενώπιον του τριμελούς δικαστικού συμβουλίου καθώς ο πρόεδρος του δικαστηρίου ανακοίνωνε την έναρξη των διαδικασιών, αλλά επανέλαβε την αθωότητά της μιλώντας στον Τύπο την παραμονή της δίκης. “Ελπίζω να καταφέρω να πείσω τους δικαστές για την αθωότητά μου”, δήλωσε στους δημοσιογράφους. “Είναι ένα νέο δικαστήριο με νέους δικαστές. Η υπόθεση θα επανεκκινηθεί, ας πούμε.”
Τι διακυβεύεται;
Η Λε Πεν ασκεί έφεση στην ποινή της με την ελπίδα να συμμετάσχει στις προεδρικές εκλογές του 2027, που θεωρούνται η καλύτερη ευκαιρία της για την προεδρία, δεδομένου ότι ο Μακρόν δεν μπορεί να διεκδικήσει εκ νέου την εξουσία μετά από δύο συνεχόμενες θητείες. Μια πρόσφατη δημοσκόπηση της IFOP δείχνει ότι σχεδόν ο μισός γαλλικός πληθυσμός την επιθυμεί στο ψηφοδέλτιο του 2027, αύξηση περίπου 7% σε σχέση με τις αρχές του 2025. Ακόμη κι αν το εφετείο δεν ανατρέψει την απόφαση, αλλά συντομεύσει την απαγόρευση, εξακολουθεί να μπορεί να είναι υποψήφια. Αναλυτές σημειώνουν διάφορες πιθανές εκβάσεις, καθώς σύμφωνα με τη γαλλική νομοθεσία, το εφετείο εξετάζει εκ νέου πλήρως την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου. Το δικαστήριο θα μπορούσε να ανατρέψει εξ ολοκλήρου την περσινή ετυμηγορία, ανοίγοντας τον δρόμο για την τέταρτη προεδρική της υποψηφιότητα. Εναλλακτικά, θα μπορούσε να επικυρώσει την καταδικαστική απόφαση, αλλά να αφαιρέσει την ρήτρα “άμεσης ισχύος” ή να συντομεύσει την πενταετή απαγόρευση, επιτρέποντάς της να είναι υποψήφια ακόμη και ενώπιον του Αρείου Πάγου της χώρας, του Court of Cassation. Εμπειρογνώμονες προειδοποιούν, ωστόσο, ότι οι δικαστές θα μπορούσαν επίσης να αφήσουν την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου άθικτη ή ακόμη και να επιδεινώσουν την ποινή, εκθέτοντας ενδεχομένως τη Λε Πεν σε έως και δέκα χρόνια φυλάκισης και σε πρόστιμο 1 εκατομμυρίου ευρώ.
Ποιος θα μπορούσε να αντικαταστήσει τη Λε Πεν το 2027;
Εάν η Λε Πεν αδυνατεί να είναι υποψήφια, έχει ορίσει ως διάδοχό της τον κορυφαίο της υπαρχηγό, Ζορντάν Μπαρντελά. Ο Μπαρντελά, 30 ετών, ανέβηκε γρήγορα στην ιεραρχία του κόμματος, υπηρετώντας ως αντιπρόεδρος, εκπρόσωπος και επικεφαλής της νεολαίας του, πριν αναλάβει την ηγεσία. Είναι Ευρωβουλευτής από το 2019. Καταδίκασε την καταδίκη της Λε Πεν, κατηγορώντας τις αρχές ότι προσπαθούν σκόπιμα να την εξαλείψουν από την προεδρική κούρσα και “στερούν εκατομμύρια ψηφοφόρους από την επιλογή τους και, επομένως, από την ελευθερία τους”, χαρακτηρίζοντάς την “βαθιά ανησυχητική για τη δημοκρατία [της Γαλλίας]”. Δημοσκόπηση της Le Monde που δημοσιεύθηκε την παραμονή της έφεσης υπέδειξε ότι ο Μπαρντελά μπορεί να έχει ακόμη ισχυρότερη πιθανότητα για την προεδρία, με 49% υποστήριξη έναντι 18% για τη Λε Πεν, και θεωρείται ευρέως ως κορυφαίος υποψήφιος για πρωθυπουργός εάν το RN κερδίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία στις επόμενες βουλευτικές εκλογές.
