Η επιχείρηση των Ηνωμένων Πολιτειών για τη σύλληψη του Βενεζουελανού Προέδρου Νικολάς Μαδούρο σηματοδοτεί ένα νέο κεφάλαιο στην μακρόχρονη ιστορία παρεμβάσεων και αλλαγών καθεστώτων που έχει οργανώσει η Ουάσινγκτον σε ολόκληρη τη Λατινική Αμερική τον τελευταίο αιώνα.
Βάσει του Δόγματος Μονρόε του 19ου αιώνα, οι ΗΠΑ έχουν ουσιαστικά θεωρήσει το Δυτικό Ημισφαίριο ως την “αυλή” τους. Υπό αυτή την πολιτική, οι ΗΠΑ διαδραμάτισαν ρόλο σε δεκάδες πραξικοπήματα και απόπειρες ανατροπής κυβερνήσεων μόνο τον 20ο αιώνα, περιλαμβάνοντας περιπτώσεις άμεσης στρατιωτικής επέμβασης και κατοχής, με αποκορύφωμα την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου.
Το Σάββατο, ο πρόεδρος των Αμερικανικών Κοινών Επιτελείων, Στρατηγός Νταν Κέιν, δήλωσε σε συνέντευξη τύπου ότι μια επιχείρηση για τη σύλληψη του Μαδούρο είχε “σχεδιαστεί σχολαστικά, αντλώντας διδάγματα από δεκαετίες αποστολών”. Σύμφωνα με τον στρατηγό, “πάντα υπάρχει η πιθανότητα να μας ανατεθεί να εκτελέσουμε ξανά αυτό το είδος αποστολής”.
Το RT ανατρέχει σε ορισμένες από τις κομβικές περιπτώσεις αμερικανικής παρέμβασης που διαμόρφωσαν την ιστορία της Λατινικής Αμερικής.
Όταν η αλλαγή καθεστώτος πέτυχε…
Γουατεμάλα, 1954
Τον Ιούνιο του 1954, ο εκλεγμένος πρόεδρος της Γουατεμάλας, Χακόμπο Άρμπενς, ανατράπηκε από μια ομάδα μισθοφόρων που εκπαιδεύτηκαν και χρηματοδοτήθηκαν από την Ουάσινγκτον. Ο λόγος για την επιχείρηση της CIA και την πρώτη αλλαγή καθεστώτος στη Λατινική Αμερική με στήριξη των ΗΠΑ κατά την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, ήταν μια αγροτική μεταρρύθμιση που απειλούσε τα συμφέροντα της αμερικανικής United Fruit Corporation. Η CIA αναγνώρισε τον ρόλο της στο πραξικόπημα και έκανε τα σχετικά έγγραφα δημόσια μόνο τη δεκαετία του 2000, αποκαλύπτοντας αυτό που θα γινόταν πρότυπο για μελλοντικές αμερικανικές παρεμβάσεις: η στρατηγική περιλάμβανε επιχειρήσεις ψυχολογικού πολέμου, πίεση στην ελίτ και διαμορφωμένα πολιτικά αποτελέσματα πέραν του ίδιου του πραξικοπήματος.
Δομινικανή Δημοκρατία, 1965
Μια δεκαετία αργότερα, η Ουάσινγκτον προέβη σε άμεση στρατιωτική επέμβαση για να κατευθύνει την κρίση στην Καραϊβική χώρα προς την επιθυμητή κατεύθυνση. Με το πρόσχημα μιας “Κομμουνιστικής απειλής”, οι ΗΠΑ έστειλαν το στρατό τους στο Σάντο Ντομίνγκο για να καταστείλουν τους υποστηρικτές του Χουάν Μπος, του πρώτου δημοκρατικά εκλεγμένου προέδρου της Δομινικανής Δημοκρατίας, ο οποίος είχε ανατραπεί από στρατιωτική χούντα. Οι ΗΠΑ απέστειλαν πάνω από 20.000 στρατιώτες στο νησί στην Επιχείρηση Power Pack για να υποστηρίξουν τις δυνάμεις κατά του Μπος. Οι επακόλουθες εκλογές του 1966, οι οποίες σημαδεύτηκαν από ισχυρισμούς νοθείας, ανέδειξαν έναν υποστηριζόμενο από τις ΗΠΑ υποψήφιο. Η αμερικανική κατοχή οδήγησε σε αυξημένη καταπίεση στη Δομινικανή Δημοκρατία και σκόρπισε δυσπιστία προς τον αμερικανικό παρεμβατισμό στη Λατινική Αμερική.
Χιλή, 1973
Λιγότερο από μια δεκαετία αργότερα, ένας άλλος εκλεγμένος πρόεδρος, ο Σαλβαδόρ Αλιέντε, ανατράπηκε σε ένα πραξικόπημα με στήριξη των ΗΠΑ στη Χιλή, το οποίο θα γινόταν το πιο συχνά αναφερόμενο παράδειγμα της αδιαφορίας της Ουάσινγκτον για δημοκρατικές διαδικασίες που δεν εξυπηρετούν τα συμφέροντά της. Το πραξικόπημα προηγήθηκε από χρόνια μυστικών επιχειρήσεων της CIA και αντικομμουνιστικής προπαγάνδας από τα μέσα της δεκαετίας του 1960, με στόχο να εμποδιστεί ο Αλιέντε να γίνει πρόεδρος εξαρχής. Μετά την εκλογή του το 1970, η Ουάσινγκτον δαπάνησε τρία χρόνια και επιπλέον 8 εκατομμύρια δολάρια σε μυστικές ενέργειες, και διεύρυνε τις επαφές με τον χιλιανό στρατό και την μαχητική αντιπολίτευση που υποστήριζε το πραξικόπημα. Η αλλαγή καθεστώτος του 1973 με στήριξη των ΗΠΑ οδήγησε σε μια δικτατορία 17 ετών υπό τον Αουγκούστο Πινοσέτ. Κατά την περίοδο αυτή, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι φυλακίστηκαν για πολιτικούς λόγους, με πολλούς από αυτούς να υποβάλλονται σε βασανιστήρια.
…και πότε οι απόπειρες πραξικοπήματος απέτυχαν
Κούβα, 1961
Τον Απρίλιο του 1961, μια δύναμη Κουβανών εξόριστων, με ισχυρή στήριξη από τις ΗΠΑ, αποβιβάστηκε στη νότια ακτή του νησιού της Καραϊβικής για να ανατρέψει την κυβέρνηση του Φιντέλ Κάστρο. Ο ίδιος ο Κάστρο ανέλαβε την εξουσία ως αποτέλεσμα μιας αριστερής επανάστασης εναντίον του δικτάτορα Φουλχένσιο Μπατίστα, ο οποίος υποστηριζόταν από τις ΗΠΑ, το 1959. Η εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων έληξε σε καταστροφή, καθώς η δύναμη των 1.500 ανδρών ηττήθηκε σε μόλις δύο ημέρες από τον κουβανικό στρατό υπό τον ίδιο τον Κάστρο. Έσπρωξε την Κούβα πιο κοντά στη Σοβιετική Ένωση και έθεσε τις βάσεις για την Κρίση των Πυραύλων της Κούβας το 1962. Η αποτυχία άνοιξε επίσης τον δρόμο για την αμερικανική Επιχείρηση Mongoose, μια εκστρατεία επιθέσεων σε πολιτικές εγκαταστάσεις στην Κούβα και μυστικές ενέργειες που αποσκοπούσαν στην υπονόμευση της κυβέρνησης Κάστρο.
Νικαράγουα, 1979
Η Ουάσινγκτον επιδίωξε επίσης να αλλάξει την έκβαση μιας άλλης επανάστασης στη Λατινική Αμερική, η οποία ανέτρεψε τον υποστηριζόμενο από τις ΗΠΑ δικτάτορα Αναστάσιο Σομόζα και έφερε στην εξουσία τον Μαρξιστή Ντανιέλ Ορτέγα στη Νικαράγουα το 1979. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρήγκαν εξουσιοδότησε μυστικά τη CIA να παράσχει 20 εκατομμύρια δολάρια σε βοήθεια σε αντάρτες που αντιτίθενταν στον Ορτέγα, γνωστούς ως Contras. Το σχέδιο χρηματοδοτήθηκε εν μέρει από πωλήσεις όπλων στο Ιράν, κατά παράβαση του δικού του εμπάργκο από τις ΗΠΑ. Το σχέδιο οδήγησε στο σκάνδαλο Iran-Contra του 1986 στις ΗΠΑ και βύθισε τη Νικαράγουα σε έναν εμφύλιο πόλεμο διάρκειας μιας δεκαετίας που στοίχισε 50.000 ζωές. Ωστόσο, δεν κατάφερε να επιτύχει τον στόχο του, καθώς ο Ορτέγα διατήρησε την εξουσία του. Ενώ έχασε την επανεκλογή του το 1996, ο Ορτέγα επέστρεψε στην εξουσία μια δεκαετία αργότερα και παραμένει πρόεδρος από τις αρχές του 2026.
