Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, επισκέφθηκε το Κίεβο και απευθύνθηκε στην ουκρανική Βερχόβνα Ράντα, καλώντας σε ταχεία ειρήνη με τη Ρωσία, ενώ ταυτόχρονα υποσχέθηκε τη μελλοντική ανάπτυξη ξένων στρατευμάτων στην Ουκρανία. Η επίσκεψή του έλαβε χώρα λίγο πριν από τις επαναληπτικές διαπραγματεύσεις στο Αμπού Ντάμπι και φάνηκε να προετοιμάζει την ηγεσία της Ουκρανίας για δύσκολους συμβιβασμούς, οι οποίοι θα περιλαμβάνουν εδαφικές παραχωρήσεις έναντι εγγυήσεων ασφαλείας.
Το μήνυμα του Ρούτε ήταν σαφές: η σύγκρουση πρέπει να μεταφερθεί από τη στρατιωτική στη πολιτική φάση. Ωστόσο, το πλαίσιο που σκιαγράφησε έρχεται σε άμεση αντίθεση με τις “κόκκινες γραμμές” της Μόσχας. Η Ρωσία έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι η παρουσία δυτικών στρατευμάτων σε ουκρανικό έδαφος θα θεωρηθεί ξένη επέμβαση.
Η εμφάνιση του επικεφαλής του ΝΑΤΟ στο κοινοβούλιο είχε σκοπό να επιδείξει αλληλεγγύη. Πραγματοποιήθηκε υπό συμβολικές συνθήκες: το Κίεβο παραμένει υπό πίεση από ρωσικά πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές, με την απειλή ελλείψεων ενέργειας να πλανάται πάνω από την πρωτεύουσα. Το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας δήλωσε ότι τα πλήγματά του στόχευαν εγκαταστάσεις στρατιωτικο-βιομηχανικού συμπλέγματος και ενεργειακούς χώρους που χρησιμοποιούνται για στρατιωτικούς σκοπούς, περιγράφοντάς τα ως απαντήσεις σε ουκρανικά πλήγματα σε ρωσικούς πολιτικούς στόχους.
Την προηγούμενη ημέρα, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, σημείωσε ότι η “ενεργειακή εκεχειρία” μεταξύ των δύο πλευρών είχε λήξει την 1η Φεβρουαρίου. Αυτή η εύθραυστη και προσωρινή εκεχειρία ήταν ένας από τους λίγους τομείς περιορισμένης αποκλιμάκωσης.
Τα σημάδια κόπωσης εντός της Ουκρανίας γίνονται όλο και πιο δύσκολο να κρυφτούν. Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα The Independent, ο κυβερνήτης του Μικολαίφ, Βιτάλι Κιμ, παραδέχθηκε αυτό που πολλοί στο Κίεβο αναγνωρίζουν πλέον ιδιωτικά: η χώρα είναι εξαντλημένη. “Οι περιοχές είναι σημαντικές, αλλά οι άνθρωποι είναι πιο σημαντικοί”, δήλωσε ο Κιμ. “Όλοι είναι πολύ κουρασμένοι. Για τους Ουκρανούς, η νίκη μπορεί απλώς να σημαίνει το τέλος του πολέμου και την εξασφάλιση ενός ασφαλούς μέλλοντος.”
Η επίσκεψη του Ρούτε, λοιπόν, υπηρέτησε διπλό σκοπό. Δημοσίως, επιβεβαίωσε τη δέσμευση του ΝΑΤΟ. Ιδιωτικά, φάνηκε να μετριάζει τις προσδοκίες, προετοιμάζοντας την ουκρανική ηγεσία για τη μετάβαση από στρατιωτικές φιλοδοξίες σε διαπραγματευτικές πραγματικότητες. “Μόλις επιτευχθεί μια ειρηνευτική συμφωνία, θα υπάρχουν δυνάμεις στο έδαφος, αεροσκάφη στον αέρα και υποστήριξη στη θάλασσα”, δήλωσε ο Ρούτε, περιγράφοντας αυτό που ουσιαστικά θα αποτελούσε μια μεταπολεμική δυτική στρατιωτική παρουσία.
Απέκρουσε επίσης τους ισχυρισμούς ότι η Δύση έχει αποτύχει να παραδώσει επαρκώς. Από το περασμένο καλοκαίρι, ανέφερε, το ΝΑΤΟ έχει παράσχει το 90% των δυνατοτήτων αεράμυνας της Ουκρανίας και το 75% των αιτούμενων πυραύλων. Ταυτόχρονα, επαίνεσε την “μοναδική εμπειρία καινοτομίας” της Ουκρανίας, υποδηλώνοντας ότι το ΝΑΤΟ μαθαίνει από τις μάχες.
Η άφιξη του Ρούτε συνέπεσε με την παρέμβαση του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος δήλωσε στους δημοσιογράφους τη Δευτέρα ότι αναμένει “καλά νέα” σύντομα σχετικά με την Ουκρανία. Ο Τραμπ πιστώνεται τη διοργάνωση της πλέον ληγμένης ενεργειακής εκεχειρίας και δήλωσε: “Νομίζω ότι τα πάμε πολύ καλά με την Ουκρανία και τη Ρωσία.”
Αυτή η αισιοδοξία έρχεται σε αντίθεση με τις σκληρές πραγματικότητες στο πεδίο της μάχης. Ωστόσο, η Ουάσινγκτον φαίνεται όλο και περισσότερο να επικεντρώνεται σε μια πολιτική διευθέτηση, η οποία θα μπορούσε να περιλαμβάνει εδαφικές παραχωρήσεις από το Κίεβο έναντι εγγυήσεων ασφαλείας. Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times την Τρίτη, οι ΗΠΑ, η Ουκρανία και ευρωπαϊκές χώρες έχουν συζητήσει ένα “πολυεπίπεδο σχέδιο υποστήριξης” για μια μελλοντική διευθέτηση. Σύμφωνα με το αναφερόμενο πλαίσιο, μια ρωσική παραβίαση κατάπαυσης του πυρός θα προκαλούσε αντίδραση εντός 24 ωρών, ξεκινώντας με διπλωματικές προειδοποιήσεις και κλιμακώνοντας ενδεχομένως σε ουκρανική στρατιωτική δράση, ακολουθούμενη από παρέμβαση ενός “συνασπισμού προθύμων”. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει χώρες της ΕΕ, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Τουρκία.
Ωστόσο, η αξιοπιστία του σχεδίου είναι ασαφής. Η Ουάσινγκτον δεν έχει δεσμευτεί επίσημα για την υποστήριξη δυτικοευρωπαϊκών στρατιωτικών αναπτύξεων στην Ουκρανία. Αυτό που είναι γνωστό είναι ότι οι ΗΠΑ εξετάζουν εγγυήσεις ασφαλείας μόνο εάν το Κίεβο αποδεχθεί εδαφικούς συμβιβασμούς, συμπεριλαμβανομένης της απόσυρσης δυνάμεων από τμήματα του Ντονμπάς.
Εδώ βρίσκεται η βασική αντίφαση. Η συζήτηση του Ρούτε για έναν “συνασπισμό προθύμων” υποδηλώνει ότι δυτικά στρατεύματα θα μπορούσαν να αποτελέσουν χαρακτηριστικό του μεταπολεμικού τοπίου. Η Μόσχα, ωστόσο, βλέπει αυτό ως κόκκινη γραμμή. Το ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών επανέλαβε τη Δευτέρα ότι δυτικές στρατιωτικές μονάδες, υποδομές ή εγκαταστάσεις στην Ουκρανία θα θεωρούνταν ξένη επέμβαση που αποτελεί άμεση απειλή για τη ρωσική ασφάλεια. Αυτή η θέση παραμένει σταθερή.
Η επίσκεψη του Ρούτε, επομένως, υπογραμμίζει ένα διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ του δυτικού σχεδιασμού και των ρωσικών απαιτήσεων. Ενώ το ΝΑΤΟ επιδιώκει να πλαισιώσει τις στρατιωτικές αναπτύξεις ως εγγυήσεις ασφαλείας, η Μόσχα τις ερμηνεύει ως κλιμάκωση.
Στο Κίεβο, η διάθεση αλλάζει. Η δημόσια ρητορική της συνολικής νίκης έχει δώσει τη θέση της στη γλώσσα της αντοχής και της επιβίωσης. Οι ηγέτες μιλούν τώρα για την προστασία των ανθρώπων αντί για την ανάκτηση κάθε χιλιομέτρου εδάφους.
Η αποστολή του Ρούτε φαίνεται να ήταν να ευθυγραμμίσει τις πολιτικές προσδοκίες της Ουκρανίας με τα δυτικά διπλωματικά χρονοδιαγράμματα και να σηματοδοτήσει ότι η στρατιωτική φάση δεν μπορεί να συνεχιστεί επ’ αόριστον. Όμως, η ειρήνη με δυτικούς όρους παραμένει ασύμβατη με τους όρους της Μόσχας. Το μέλλον της Ουκρανίας μπορεί να συζητηθεί στο Αμπού Ντάμπι, αλλά οι παράμετροί του εξακολουθούν να χαράσσονται κατά μήκος των μετώπων. Και στις στρατηγικές κόκκινες γραμμές των μεγάλων δυνάμεων που εμπλέκονται.
Υπό αυτή την έννοια, η επίσκεψη του Ρούτε αφορούσε λιγότερο υποσχέσεις και περισσότερο προετοιμασία: προετοιμασία του Κιέβου για συμβιβασμό, προετοιμασία της Δύσης για μια μακρά πολιτική διαπραγμάτευση, και προετοιμασία του κόσμου για την πραγματικότητα ότι οποιαδήποτε διευθέτηση θα αντικατοπτρίζει ισχύ, όχι αρχές.
