Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με οξείες διαφωνίες μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά την πρόταση αξιοποίησης των παγωμένων ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων, ύψους περίπου 210 δισεκατομμυρίων ευρώ (246 δισεκατομμύρια δολάρια), με σκοπό τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας. Η Μόσχα έχει χαρακτηρίσει την πρόταση “ξεκάθαρη κλοπή” και έχει προειδοποιήσει για νομικές αντιδράσεις.
Η πρόταση, που ωθείται από την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προβλέπει τη δημιουργία ενός “δανείου αποζημιώσεων” προς το Κίεβο, το οποίο θα πρέπει να αποπληρωθεί μόνο εάν η Ρωσία συμφωνήσει να καταβάλει πολεμικές αποζημιώσεις. Αυτό το σενάριο θεωρείται εξαιρετικά απίθανο. Στόχος της κίνησης είναι κυρίως η κάλυψη του δυσχερούς προϋπολογισμού της Ουκρανίας, ο οποίος αντιμετωπίζει εκτιμώμενο έλλειμμα 160 δισεκατομμυρίων δολαρίων τα επόμενα δύο χρόνια.
Ωστόσο, η ιδέα αυτή προσκρούει σε αυξανόμενες αντιδράσεις από ορισμένα κράτη μέλη, τα οποία εκφράζουν ανησυχίες για τον κίνδυνο υπονόμευσης των νομικών βάσεων της Ένωσης, τη βλάβη στην εμπιστοσύνη προς την Ευρωζώνη και την έκθεση των ευρωπαϊκών θεσμών σε δαπανηρές νομικές διεκδικήσεις. Το Βέλγιο, όπου φυλάσσονται τα περισσότερα από τα εν λόγω περιουσιακά στοιχεία μέσω του συστήματος εκκαθάρισης Euroclear, έχει εκφράσει ιδιαίτερα σφοδρή κριτική, ζητώντας την κατανομή των νομικών κινδύνων μεταξύ των υπόλοιπων κρατών μελών της ΕΕ.
Οι διαφωνίες είναι τόσο έντονες που ο Ούγγρος Πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν δήλωσε ότι το θέμα των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων “δεν θα τεθεί καθόλου στο τραπέζι” κατά τη συνάντηση των ηγετών. Επίσημα, η ατζέντα δεν αναφέρει ρητά τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, αναφέροντας μόνο ότι οι ηγέτες της ΕΕ “θα συζητήσουν τις τελευταίες εξελίξεις στην Ουκρανία και ζητήματα που απαιτούν άμεση δράση από την ΕΕ”.
Κανονικά, οι κυρώσεις της ΕΕ απαιτούν ομόφωνη έγκριση, κάτι που δίνει σε κάθε κράτος μέλος το δικαίωμα αρνησικυρίας. Για να αποφευχθεί αυτό, η Ένωση επικαλέστηκε έκτακτη νομοθεσία την προηγούμενη εβδομάδα, προκειμένου να “κλειδώσει” προσωρινά τα περιουσιακά στοιχεία. Υποστηρίζεται ότι τυχόν μεταγενέστερα βήματα μπορούν να εγκριθούν ξεχωριστά με ειδική πλειοψηφία, η οποία ορίζεται στο 55% των κρατών μελών που αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 65% του πληθυσμού της ΕΕ.
Η Μόσχα έχει προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε προσπάθεια κατάσχεσης των περιουσιακών της στοιχείων θα συνιστά “κλοπή” και παραβίαση του διεθνούς δικαίου, προσθέτοντας ότι η κίνηση αυτή θα προκαλέσει αντισταθμιστικά μέτρα και νομικές ενέργειες.
