Η αντιμετώπιση μιας βαθιάς κατάθλιψης, παρά την επώδυνη φύση της, μπορεί να οδηγήσει σε μια παράξενη δημιουργική άνθηση και μια έντονη βιωματική εμπειρία. Η πρόκληση που προκύπτει είναι πώς μπορεί κανείς να επανασυνδεθεί με την “κανονική” ζωή, διατηρώντας τα στοιχεία που απέκτησαν ιδιαίτερο νόημα και ζωντάνια κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.
Σε περιόδους ψυχικής δυσκολίας, η ενασχόληση με τη δημιουργική εργασία, όπως η ποίηση, η ζωγραφική ή η εμβάθυνση σε βιβλία που αντηχούν τον εσωτερικό κόσμο, μπορεί να προσφέρει μια βαθιά αίσθηση αλήθειας και ζωντάνιας. Η έλξη προς τέχνες και ταινίες που εξερευνούν τις πιο σκοτεινές πτυχές της ζωής, μπορεί να χαρίσει μια πλουσιότερη και πιο αληθινή προοπτική σε σχέση με την επιφανειακή καθημερινότητα. Αυτές οι δραστηριότητες γίνονται παρηγοριά και τρόπος κατανόησης του κόσμου.
Ωστόσο, καθώς η ψυχική διάθεση βελτιώνεται, υπάρχει ο φόβος ότι η ένταση και η διαύγεια που βιώνονταν, αρχίζουν να ξεθωριάζουν. Ο εξωτερικός κόσμος συχνά φαντάζει απασχολημένος με την κατανάλωση, αδιάφορος για τις αδικίες και στερούμενος ενσυναίσθησης. Το ερώτημα που τίθεται είναι πώς μπορεί κανείς να επιστρέψει στην καθημερινότητα και τις ρουτίνες, χωρίς να απωλέσει το συναισθηματικό βάθος και την πολιτισμική προοπτική που τον στήριξαν.
Η κατάθλιψη, όπως επισημαίνεται, μπορεί να τροφοδοτήσει την έκφραση, προσφέροντας μια απορροφητική, “μυστική” ενιαία οπτική για τα πάντα. Ωστόσο, είναι σημαντικό να αναγνωριστεί ότι πρόκειται για μια μορφή “μαγικού ρεαλισμού”. Ένα από τα πιο ύπουλα τεχνάσματα της κατάθλιψης είναι η πειθώ ότι έχεις “δει τη μήτρα” και ότι οτιδήποτε φυσιολογικό, αγαπημένο και φωτεινό είναι στην πραγματικότητα ανώφελο, επιφανειακό και ψεύτικο. Το σκοτάδι μπορεί να παρουσιαστεί ως αλήθεια.
Στην πραγματικότητα, μπορεί να υπάρχει εξίσου μεγάλη ένταση και αλήθεια εκτός της απελπισίας. Το ερώτημα τίθεται αν η ένταση ενός έργου του Matisse στην Chapel είναι λιγότερη από αυτήν ενός Rothko, επειδή το πρώτο είναι πιο φωτεινό. Ή αν το “Adagio for Strings” του Barber είναι πλουσιότερο ή αληθινότερο από τον “Zadok the Priest” του Handel λόγω της μελαγχολίας του. Γιατί η αναπόφευκτητα του πόνου θεωρείται πιο “βαθιά” αλήθεια από την τυχαία συγκυρία ότι βρισκόμαστε εν ζωή μετά από δισεκατομμύρια χρόνια ύπαρξης άστρων και βράχων;
Η κατάθλιψη ψεύδεται όταν μας λέει ότι το σκοτάδι είναι οδηγός για το βάθος. Η αγάπη, η χαρά, η ανακούφιση, ο στοχασμός, ο δέος για τη φύση και η επίγνωση της συγκυρίας μπορούν επίσης να “οξυγονώσουν” τη δημιουργική μας ορμή. Υπάρχει η ομορφιά ενός ηλιαχτίδας στην αρχιτεκτονική του Luis Barragán, η αναζήτηση χαράς στην γραφή της Zadie Smith, η γοητεία του Clive James από μια τζιτζικά, η αφοσίωση της Ann Patchett στη φιλία, η οξυδέρκεια της Annie Dillard, η απλότητα του Matisse κατά την ώρα του τσαγιού, η εορταστική διάθεση της Lucille Clifton, και οι στοχασμοί του Octavio Paz. Η επιθυμία για ένταση και διαύγεια εκπληρώνεται όταν αναγνωρίζουμε την τύχη μας να ζούμε. Η αναζήτηση του ουσιαστικού και του ζωντανού ολοκληρώνεται μέσα από μια κοινή ματιά με κάποιον που κατανοεί αυτή την αίσθηση.
Η εμβύθιση και ο στοχασμός δεν χρειάζεται να σταματήσουν απλώς επειδή η οξεία ταλαιπωρία έχει παρέλθει. Η επιστροφή σε μια πιο “φυσιολογική” συναισθηματική ζωή σημαίνει απλώς ότι οι εμπειρίες πάνω στις οποίες στοχαζόμαστε έντονα και αναζητούμε απορρόφηση, θα αφορούν λιγότερο το σκοτάδι.
Είναι πιθανό να βοηθήσει η ακριβής ονομασία των εμπειριών που βιώνονται τώρα. Η κατάθλιψη είναι ένα από τα χειρότερα πράγματα που μπορούν να συμβούν σε έναν άνθρωπο, καθώς τοποθετεί μια άρνηση μπροστά σε οτιδήποτε πολύτιμο. Όταν παρέρχεται – όταν τελικά ξεβραστεί κανείς στην ακτή, καθαρός και εξαντλημένος – τι αισθάνεται; Κούραση; Ανακούφιση; Περιέργεια; Επαναγέννηση; Μεγαλύτερη ή μικρότερη ηλικία; Περισσότερη ευθραυστότητα ή δύναμη; Ό,τι κι αν είναι τα συναισθήματα, θα υπάρχουν σκέψεις άξιες προβληματισμού και τέχνη άξια ανακάλυψης μέσα από αυτά.
Μέρος του προβλήματος είναι η τάση να θεωρούμε όλη την ευτυχία ίδια. Ωστόσο, υπάρχουν πολλές διαφορετικές μορφές μη-πάσχους για να βρεθούμε. Αν μπορέσει κανείς να τις ονομάσει με μεγαλύτερη ακρίβεια και να τους προσφέρει την ίδια ποιότητα προσοχής που απαιτούσε η κατάθλιψη, αυτό μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της αίσθησης διαύγειας και επέκτασης.
Επίσης, μπορεί να βοηθήσει η αναζήτηση ουσιαστικών δημιουργικών και πνευματικών προοπτικών που απορρίπτουν την κατανάλωση και την αδικία με τον ίδιο τρόπο. Υπάρχει ατελείωτος πλούτος αληθινών φωνών σε αυτά τα θέματα. Και σε αντίθεση με την κατάθλιψη, αυτές οι φωνές δεν λένε ότι είσαι θεμελιωδώς μόνος – αντίθετα, αποδεικνύουν ότι δεν είσαι.
Έχεις τη δύναμη να καθορίσεις πώς θα επανασυνδεθείς με τον κόσμο, πράγμα που σημαίνει ότι μπορείς να προσπαθήσεις να φέρεις αυτή την αίσθηση της ζωντάνιας, ρωτώντας πώς θέλεις να κάνεις τη ζωή “δική σου”.
Η κατάθλιψη έχει μια μονοδιάστατη θεώρηση της αλήθειας και του βάθους, αλλά εσύ δεν χρειάζεται να την υιοθετήσεις.
Αυτή η επιστολή έχει υποστεί επεξεργασία.
Στην Αυστραλία, υποστήριξη είναι διαθέσιμη στο Lifeline (13 11 14), Beyond Blue (1300 22 4636) και MensLine (1300 789 978). Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η οργάνωση Mind είναι διαθέσιμη στο 0300 123 3393 και η Childline στο 0800 1111. Στις ΗΠΑ, καλέστε ή στείλτε μήνυμα στη Mental Health America στο 988 ή chat στο 988lifeline.org.
Ζητήστε από την Eleanor μια ερώτηση.
