Το δόγμα της “billable hour” (ωριαίας χρέωσης) που επί δεκαετίες τροφοδοτούσε τα κέρδη των μεγάλων δικηγορικών γραφείων, βρίσκεται πλέον υπό πίεση, σύμφωνα με δηλώσεις του Michael Gerstenzang, πρώην επικεφαλής του Cleary Gottlieb. Η έλευση της τεχνητής νοημοσύνης (AI) αναμένεται να οδηγήσει σε σταδιακή απομάκρυνση από το μοντέλο χρέωσης βάσει ωρών, προς ένα σύστημα τιμολόγησης που θα εστιάζει περισσότερο στην ταχύτητα και τα αποτελέσματα.
Τα δικηγορικά γραφεία επενδύουν σημαντικά σε νέες τεχνολογίες, καθώς οι πελάτες απαιτούν την εκτέλεση νομικών εργασιών ταχύτερα και με χαμηλότερο κόστος. Καθώς το λογισμικό αναλαμβάνει ολοένα και περισσότερες τυπικές εργασίες, ο Gerstenzang, ο οποίος διηύθυνε το Cleary Gottlieb για εννέα χρόνια, επισημαίνει ότι οι εταιρείες θα στραφούν προς τιμολόγηση βάσει επίτευξης στόχων. Αυτή η μετατόπιση θα μπορούσε επίσης να μειώσει τα παραδοσιακά πλεονεκτήματα των μεγάλων γραφείων σε κλίμακα και προσωπικό, ανοίγοντας την πόρτα για μικρότερες, τεχνολογικά προηγμένες εταιρείες να ανταγωνιστούν.
«Οι πελάτες δεν θα συνεχίσουν να πληρώνουν για πρώτη και δεύτερη χρονιά ασκούμενους αυτές τις πολύ υψηλές τιμές για τη δέουσα επιμέλεια (due diligence), αν αντίπαλα γραφεία μπορούν να την εκτελέσουν καλύτερα και φθηνότερα με λογισμικό», δήλωσε ο Gerstenzang. Κατά τη διάρκεια της θητείας του, οδήγησε την Cleary Gottlieb, ένα δικηγορικό γραφείο με 1.100 δικηγόρους, σε ακαθάριστα έσοδα άνω των 1,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων και ίδρυσε μια θυγατρική που χρησιμοποιεί τεχνολογία για την εκτέλεση τυπικών νομικών εργασιών. Ο νέος του ρόλος ως ανώτερος συνεργάτης τον φέρνει πιο κοντά στις πρωτοβουλίες τεχνολογίας και καινοτομίας του γραφείου.
Η απειλή για την ωριαία χρέωση
Για δεκαετίες, τα κορυφαία εταιρικά δικηγορικά γραφεία βασίζονταν σε στρατιές ασκούμενων και στην ωριαία χρέωση για τη διατήρηση υψηλών περιθωρίων κέρδους. Το μοντέλο αυτό τιμολογεί τις υπηρεσίες με βάση τον αριθμό των ωρών που καταγράφονται για την ολοκλήρωση της εργασίας. «Δημιουργεί ένα είδος κινήτρου για αναποτελεσματικότητα», ανέφερε ο Gerstenzang.
Ο ίδιος βλέπει την τεχνητή νοημοσύνη ως την κινητήριο δύναμη που είναι πιθανότερο να αλλάξει αυτό το μοντέλο. Τυπικές εργασίες, όπως η δέουσα επιμέλεια σε συγχωνεύσεις και εξαγορές (M&A), μπορούν να εκτελεστούν καλύτερα με λογισμικό που μπορεί να σαρώνει τα data rooms και να αναζητά ουσία, όχι μόνο λέξεις-κλειδιά. Εξηγεί ότι η τεχνολογικά προσανατολισμένη θυγατρική του γραφείου, η ClearyX, αναλαμβάνει αυτές τις εργασίες με περίπου το μισό κόστος σε σύγκριση με τους παραδοσιακούς νεαρούς συνεργάτες, ενώ παράλληλα η ποιότητα εργασίας είναι υψηλότερη, καθώς «η τεχνολογία δεν κουράζεται, δεν αποσπάται».
Η Cleary Gottlieb υιοθέτησε πέρυσι λογισμικό από τη Legora, μια ταχέως αναπτυσσόμενη startup νομικής τεχνολογίας, σε ολόκληρο το γραφείο. Το λογισμικό της εταιρείας μπορεί να βοηθήσει τους δικηγόρους να αναθεωρούν έγγραφα, να συγκρίνουν συμβάσεις, να διενεργούν έρευνες και να συντάσσουν υπομνήματα. Η Cleary Gottlieb έχει επίσης προμηθευτεί έναν μικρότερο αριθμό αδειών λογισμικού της Harvey, μεταξύ άλλων εργαλείων για εξειδικευμένους τομείς πρακτικής.
Τελικά, οι πελάτες επιθυμούν την επίλυση προβλημάτων και τη διαχείριση κινδύνων, και οι ώρες που αφιερώνει ένας δικηγόρος στο γραφείο του δεν αποτελούν πλέον το σωστό μέτρο για αυτήν την έκβαση. Ο Gerstenzang πιστεύει ότι η παραδοσιακή ωριαία χρέωση θα αντικατασταθεί από ένα νέο πρότυπο της αγοράς που θα δίνει έμφαση στα πραγματικά αποτελέσματα. Η Cleary Gottlieb χρησιμοποιεί ήδη πάγιες αμοιβές και μοντέλο συνδρομής για ορισμένους τύπους εργασίας. Ενώ υπάρχει μεγάλη ανησυχία στον κλάδο για το τι ακριβώς θα αντικαταστήσει το ωριαίο μοντέλο, ο ίδιος απέρριψε τον πανικό, δηλώνοντας: «Δεν είναι σαν τους νόμους της φυσικής».
Φάε ή θα φαγωθείς
Τα δικηγορικά γραφεία, τόνισε, που δεν θα βρουν πώς να εκτελούν την τυπική εργασία καλύτερα, ταχύτερα και φθηνότερα μέσω της τεχνολογίας, θα δουν τους πελάτες τους να στρέφονται αλλού. Ο ίδιος έχει βιώσει κάτι παρόμοιο στο παρελθόν. Σε κάποια στιγμή της θητείας του ως επικεφαλής, μια ιδιωτική επενδυτική εταιρεία, τακτικός πελάτης της Cleary Gottlieb, ενημέρωσε το γραφείο ότι θα ανέθετε την εργασία δέουσας επιμέλειας σε ένα μικρότερο, φθηνότερο γραφείο. Ανησυχώντας ότι άλλα γραφεία θα μπορούσαν να του αποσπάσουν περισσότερη δουλειά με την πάροδο του χρόνου, ο Gerstenzang παρουσίασε στην εκτελεστική επιτροπή μια ιδέα: «Ας φανταστούμε την επιχείρηση που θα βγάλει την Cleary Gottlieb εκτός λειτουργίας, και ας την χτίσουμε».
Η Cleary X είναι μια οντότητα που δεν ανήκει σε δικηγορικό γραφείο και προσφέρει δέουσα επιμέλεια και αναθεώρηση συμβάσεων με χαμηλότερο κόστος. Από την έναρξή της το 2022, έχει αναπτυχθεί σε περίπου 40 άτομα, τα οποία έχουν εργαστεί σε εκατοντάδες εταιρικές υποθέσεις, χρησιμοποιώντας ένα μείγμα έτοιμων εργαλείων και προσαρμοσμένου λογισμικού.
Εκμεταλλευόμενη αυτή τη δυναμική, στις αρχές του περασμένου έτους, η Cleary Gottlieb εξαγόρασε έναν μικρό προγραμματιστή λογισμικού, την Springbok AI – μια σπάνια κίνηση για δικηγορικό γραφείο. Αυτή η «εξαγορά-πρόσληψη» (acqui-hire), όπως την χαρακτήρισε ο Gerstenzang, πρόσθεσε 10 επιστήμονες δεδομένων και μηχανικούς στο προσωπικό της.
Για χρόνια, η κλίμακα αποτελούσε ένα σημαντικό πλεονέκτημα στο εταιρικό δίκαιο. Τα μεγαλύτερα γραφεία μπορούσαν να διαθέσουν τεράστιες ομάδες δικηγόρων σε συμφωνίες και να δικαιολογήσουν το κόστος. Ωστόσο, καθώς το λογισμικό απορροφά μεγάλο μέρος αυτής της εργασίας, μικρότερα γραφεία ενδέχεται να μπορούν να ανταγωνιστούν για εργασίες που κάποτε ανήκαν σχεδόν αποκλειστικά στα «μεγαθήρια». Ο Gerstenzang παρέθεσε τη δικαστική διαμάχη ως ένα παράδειγμα. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η τεχνολογία έχει βοηθήσει τις «boutique» δικηγορικές εταιρείες να αμφισβητήσουν πολύ μεγαλύτερα γραφεία, μειώνοντας την ανάγκη για δαπανηρές νομικές βιβλιοθήκες και άλλα λειτουργικά έξοδα. Θεωρεί ότι το εταιρικό δίκαιο θα μπορούσε να είναι το επόμενο. «Θα εμφανιστούν νέοι παίκτες, όχι κολοσσοί, αλλά οι Δαυίδ εναντίον των Γολιάθ, και θα είναι πολύ επιτυχημένοι», κατέληξε.
