Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τις πρώτες πρωτοβουλίες μιας νέας επενδυτικής στρατηγικής για την καθαρή ενέργεια, με στόχο τη μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για πολίτες και επιχειρήσεις, την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι το τρέχον γεωπολιτικό περιβάλλον αναδεικνύει τους κινδύνους που εγκυμονεί η εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, ενώ πολίτες και βιομηχανία αντιμετωπίζουν υψηλό ενεργειακό κόστος. Σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, οι καθαρές πηγές ενέργειας αποτελούν τη φθηνότερη και ασφαλέστερη επιλογή μεσοπρόθεσμα για τη σταθεροποίηση των τιμών και τη μείωση της έκθεσης στις διεθνείς ενεργειακές κρίσεις.
«Η κατάσταση στο Ιράν μας θυμίζει μια απλή αλήθεια. Η εγχώρια καθαρή ενέργεια είναι η μόνη βιώσιμη λύση για να σπάσει η ΕΕ τον κύκλο της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και της αστάθειας των τιμών», δήλωσε η Αντιπρόεδρος της Επιτροπής, Τερέσα Ριμπέρα. Η δέσμη μέτρων που εγκρίθηκε έχει ως στόχο τη μείωση των λογαριασμών ενέργειας, διασφαλίζοντας τις κατάλληλες επενδυτικές συνθήκες για τη διοχέτευση ιδιωτικών κεφαλαίων σε καθαρά, οικονομικά προσιτά και εγχώρια ενεργειακά συστήματα.
Κεντρικό στοιχείο των νέων πρωτοβουλιών είναι η προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων σε ενεργειακές υποδομές, δίκτυα και καινοτόμες τεχνολογίες καθαρής ενέργειας. Η Επιτροπή θα συνεργαστεί με τον όμιλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), η οποία σχεδιάζει να διαθέσει χρηματοδότηση άνω των 75 δισ. ευρώ την επόμενη τριετία για έργα που στηρίζουν τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας. Επιπλέον, η ΕΤΕπ αναμένεται να δεσμεύσει έως 500 εκατ. ευρώ για το Ταμείο Επενδύσεων Στρατηγικών Υποδομών, το οποίο θα στηρίξει συγκεκριμένα έργα ενεργειακών δικτύων και υποδομών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Επιτροπή δίνει έμφαση και στη μείωση των λογαριασμών ενέργειας για τους καταναλωτές. Μέσω της «δέσμης μέτρων για την ενέργεια των πολιτών», προτείνονται δράσεις όπως ταχύτερη αλλαγή προμηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας, χαμηλότεροι φόροι και εισφορές, καθώς και πιο διαφανείς πληροφορίες για συμβόλαια και χρεώσεις. Οι προτάσεις στοχεύουν επίσης στην ενίσχυση της δυνατότητας των πολιτών να παράγουν και να μοιράζονται τη δική τους καθαρή ενέργεια, καθώς και στην αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας.
Στο σχέδιο της Επιτροπής περιλαμβάνεται η ανάπτυξη εγχώριων ευρωπαϊκών τεχνολογιών καθαρής ενέργειας, με στόχο τη μείωση των εξαρτήσεων από εισαγωγές και την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ. Παρουσιάστηκε και στρατηγική για την ανάπτυξη μικρών «δομοστοιχειωτών πυρηνικών αντιδραστήρων» (SMR), με στόχο την έναρξη λειτουργίας των πρώτων μονάδων στις αρχές της δεκαετίας του 2030. Για τη στήριξη των αρχικών εμπορικών εφαρμογών, η Επιτροπή θα εξετάσει επιπλέον χρηματοδότηση έως 200 εκατ. ευρώ μέσω του προγράμματος InvestEU από το Ταμείο Καινοτομίας έως το 2028.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, τα μέτρα υλοποιούν το σχέδιο δράσης για οικονομικά προσιτή ενέργεια που εγκρίθηκε το 2025 και σηματοδοτούν νέα φάση στην ενεργειακή μετάβαση της Ευρώπης, με τη βιομηχανία καθαρής ενέργειας και τη μείωση του κόστους να αποτελούν πυλώνες της μελλοντικής ανταγωνιστικότητας της Ένωσης.
Ο Επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης, Νταν Γιόργκενσεν, τόνισε ότι οι υψηλές τιμές της ενέργειας επιβαρύνουν πολίτες και επιχειρήσεις, ενώ η ανανεωμένη κρίση στη Μέση Ανατολή προσθέτει αβεβαιότητα. «Όσο η Ευρώπη εξαρτάται από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, θα παραμείνουμε εκτεθειμένοι στην παγκόσμια αστάθεια», δήλωσε, τονίζοντας την ανάγκη ενίσχυσης της ενεργειακής ανεξαρτησίας για ένα καθαρότερο, ασφαλέστερο και πιο οικονομικά προσιτό ενεργειακό σύστημα.
Παράλληλα, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) συγκάλεσε έκτακτη σύνοδο των χωρών μελών του για να συζητήσει την ενδεχόμενη αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, με σκοπό την αναχαίτιση της εκρηκτικής ανόδου της τιμής του. Ο εκτελεστικός διευθυντής του, Φατίχ Μπιρόλ, ανέφερε ότι η σύνοδος θα επιτρέψει την εκτίμηση της τρέχουσας κατάστασης σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του ανεφοδιασμού και τις συνθήκες της αγοράς. Ο υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας, Ρολάν Λεσκίρ, δήλωσε ότι οι χώρες ζήτησαν από τον IEA να επεξεργαστεί σενάρια για αποδέσμευση πετρελαϊκών αποθεμάτων, προσθέτοντας ότι «όλοι είναι πρόθυμοι» να λάβουν μέτρα σταθεροποίησης της αγοράς, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ. Ο Επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν, ανέφερε ότι ο IEA θα παρουσιάσει ανάλυση των πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων της αποδέσμευσης.
