Μια πρωτοφανής συσσώρευση χρέους καθιστά τις Ηνωμένες Πολιτείες ιδιαίτερα ευάλωτες σε μια παγκόσμια ενεργειακή κρίση, παρά το γεγονός ότι η χώρα είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον κόσμο. Αυτή η προειδοποίηση προέρχεται από τον Ruchir Sharma, πρόεδρο της Rockefeller International, του παγκόσμιου βραχίονα επενδυτικής στρατηγικής της Rockefeller Capital Management.
Σε άρθρο του στους Financial Times την Κυριακή, ο Sharma υπογράμμισε ότι η έλλειψη δημοσιονομικού περιθωρίου ελιγμών αφήνει τις κυβερνήσεις με ελάχιστα μέσα για να αντιμετωπίσουν το ενεργειακό σοκ που προκαλείται από την πρόσφατη κλιμάκωση των σχέσεων με το Ιράν, στην οποία εμπλέκεται ο Πρόεδρος Donald Trump.
Η ιστορία διδάσκει ότι παρόμοιες κρίσεις έχουν επηρεάσει αρνητικά τους προϋπολογισμούς. Τα σοκ πετρελαίου της δεκαετίας του 1970 αποτέλεσαν σημείο καμπής, σηματοδοτώντας την αρχή της συστηματικής εμφάνισης ελλειμμάτων στους κρατικούς προϋπολογισμούς, αντί για περιστασιακά φαινόμενα. Ως αποτέλεσμα, το μέσο επίπεδο κρατικού χρέους για τις χώρες της G7 έχει εκτοξευθεί σε πάνω από 100% του ΑΕΠ, από μόλις 20%. Συνολικά, το παγκόσμιο χρέος αυξήθηκε πέρυσι με τον ταχύτερο ρυθμό από την έναρξη της πανδημίας, φτάνοντας ένα ρεκόρ 348 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, ποσό που υπερβαίνει τρεις φορές το παγκόσμιο ΑΕΠ.
Με ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου να προέρχεται από τον Περσικό Κόλπο, οι κυβερνήσεις αγωνίζονται να επιβάλουν ελέγχους τιμών, προγράμματα διανομής και επιδοτήσεις. Ωστόσο, πολλές κυβερνήσεις στερούνται των απαραίτητων δημοσιονομικών πόρων, ενώ οι επενδυτές ομολόγων είναι έτοιμοι να “τιμωρήσουν” οποιαδήποτε προσπάθεια υπερβολικών δαπανών.
“Οι μακροπρόθεσμες πληθωριστικές προσδοκίες παραμένουν σταθερές, αλλά οι αγορές φοβούνται ότι το σοκ πετρελαίου από το Ιράν θα προκαλέσει περαιτέρω δαπάνες, πέραν των ήδη ταχέως διευρυνόμενων ελλειμμάτων και χρέους, οδηγώντας σε υψηλότερο term premium για τα ομόλογα,” έγραψε ο Sharma.
Αυτό παρατηρείται ήδη στις ΗΠΑ, όπου η αδύναμη ζήτηση σε πρόσφατες δημοπρατήσεις ομολόγων του αμερικανικού δημοσίου οδήγησε σε υψηλότερες αποδόσεις από τις αναμενόμενες, επισημαίνοντας τις ανησυχίες των επενδυτών για τον αντίκτυπο του πολέμου στο Ιράν στο έλλειμμα και το χρέος.
Παράλληλα, οι κεντρικές τράπεζες βρίσκονται σε παρόμοια δύσκολη θέση, καθώς παλεύουν να μειώσουν τον πληθωρισμό. Η Federal Reserve δυσκολεύεται να επαναφέρει τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ στον στόχο του 2% εδώ και πέντε χρόνια, επιβαρύνοντας τις προοπτικές για μειώσεις επιτοκίων που θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν την οικονομική επιβράδυνση λόγω του σοκ πετρελαίου.
“Τα πιο ευάλωτα έθνη είναι εκείνα με το υψηλότερο κρατικό χρέος και ελλείμματα, και με μια κεντρική τράπεζα που δεν πετυχαίνει τον στόχο του πληθωρισμού. Στον ανεπτυγμένο κόσμο, περιλαμβάνουν κυρίως τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο. Στον αναδυόμενο κόσμο, οι πιο εκτεθειμένες χώρες είναι η Βραζιλία, η Αίγυπτος και η Ινδονησία,” δήλωσε ο Sharma.
Παρόλο που οι ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου παγκοσμίως, δεν θα μείνουν ανεπηρέαστες από έναν παρατεταμένο πόλεμο, δεδομένου ότι το ετήσιο έλλειμμα του προϋπολογισμού της, που αγγίζει το 6%, ήταν το υψηλότερο στον ανεπτυγμένο κόσμο πέρυσι, πρόσθεσε.
Τα σχέδια του Trump για αύξηση των ετήσιων αμυντικών δαπανών κατά 50% στα 1,5 τρισεκατομμύρια δολάρια απειλούν να επιδεινώσουν την προοπτική του χρέους των ΗΠΑ, καθώς οι πληρωμές τόκων για όλα τα δανειακά της κεφάλαια υπερβαίνουν ήδη το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια ετησίως. Σε συνδυασμό με τις πρόσφατες μειώσεις φόρων, το έλλειμμα θα μπορούσε να φτάσει το 7% του ΑΕΠ φέτος, εκτίμησε ο Sharma.
Ο Trump έχει δηλώσει ότι αναμένει ο πόλεμος στο Ιράν να διαρκέσει τέσσερις έως έξι εβδομάδες. Ο πόλεμος έχει πλέον εισέλθει στην έκτη εβδομάδα του, και ελάχιστα είναι τα σημάδια γρήγορης λήξης της σύγκρουσης. Αντιθέτως, τα στοιχεία υποδεικνύουν περαιτέρω κλιμάκωση και παρατεταμένο πόλεμο. Χιλιάδες στρατιώτες κατευθύνονται προς την περιοχή, ένα τρίτο αεροπλανοφόρο είναι καθ’ οδόν, και το Πεντάγωνο διαθέτει σχεδόν ολόκληρο το απόθεμά του από stealth πυραύλους cruise JASSM-ER στη Μέση Ανατολή.
Τίποτα από αυτά δεν θα είναι φθηνό. Το Υπουργείο Άμυνας ζητά από το Κογκρέσο 200 δισεκατομμύρια δολάρια για τον πόλεμο, αφού ο στρατός έχει εξαντλήσει μεγάλο μέρος των πιο ακριβών πυρομαχικών του, ενώ οι ιρανικές επιθέσεις έχουν προκαλέσει ζημιές ή καταστροφές αμερικανικών αεροσκαφών, συστημάτων ραντάρ και βάσεων.
«Η ανάγκη για επιπλέον δαπάνες για τη χρηματοδότηση του πολέμου θα αυξήσει το χρέος των ΗΠΑ, προκαλώντας εκποιήσεις στην αγορά ομολόγων, καθώς οι επενδυτές θα απαιτούν επιπλέον αποζημίωση για την κάλυψη πιθανών ζημιών», δήλωσε ο επικεφαλής οικονομολόγος της RSM, Joseph Brusuelas, σε σημείωμα στα τέλη του περασμένου μήνα. «Μακροπρόθεσμες αποδόσεις, όπως οι αποδόσεις στεγαστικών δανείων 30 ετών, βασίζονται εν μέρει στο δείκτη αναφοράς απόδοσης 10ετούς ομολόγου των ΗΠΑ. Το πιο σημαντικό: η αγορά ομολόγων παραμένει αήττητη».
