Καθώς η συζήτηση για τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης (AI) στον εργασιακό χώρο εντείνεται, ειδικοί προειδοποιούν ότι η εξάλειψη των απλών, επαναλαμβανόμενων εργασιών με τη βοήθεια της AI μπορεί να έχει ένα κρυφό κόστος για την παραγωγικότητα. Ενώ στελέχη μεγάλων εταιρειών, όπως ο CEO της Salesforce Marc Benioff, διαφημίζουν την ικανότητα των AI agents να απελευθερώνουν τους εργαζομένους για εργασίες υψηλότερης αξίας, η επιστημονική κοινότητα εκφράζει προβληματισμούς.
Η Amy Morin, ψυχοθεραπεύτρια και συγγραφέας, επισημαίνει ότι οι “βαρετές”, επαναλαμβανόμενες εργασίες που εκτελούν καθημερινά οι εργαζόμενοι στα γραφεία είναι απαραίτητες για να δίνουν στο μυαλό μας την ευκαιρία να “πάρει μια ανάσα”. “Έχουμε περιορισμένη προσοχή και περιορισμένη πνευματική ενέργεια. Αν εκτελούμε συνεχώς εργασίες υψηλών απαιτήσεων, θα εξαντληθούμε πολύ γρηγορότερα,” εξηγεί.
Επιπλέον, η επίλυση προβλημάτων μπορεί να επηρεαστεί αρνητικά χωρίς αυτές τις χαμηλής προσπάθειας παύσεις. Η εκτέλεση μιας εύκολης, εφικτής ευθύνης επιτρέπει στους εργαζομένους να αισθάνονται παραγωγικοί χωρίς να καταναλώνουν υπερβολική πνευματική προσπάθεια. “Η ανησυχία μου είναι ότι αν πιστεύουμε πως θα είμαστε συνεχώς απορροφημένοι στην επίλυση ενός προβλήματος, ο εγκέφαλος δεν θα έχει την ευκαιρία να αποκτήσει νέα οπτική γωνία ή να ξεκουραστεί για να επανέλθει και να το εξετάσει από διαφορετική γωνία,” δηλώνει η Morin.
Έρευνα από το Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Manufacturing & Service Operations Management, κατέδειξε ότι κάθε πέντε λεπτά παύσης χαμηλής προσπάθειας και χαμηλής απόσπασης προσοχής αύξανε την παραγωγικότητα κατά 7,12%. Αντίθετα, άλλου είδους διακοπές, όπως τα μεσημεριανά διαλείμματα, έπλητταν την παραγωγικότητα κατά την επιστροφή στην εργασία, καθώς οι εργαζόμενοι αποσυνδέονταν νοητικά και απαιτούνταν “κόστος επανεκκίνησης” για την επιστροφή. Οι χαμηλής προσπάθειας παύσεις, όμως, διατηρούσαν την ενασχόληση.
Αυτά τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη ότι η αφαίρεση των μη απαιτητικών καθηκόντων από την καθημερινότητα των εργαζομένων μπορεί ακούσια να στερήσει τις παύσεις που τους κρατούν πνευματικά εστιασμένους.
Βέβαια, η AI έχει ήδη δείξει οφέλη. Μια μελέτη του 2025 από την Federal Reserve Bank of St. Louis βρήκε ότι το ένα τρίτο των εργαζομένων που χρησιμοποιούσαν καθημερινά εργαλεία AI δήλωσαν ότι τους εξοικονομούσαν τέσσερις ή περισσότερες ώρες την εβδομάδα. Με το εργασιακό άγχος να παραμένει σε υψηλά επίπεδα από την πανδημία και τα ποσοστά burnout να αυξάνονται, η εξοικονόμηση χρόνου θα μπορούσε να είναι θετική.
Ωστόσο, το burnout δεν είναι μονοδιάστατο. Μπορεί να συνδέεται τόσο με τη συνεχή επαναλαμβανόμενη εργασία όσο και με την αδιάκοπη ενασχόληση με εργασίες υψηλών απαιτήσεων, σύμφωνα με την Jessica Watrous, αδειοδοτημένη ψυχολόγο. Αυτό που φαίνεται να ενισχύει καλύτερα τις γνωστικές ικανότητες των εργαζομένων είναι μια ισορροπία μεταξύ των δύο τύπων εργασιών, εντός των ορίων του ανθρώπινου εγκεφάλου. “Η γνωστική μας φόρτιση και η ικανότητά μας να αποθηκεύουμε πληροφορίες είναι σχετικά σταθερές. Απλά επειδή έχουμε ένα εργαλείο που μας κάνει πιο παραγωγικούς, είναι ο εγκέφαλός μας πλήρως έτοιμος για αυτό;” αναρωτιέται.
