Ο Donald Trump, γνωστός εδώ και 40 χρόνια για την ικανότητά του να μετακυλίει τις απώλειες σε άλλους, αντιμετωπίζει μια πρωτόγνωρη πρόκληση. Η περίφημη “τέχνη της συμφωνίας” του, που δοκιμάστηκε επιτυχώς σε επιχειρηματικές αλλοπραξίες και διαπραγματεύσεις, αποδεικνύεται ανεπαρκής μπροστά στην κλειστή διέλευση του Στενού του Ορμούζ. Η κατάσταση αυτή απειλεί πλέον να οδηγήσει την παγκόσμια οικονομία σε ύφεση.
Ο Trump, έχοντας διανύσει μια μακρά πορεία όπου εκμεταλλεύτηκε πτωχεύσεις, αναδιαρθρώσεις χρεών και διπλωματικές πιέσεις για να επιτύχει τους στόχους του, τώρα βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα γεωπολιτικό αδιέξοδο. Το Στενό του Ορμούζ, το στρατηγικό σημείο ελέγχου που διακινεί περίπου το 20%-25% της παγκόσμιας ημερήσιας πετρελαϊκής προσφοράς, δεν διαθέτει “CEO” για εκφοβισμό, ούτε “ομολογιούχους” για απειλή. Η φύση του, ως ένα στενό πέρασμα 21 μιλίων, το καθιστά απρόσβλητο σε μεθόδους αναδιάρθρωσης ή πτωχεύσεις.
Η τρέχουσα σύγκρουση με το Ιράν, που βρίσκεται στην τρίτη εβδομάδα της, έχει αποδειχθεί ένα αγκάθι στη στρατηγική του Trump. Παρά τις συνεχείς προσπάθειες για έμμεσες πυρηνικές διαπραγματεύσεις, η ιρανική πλευρά δεν υποχώρησε στα τελεσίδημα της Ουάσινγκτον. Αντιθέτως, οι ιρανικές δυνάμεις προχώρησαν σε ναρκοθέτηση του στενού, εκτόξευση πυραύλων κατά εμπορικών πλοίων και χρήση drones, με αποτέλεσμα τη διακοπή της ναυσιπλοΐας.
Οι οικονομικές συνέπειες ήταν άμεσες και σοβαρές. Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας ανακοίνωσε την απελευθέρωση 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από στρατηγικά αποθέματα, ενώ ο παγκόσμιος εφοδιασμός μειώθηκε κατά 8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Η Goldman Sachs προχώρησε σε αναθεώρηση των προβλέψεων για τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη του ΑΕΠ, ενώ σε σενάριο πλήρους διακοπής της τροφοδοσίας, η πιθανότητα ύφεσης ανέρχεται στο 25%.
Για έναν πρόεδρο που είχε θέσει ως βασική του δέσμευση τη μείωση των τιμών και την οικονομική υπεροχή, οι αριθμοί αυτοί είναι καταστροφικοί. Όλες οι προσπάθειες διπλωματικής πίεσης, απελευθέρωσης στρατηγικών αποθεμάτων και παρεμβάσεων προς τα κράτη-μέλη του OPEC απέτυχαν. Το μήνυμα ήταν σαφές: η λύση πλέον βρισκόταν στον στρατιωτικό τομέα.
Αντιμέτωπος με έναν αντίπαλο που δεν υπακούει στις συνήθεις τακτικές του, ο Trump επέλεξε την οικεία στρατηγική του: να μετακυλίσει το κόστος σε άλλους. Ζήτησε από επτά χώρες να συμμετάσχουν σε έναν συνασπισμό για την αστυνόμευση της ναυσιπλοΐας, απειλώντας με “δυσάρεστες συνέπειες” όσες αρνούνταν. Ωστόσο, η ανταπόκριση ήταν απογοητευτική. Οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ απέρριψαν το αίτημα, ενώ η Κίνα, συνεχίζοντας τις εισαγωγές ιρανικού πετρελαίου, επέδειξε αδιαφορία.
Ακόμη και μετά από χερσαίες επιθέσεις σε ιρανικούς στόχους, το Στενό του Ορμούζ παρέμεινε επικίνδυνο, με τα πλοία να αποφεύγουν τη διέλευση. Οι ανεκκαθάριστες νάρκες, σε συνδυασμό με την απειλή drone και πυραύλων, καθιστούν την κατάσταση εξαιρετικά ασταθή.
Η “τέχνη της συμφωνίας” του Trump βασιζόταν πάντα στην υπόθεση ότι η άλλη πλευρά θα υποχωρούσε επειδή κάτι επιθυμούσε έντονα. Ωστόσο, το Στενό του Ορμούζ δεν επιθυμεί τίποτα. Απλά υπάρχει, στενό, αμφισβητούμενο και αδιάφορο στις προσπάθειες του Αμερικανού προέδρου. Μετά από δεκαετίες αποφυγής των συνεπειών, ο Trump βρίσκεται αντιμέτωπος με την πραγματικότητα: η συμφωνία έχει πάντα ένα κόστος, και αυτό το κόστος έφτασε.
