Το Στενό του Ορμούζ, ένα κρίσιμο σημείο διέλευσης για τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο, μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν το Σαββατοκύριακο. Ως αντίποινα, το Ισλαμικό Επαναστατικό Σώμα της Φρουράς του Ιράν εκτόξευσε πυραύλους εναντίον πλοίων κοντά σε αυτό το ζωτικής σημασίας σημείο του παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας, προκαλώντας ουσιαστικά στάση στην κίνηση των πλοίων.
Παρόλο που το Ιράν δεν έχει ακόμη προβεί σε πιο επιθετικές ενέργειες που θα μπορούσαν να κλείσουν το στενό, κορυφαίες ναυτιλιακές εταιρείες το αποφεύγουν προληπτικά, οδηγώντας σε άνοδο των τιμών του πετρελαίου. Σύμφωνα με την Υπηρεσία Ενεργειακών Πληροφοριών των ΗΠΑ (U.S. Energy Information Administration), κατά μέσο όρο 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα διακινούνται μέσω του στενού, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης υγρών πετρελαίου και περίπου το ένα τέταρτο του συνολικού παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου μέσω θαλάσσης. Επιπλέον, περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου, κυρίως από το Κατάρ, διέρχεται από το Στενό του Ορμούζ.
Μια ενδεχόμενη απόφραξη του στενού θα προκαλούσε τεράστιο αναβρασμό στις αγορές. Αναλυτές εκτιμούν ότι οι τιμές του αργού πετρελαίου θα μπορούσαν να εκτοξευθούν στα 100 δολάρια το βαρέλι. Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να περιλαμβάνει τη χρήση ναρκών, περιπολικών σκαφών, αεροσκαφών, πυραύλων κρουζ και υποβρυχίων. Αν και το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ έχει αναπτύξει μια ισχυρή δύναμη στην περιοχή, ο καθαρισμός του στενού θα μπορούσε να διαρκέσει εβδομάδες ή και μήνες.
Ωστόσο, υπάρχουν εναλλακτικές διαδρομές που θα μπορούσαν να μετριάσουν κάποιες από τις επιπτώσεις μιας τέτοιας απόφραξης. Για παράδειγμα, ο κρατικός ενεργειακός κολοσσός Saudi Aramco διαχειρίζεται έναν αγωγό αργού πετρελαίου που εκτείνεται ανατολικά και δυτικά από το κέντρο επεξεργασίας πετρελαίου Abqaiq, κοντά στον Περσικό Κόλπο, προς το λιμάνι Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαχειρίζονται έναν άλλο αγωγό που παρακάμπτει το Στενό του Ορμούζ, συνδέοντας χερσαία κοιτάσματα πετρελαίου με τον τερματικό σταθμό εξαγωγών Fujairah στον Κόλπο του Ομάν. Σύμφωνα με την EIA, οι αγωγοί της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΑΕ θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την εκτροπή 2,6 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως από το Στενό του Ορμούζ. Συγκριτικά, η Σαουδική Αραβία εξήγαγε 5,5 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και συμπυκνώματος μέσω του στενού το 2024.
Το Ιράν διαθέτει επίσης έναν αγωγό και τερματικό σταθμό εξαγωγών στον Κόλπο του Ομάν που θα μπορούσε να παρακάμψει το Στενό του Ορμούζ. Η χωρητικότητα του αγωγού είναι περίπου 300.000 βαρέλια ημερησίως, αλλά η πραγματική του χρήση υπήρξε πολύ χαμηλότερη. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2024, το Ιράν εξήγαγε λιγότερα από 70.000 βαρέλια ημερησίως μέσω αυτής της εναλλακτικής διαδρομής και σταμάτησε τη φόρτωση φορτίων μετά τον Σεπτέμβριο του 2024. Αντίθετα, η συντριπτική πλειονότητα των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου, που κατά μέσο όρο ήταν περίπου 1,9 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Δεκέμβριο, διέρχεται από το Στενό του Ορμούζ.
Πολλοί αναλυτές θεωρούν απίθανη μια ιρανική απόφραξη του στενού, καθώς κάτι τέτοιο θα κατέστρεφε την οικονομία του Ιράν και θα προκαλούσε μια δυνητικά καταστροφική αντίδραση από τις ΗΠΑ. Ο Kenneth Pollack, πρώην αναλυτής στρατιωτικών θεμάτων στον Περσικό Κόλπο για τη CIA και πρώην διευθυντής υποθέσεων Περσικού Κόλπου στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας, έχει επισημάνει ότι η απόφραξη του στενού θα μετέτρεπε γρήγορα το Ιράν από «συμπονετικό θύμα σε επικίνδυνο εχθρό στα μάτια των περισσότερων άλλων χωρών», ενώ οι δυτικές χώρες, ακόμη και η Κίνα, θα χρησιμοποιούσαν τη βία για να ανοίξουν ξανά το στενό.
