Η Κίνα αναδεικνύεται σε «εργοστάσιο των εργοστασίων», αυξάνοντας τις εξαγωγές βιομηχανικών εξαρτημάτων, όπως ανταλλακτικά smartphone, επεξεργαστές, τσιπ μνήμης και μπαταρίες λιθίου, με προορισμό την τελική συναρμολόγηση σε χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας. Αυτή η εξέλιξη συμβαίνει παρά τη μείωση κατά 30% του εμπορίου μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας πέρυσι, η οποία αποδίδεται στις αυστηρές δασμολογικές πολιτικές του Προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump.
Όπως επισημαίνει ο Jeongmin Seong, συνεργάτης στο McKinsey Global Institute (MGI), «μπορεί να αγοράζουμε λιγότερα προϊόντα ‘Made in China’ στο μέλλον, αλλά περισσότερα προϊόντα θα έχουν εσωτερικά εξαρτήματα που παράγονται στην Κίνα». Ενώ οι εξαγωγές καταναλωτικών αγαθών από την Κίνα μειώθηκαν κατά 2% πέρυσι, οι εξαγωγές ενδιάμεσων αγαθών αυξήθηκαν κατά 9%.
Ο Seong, συγγραφέας μιας νέας έκθεσης του MGI για το παγκόσμιο εμπόριο, εξηγεί ότι η Κίνα «ενίσχυσε τη διαφοροποίηση των εμπορικών της εταίρων, κυρίως με αναδυόμενες οικονομίες». Αυτοί οι νέοι εμπορικοί εταίροι, που είναι κυρίως βιομηχανικά κέντρα, είχαν μεγαλύτερη ανάγκη για φθηνό μηχανολογικό εξοπλισμό και εξαρτήματα από την Κίνα, αντί για πιο δαπανηρά τελικά προϊόντα.
Η έκθεση του MGI, με τίτλο “Geopolitics and the Geometry of Global Trade”, αναφέρει επίσης ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες άλλαξαν εμπορικούς εταίρους πέρυσι, αντικαθιστώντας επιτυχώς τα δύο τρίτα των αγαθών που προμηθεύονταν προηγουμένως από την Κίνα. Συγκεκριμένα, προμηθεύτηκαν smartphones από την Ινδία και φορητούς υπολογιστές από τη Νοτιοανατολική Ασία.
Η ASEAN (Ένωση Χωρών Νοτιοανατολικής Ασίας) διαδραματίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στις εμπορικές προσαρμογές που προκαλούνται από τις δασμολογικές πολιτικές. Οι χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας ήδη ενίσχυαν τη μεταφορά βιομηχανικής παραγωγής από την Κίνα, καθώς οι εταιρείες προσπαθούσαν να διαχειριστούν προηγούμενες δασμολογικές επιβαρύνσεις στην Κίνα και να διαφοροποιήσουν τις εφοδιαστικές τους αλυσίδες μετά την πανδημία COVID. Η νέα εμπορική διαμάχη του Trump αναμένεται να επιταχύνει την υιοθέτηση εφοδιαστικών αλυσίδων τύπου “China plus one”.
«Η ASEAN έπαιξε τον ρόλο του συνδετικού κρίκου για την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα και την εμπόδισε να διασπαστεί», δηλώνει ο Seong. «Οι εξαγωγές της ASEAN αυξήθηκαν περίπου 14%, ποσοστό διπλάσιο από τον παγκόσμιο μέσο όρο». Αξίζει να σημειωθεί ότι η Νοτιοανατολική Ασία αύξησε το εμπόριο τόσο με την Κίνα όσο και με τις ΗΠΑ, με τους εμπορικούς διαδρόμους ASEAN-Κίνας και ASEAN-ΗΠΑ να συγκαταλέγονται στους ταχύτερα αναπτυσσόμενους παγκοσμίως, σύμφωνα με το MGI.
Παρά τις ανησυχίες πέρυσι ότι η παγκοσμιοποίηση είχε τελειώσει, το παγκόσμιο εμπόριο δεν έχει μειωθεί. Ο Seong παρατηρεί λιγότερες ενδείξεις ότι οι χώρες επαναφέρουν την παραγωγή τους στο εσωτερικό ή σε γειτονικές χώρες. «Παρά πολλούς τίτλους για onshoring, reshoring και nearshoring, αυτό δεν συμβαίνει σε παγκόσμια κλίμακα», αναφέρει. «Περισσότερες χώρες συνδέονται σε μεγαλύτερες αποστάσεις, και από αυτή την άποψη, μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι η παγκοσμιοποίηση συνεχίζεται».
Αντιθέτως, το εμπόριο αναδιαμορφώνεται βάσει γεωπολιτικών γραμμών. Οι χώρες εμπορεύονται περισσότερο με ευθυγραμμισμένες χώρες και λιγότερο με χώρες που θεωρούνται ανταγωνιστές ή αντιπάλους. Αυτό δεν ισχύει μόνο για τις ΗΠΑ. Η Κίνα, επίσης, έχει αυξήσει το εμπόριο με τη Νοτιοανατολική Ασία, την Ευρώπη, τη Λατινική Αμερική και την Αφρική, καθώς η γεωπολιτική της αντιπαράθεση με την Ουάσινγκτον εντείνεται.
Οι επενδύσεις, επίσης, διαμορφώνονται κατά μήκος γεωπολιτικών γραμμών. Οι ΗΠΑ επενδύουν περισσότερο στους συμμάχους τους και αντλούν επενδύσεις από συμμάχους όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Μέση Ανατολή, ιδιαίτερα σε τομείς όπως οι ημιαγωγοί. Η Κίνα, από την άλλη πλευρά, είναι πλέον καθαρός επενδυτής στο εξωτερικό, όχι μόνο επειδή επενδύει περισσότερο, αλλά και επειδή οι αμερικανικές επενδύσεις στη χώρα έχουν στερέψει.
Πέρυσι, η γεωπολιτική απόσταση των άμεσων ξένων επενδύσεων μειώθηκε κατά 13%, ενώ η ίδια μέτρηση μειώθηκε μόλις κατά 7% στο εμπόριο, σύμφωνα με το MGI. Η “γεωπολιτική απόσταση” είναι η μετρική του MGI για τη μέτρηση της ευθυγράμμισης δύο χωρών στις εξωτερικές τους πολιτικές, την πολιτική και τις συμμαχίες τους.
«Το χρήμα μπορεί να κινηθεί ταχύτερα από τα φυσικά δίκτυα», εξηγεί ο Seong.
Οι δασμοί μπορεί να έρχονται και να φεύγουν, προτείνει ο Seong, αλλά μια βαθύτερη μετατόπιση στο ποιος εμπορεύεται και επενδύει με ποιον είναι πιθανό να διαρκέσει πολύ αφότου ξεχαστούν οι τελευταίοι τίτλοι για εμπορικούς πολέμους. «Γεωπολιτικά γεγονότα όπως οι δασμοί μπορεί να είναι βραχυπρόθεσμες παλίρροιες, αλλά οι διαρθρωτικά κύματα, όπως η γεωπολιτική αναδιάταξη που βλέπουμε, θα παραμείνουν», καταλήγει.
