Η ανισότητα πλούτου στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει φτάσει σε τέτοιο βαθμό που ακόμη και οι δισεκατομμυριούχοι δεν μπορούν να την αγνοήσουν. Σύμφωνα με στοιχεία της Federal Reserve που δημοσιεύθηκαν τον Ιανουάριο, το κορυφαίο 1% των νοικοκυριών στις ΗΠΑ κατείχε το εκπληκτικό 31,7% του αμερικανικού πλούτου στο τρίτο τρίμηνο του 2025. Αυτό το ποσοστό είναι σχεδόν ίσο με αυτό που κατέχει το κάτω 90% των Αμερικανών, το μεγαλύτερο χάσμα από το 1989, όταν η Fed άρχισε να συλλέγει δεδομένα.
Παρά τα σχετικά ισχυρά μακροοικονομικά στοιχεία, η αμερικανική οικονομία δεν φαίνεται να λειτουργεί προς όφελος όλων. Ο Peter Mallouk, CEO της Creative Planning, μιας εταιρείας διαχείρισης πλούτου με περιουσιακά στοιχεία περίπου 700 δισεκατομμυρίων δολαρίων, δήλωσε την περασμένη Δευτέρα ότι η κατάσταση είναι “100% απολύτως μη βιώσιμη ως κοινωνία”.
Το χάσμα αυτό εκδηλώνεται σε πολλαπλά επίπεδα, από την κατοχή περιουσιακών στοιχείων έως τις δαπάνες των νοικοκυριών, με σοβαρές επιπτώσεις τόσο στην οικονομία όσο και στην εθνική πολιτική. Ο Mallouk δημοσίευσε μάλιστα ένα γράφημα από άρθρο των Financial Times του Δεκεμβρίου, το οποίο πραγματεύεται το διευρυνόμενο χάσμα πλούτου και τα αυξανόμενα στοιχεία μιας οικονομίας σε σχήμα “Κ” (K-shaped economy). Σε αυτό το μοντέλο, τα νοικοκυριά που κατέχουν περιουσιακά στοιχεία βλέπουν την καθαρή τους αξία να αυξάνεται, ενώ η πλειοψηφία των Αμερικανών αδυνατεί να συσσωρεύσει πλούτο.
Το γράφημα, βασισμένο σε ανάλυση της Moody’s από τον Σεπτέμβριο, δείχνει ότι το πλουσιότερο 10% των Αμερικανών ευθύνεται για σχεδόν το ήμισυ όλων των καταναλωτικών δαπανών. Αυτό αποτελεί σημαντική απόκλιση από την κατάσταση πριν από 20 χρόνια, όταν οι δαπάνες κατανέμονταν πιο ομοιόμορφα μεταξύ των εισοδηματικών ομάδων. “Σχεδόν το 50% όλων των καταναλωτικών δαπανών προέρχεται πλέον από το κορυφαίο 10% των εισοδηματιών”, έγραψε ο Mallouk. “Το κάτω 80%; Το μερίδιό τους συνεχίζει να μειώνεται”.
Η ανάρτηση του Mallouk υπογραμμίζει τον αυξανόμενο κίνδυνο της “πραγματικότητας σε σχήμα Κ” της Αμερικής. Η συγκέντρωση πλούτου στην κορυφή έχει επιταχυνθεί από την πανδημία, υποκινούμενη από τις ισχυρές επιδόσεις των χρηματιστηρίων και την άνισα κατανεμημένη αύξηση των μισθών που ευνοεί τους υψηλά αμειβόμενους.
Πέρυσι, οι μισθοί για τους εργαζομένους με υψηλό και μεσαίο εισόδημα αυξήθηκαν κατά 3%, σε σύγκριση με 1,5% για τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, σύμφωνα με έκθεση της Bank of America τον Ιανουάριο. Αυτή η τάση αποτελεί αντιστροφή των πρώτων ημερών της ανάκαμψης μετά την πανδημία, όταν τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος παρουσίαζαν πολύ ταχύτερη αύξηση μισθών από τους πλουσιότερους ομολόγους τους. Σήμερα, τα περισσότερα νοικοκυριά με μεσαίο και χαμηλό εισόδημα δυσκολεύονται να συσσωρεύσουν αρκετό πλούτο για να επιβιώσουν, αδυνατούν να αποκτήσουν σπίτι και ανησυχούν για την ικανότητά τους να αγοράσουν βασικά αγαθά.
Ο Mallouk δεν είναι η μοναδική εύπορη φωνή που ηχεί τον συναγερμό. Πέρυσι, ο Ray Dalio, ιδρυτής της Bridgewater Associates, είχε δηλώσει ότι η διεύρυνση του χάσματος πλούτου στις ΗΠΑ και σε άλλες πλούσιες χώρες προκαλεί την άνοδο του λαϊκισμού και κινδυνεύει να δημιουργήσει “ανεπίλυτες διαφορές” στην κοινωνία, τις οποίες η δημοκρατική τάξη δεν θα ήταν σε θέση να διαχειριστεί. Ορισμένοι εξαιρετικά εύποροι, όπως ο CEO της Salesforce, Marc Benioff, έχουν επίσης πιέσει για υψηλότερους εταιρικούς φόρους για τη χρηματοδότηση της εκπαίδευσης και της στέγασης.
Αυτή η αυξανόμενη ανισότητα συμβαίνει παρά τη σχετικά θετική κατάσταση της αμερικανικής οικονομίας, τουλάχιστον σύμφωνα με τους συνολικούς αριθμούς. Εκτός από μια ισχυρή χρηματιστηριακή αγορά, η αύξηση του ΑΕΠ και η ανεργία ήταν και οι δύο ιστορικές επιτυχίες πέρυσι, αν και η οικονομία ενδέχεται να έχει εισέλθει σε μια επιβράδυνση προς το τέλος του 2025. Τον περασμένο μήνα, ο επικεφαλής οικονομολόγος της Moody’s, Mark Zandi, προειδοποίησε ότι οι αγορές και η πραγματική οικονομία έχουν “αποσυνδεθεί όλο και περισσότερο”. “Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η οικονομία μπορεί να φαίνεται ισχυρή στα δεδομένα, ενώ εκατομμύρια άνθρωποι αισθάνονται ότι μένουν πίσω”, κατέληξε ο Mallouk.
