Σε μια απόφαση που σηματοδοτεί μια ηθική και πιθανώς οικονομική κρίση, η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος των ΗΠΑ (EPA) έχει αναθεωρήσει τον τρόπο αξιολόγησης των κανόνων για την ατμοσφαιρική ρύπανση, εξαλείφοντας ουσιαστικά την αξία της ανθρώπινης ζωής από τις εκτιμήσεις. Παλαιότερα, η «αξία μιας στατιστικής ζωής» (VSL) είχε υπολογιστεί περίπου στα 11,7 εκατομμύρια δολάρια ανά άτομο. Σήμερα, σύμφωνα με αναφορές των New York Times, για ρυθμιστικές αποφάσεις που αφορούν λεπτά αιωρούμενα σωματίδια και όζον, η ανθρώπινη ζωή έχει πλέον μηδενική αγοραία αξία.
Η αιτιολογία της EPA, όπως παρουσιάζεται, είναι γραφειοκρατικά ωμή και ριζοσπαστική στις επιπτώσεις της. Ο ισχυρισμός είναι ότι ο ποσοτικός προσδιορισμός των οφελών για την υγεία είναι υπερβολικά αβέβαιος, ενώ τα μη επαληθευμένα κόστη συμμόρφωσης για τη βιομηχανία παρουσιάζονται ως αδιαμφισβήτητα. Ως αποτέλεσμα, η λογιστική καταγράφει μόνο τις πληρωμές των εταιρειών, παραβλέποντας την απώλεια για τους πολίτες: κρίσεις άσθματος, νοσηλείες, μειωμένη διάρκεια ζωής ή θανάτους. Αυτή η προσέγγιση δεν συνιστά ουδετερότητα, αλλά την επιβολή μιας αυστηρής ιδεολογίας.
Εάν μια ανθρώπινη ζωή δεν έχει οικονομική αξία, τότε ανακύπτει το ερώτημα: ποιος ο λόγος ύπαρξης του συστήματος υγείας; Γιατί να επενδύονται τρισεκατομμύρια σε νοσοκομεία, φαρμακευτικές εταιρείες ή ιατρική έρευνα, εάν το αποτέλεσμα – η παράταση και βελτίωση της ανθρώπινης ζωής – θεωρείται ασήμαντο; Με βάση αυτή τη λογική, τα επείγοντα ιατρεία αποτελούν μη ανακτήσιμα κόστη και η προληπτική ιατρική μια επιπόλαιη πολυτέλεια.
Αν η ανθρώπινη ζωή έχει μηδενική εγγενή αξία, και οι εταιρείες αντλούν αξία μόνο από την ανθρώπινη κατανάλωση, τότε το σύνολο της οικονομικής αξίας είναι επίσης μηδέν. Αυτό θα σήμαινε ότι όλοι οι δείκτες μετοχών θα έπρεπε να διαπραγματεύονται στο μηδέν, μετατρέποντας τον S&P 500 σε ένα φιλοσοφικό πείραμα και τα Bloomberg terminals σε σιωπηλά μνημεία υπαρξιακής σιωπής.
Η θέση της EPA και της κυβέρνησης Trump σχετικά με την αξία της ανθρώπινης ζωής, όπως αποτυπώνεται στα μαθηματικά, είναι αναπόφευκτη. Αν μια εταιρεία ρίξει τοξικά απόβλητα σε ένα τοπικό ποτάμι και τα παιδιά υποκύψουν σε ασθένειες, δεν υπάρχει καμία απώλεια αξίας, καμία ζημία, καμία ευθύνη – η απόλυτη εφαρμογή της θεωρίας της απασφάλισης κόστους κατά Milton Friedman.
Ακαδημαϊκοί από το Πανεπιστήμιο του Σικάγο επισημαίνουν ότι η αφαίρεση των οφελών για την υγεία από την ανάλυση κόστους-οφέλους δεν καθιστά τη ρύθμιση πιο «αντικειμενική», απλώς «στηρίζει» την εξίσωση έτσι ώστε η ρύπανση να είναι φθηνή και οι άνθρωποι αναλώσιμοι. Ο Michael Greenstone, περιβαλλοντικός οικονομολόγος, προειδοποιεί ότι η αλλαγή μπορεί να οδηγήσει σε πιο βρώμικο αέρα, υπονομεύοντας τα κέρδη που έχουν επιτευχθεί από την ενίσχυση του Νόμου για τον Καθαρό Αέρα το 1970 – ένας νόμος που αύξησε κατά 1,4 έτη τη μέση προσδόκιμη ζωή των Αμερικανών. Όπως δήλωσε, «ο καθαρός αέρας είναι μια από τις μεγάλες επιτυχίες της κυβερνητικής πολιτικής τον τελευταίο μισό αιώνα. Και στην καρδιά του Νόμου για τον Καθαρό Αέρα βρίσκεται η ιδέα ότι όταν επιτρέπουμε στους ανθρώπους να ζουν περισσότερο και υγιέστερα, αυτό έχει αξία που μπορεί να μετρηθεί σε δολάρια.»
Μια κοσμοθεωρία στην οποία η αξία της ανθρώπινης ζωής είναι μηδέν ταιριάζει απόλυτα στο ευρύτερο πρόγραμμα του Trump. Οι άνθρωποι υποβιβάζονται σε αφηρημένες έννοιες ή σε εχθρούς. Αξίες μηδέν αποδίδονται σε άτομα που είναι άβολα, ενοχλητικά ή ανεπαρκώς υπάκουα στην εξουσία. Η αφαίρεση της αξίας της ζωής από τις αναλύσεις κόστους-οφέλους, όσο ατελής κι αν είναι, αποτελούσε για δεκαετίες μια αναγνώριση της σημασίας της ανθρώπινης ζωής στις οικονομικές αποφάσεις. Η απόδοση χρηματικής αξίας στη ζωή δεν αποσκοπούσε στη μείωσή της, αλλά στη διασφάλισή της. Η αφαίρεση αυτής της αξίας δεν καθιστά την πολιτική πιο αυστηρή – την καθιστά ηθικά και δεοντολογικά κενή.
Οι κεφαλαιαγορές είναι εξαιρετικά ευαίσθητες στα σήματα. Όταν η κυβέρνηση δηλώνει, σιωπηρά ή ρητά, ότι οι άνθρωποι δεν έχουν σημασία, οι επενδυτές πρέπει να αφουγκραστούν. Διότι μια οικονομία που αποτιμά την ανθρώπινη ζωή στο μηδέν, τελικά δεν έχει καμία αξία.
