Η τρέχουσα οικονομική ανασφάλεια οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην αυξανόμενη αντίληψη ότι ο καπιταλισμός δεν λειτουργεί πλέον για όλους, σύμφωνα με τον Larry Fink, CEO της BlackRock. Σε μια περίοδο όπου οι παγκόσμιες συγκρούσεις, οι τεχνολογικές εξελίξεις και οι αναδιαρθρώσεις του διεθνούς εμπορίου είναι συχνά φαινόμενα, η καθημερινή αβεβαιότητα κρύβει μακροπρόθεσμες τάσεις.
Ο Fink, με περιουσία 1,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων σύμφωνα με το Forbes, επεσήμανε ότι ιστορικά, το μεγαλύτερο μέρος του πλούτου έχει ωφελήσει όσους κατέχουν περιουσιακά στοιχεία, και όχι όσους κερδίζουν χρήματα μέσω εργασίας. Από το 1989, μια επένδυση ενός δολαρίου στην αμερικανική χρηματιστηριακή αγορά έχει αυξηθεί 15 φορές περισσότερο από ένα δολάριο που συνδέεται με τους διάμεσους μισθούς. Αυτό το φαινόμενο, γνωστό ως “wealth effect”, αναμένεται να συνεχιστεί και στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, με τους έχοντες την οικονομική δυνατότητα να επενδύσουν στην τεχνολογία να βλέπουν τα χαρτοφυλάκιά τους να ωφελούνται περισσότερο από την αύξηση των τιμών των περιουσιακών στοιχείων.
«Εδώ βρίσκεται η πηγή της σημερινής οικονομικής ανησυχίας: μια βαθύτερη αίσθηση ότι ο καπιταλισμός λειτουργεί – απλώς όχι για αρκετούς ανθρώπους», δήλωσε ο Fink. Οι επενδυτές που επιδιώκουν γρήγορα κέρδη στην ασταθή χρηματιστηριακή αγορά, προσπαθώντας να αγοράσουν στις πτώσεις και να πουλήσουν στις κορυφές, δεν θα δουν τα ίδια οφέλη με εκείνους που διαθέτουν ιστορικό πλούτο. «Η εστίαση στη βραχυπρόθεσμη επένδυση δεν αποτελεί λύση», τόνισε. Τα τελευταία δύο δεκαετίες, κάθε δολάριο που επενδύθηκε στον S&P 500 πολλαπλασιάστηκε πάνω από οκτώ φορές. Ωστόσο, εάν ένας επενδυτής έχανε τις 10 καλύτερες ημέρες της αγοράς, θα είχε κερδίσει λιγότερο από τη μισή απόδοση.
«Η παραμονή στην επένδυση είχε πολύ μεγαλύτερη σημασία από την επιλογή της σωστής χρονικής στιγμής», υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι «οι μακροπρόθεσμες επενδύσεις επιτρέπουν στις χώρες να χτίζουν εγχώριες βιομηχανίες, στους ανθρώπους να χτίζουν διαρκή πλούτο και δείχνουν πώς η ανάπτυξη της χώρας τους μπορεί να τους ωφελήσει».
Η άποψη του Fink για τη μεταβαλλόμενη φύση της καπιταλιστικής αντίληψης αντικατοπτρίζεται σε έρευνες για το «Αμερικανικό Όνειρο». Το 2024, το Pew Research Institute έδειξε ότι μόνο μια οριακή πλειοψηφία –53%– των ερωτηθέντων πιστεύει ότι το Αμερικανικό Όνειρο είναι ακόμη εφικτό. Το 41% δήλωσε ότι ήταν κάποτε εφικτό, ενώ το 6% ότι δεν ήταν ποτέ πραγματικότητα. Παρατηρήθηκε επίσης σημαντική διαίρεση στις απόψεις, με τους έχοντες πανεπιστημιακή εκπαίδευση, που συνήθως έχουν υψηλότερα επίπεδα εισοδήματος, να είναι πιο αισιόδοξοι.
Οι Αμερικανοί πολίτες βρίσκονται σε προνομιακή θέση για να επωφεληθούν από τη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου και τις παγκόσμιας εμβέλειας εγχώριες επιχειρήσεις της. Ωστόσο, ο Fink επισήμανε ότι πολλά νοικοκυριά δεν διαθέτουν επαρκή ρευστότητα για να καλύψουν τα βασικά έξοδα, πόσο μάλλον να επενδύσουν σε ασταθείς αγορές μακροπρόθεσμα.
Σύμφωνα με έρευνα της BlackRock σε 1.000 ψηφοφόρους τον Ιανουάριο, το ένα τρίτο των ερωτηθέντων δεν διαθέτει 500 δολάρια σε μετρητά για έκτακτη ανάγκη, όπως επισκευή αυτοκινήτου. «Πολλοί αναγκάζονται να αποσύρουν χρήματα από τις αγορές απλώς για να τα βγάλουν πέρα. Πέρυσι, αριθμός ρεκόρ εργαζομένων απέσυραν χρήματα από τα συνταξιοδοτικά τους προγράμματα 401(k) για να καλύψουν οικονομικές έκτακτες ανάγκες. Η πρόκληση είναι να αποταμιεύσεις αρκετά χρήματα για να επενδύσεις εξαρχής», ανέφερε.
Η δημιουργία προϊόντων όπως οι «Trump Accounts» θα βοηθήσει τις οικογένειες να αποκτήσουν μια «βάση» για μακροπρόθεσμες επενδύσεις. Ωστόσο, ένας σημαντικός μοχλός για την προώθηση της δημιουργίας πλούτου και την πιθανή αντιμετώπιση της εισοδηματικής ανισότητας είναι η Κοινωνική Ασφάλιση. Ο Fink εξέφρασε την άποψη ότι ενώ το πρόγραμμα «τονίζει τη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα», δεν επιτρέπει στους ανθρώπους να αυξήσουν τα οφέλη τους μαζί με την ευρύτερη οικονομία. Θέτει το ερώτημα εάν το σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης θα μπορούσε να επιτρέψει και τα δύο, εάν ένα μέρος του συστήματος επενδυόταν με πιο μακροπρόθεσμο τρόπο, όπως άλλα συνταξιοδοτικά προγράμματα – προσεκτικά, ευρέως και δεκαετίες, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι το πρόγραμμα παραμένει ένα ισχυρό δίχτυ ασφαλείας.
Αυτό σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί πρόταση για ιδιωτικοποίηση της κοινωνικής ασφάλισης, αλλά ορισμένοι δημόσιοι και τοπικοί υπάλληλοι ήδη συνεισφέρουν σε δημόσια συνταξιοδοτικά σχήματα που επενδύονται σε διαφοροποιημένα χαρτοφυλάκια. «Εάν οι μακροπρόθεσμες επενδύσεις βοηθούν ήδη εκατομμύρια δημόσιους υπαλλήλους να χτίσουν ασφάλεια για τη συνταξιοδότησή τους, εγείρεται ένα εύλογο ερώτημα: Γιατί περισσότεροι Αμερικανοί να μην έχουν πρόσβαση στην ίδια μακροπρόθεσμη ανάπτυξη;»
