“Το πράγμα που μισούν όλες οι γυναίκες είναι να τις θεωρούν βαρετές”, δηλώνει ο ομώνυμος χαρακτήρας του μυθιστορήματος της Sylvia Townsend Warner, “Lolly Willowes”, ένα πρώιμο φεμινιστικό κλασικό έργο του 1926, που αφηγείται την ιστορία μιας γυναίκας μέσης ηλικίας που μετακομίζει στην ύπαιθρο, πουλάει την ψυχή της στον διάβολο και γίνεται μάγισσα. Παρόλο που οι ζωές τους είναι τόσο περιορισμένες από την κοινωνία, η Lolly παρατηρεί, οι γυναίκες “ξέρουν ότι είναι δυναμίτης… ξέρουν στην καρδιά τους πόσο επικίνδυνες, πόσο ανεξέλεγκτες, πόσο εξαιρετικές είναι”.
Η ίδια η Warner ήταν οτιδήποτε άλλο εκτός από βαρετή: συγγραφέας, μεταφράστρια, μουσικολόγος και πολιτική ακτιβίστρια που έγραψε επτά μυθιστορήματα, εκτεταμένη ποίηση και συνέβαλε με περισσότερες από 150 σύντομες ιστορίες στο The New Yorker, περισσότερες από οποιαδήποτε άλλη γυναίκα συγγραφέας. Ήταν επίσης κομμουνίστρια που προσφέρθηκε εθελοντικά στον Ερυθρό Σταυρό κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου και πρωτοπόρος της LGBTQ+ κοινότητας, ζώντας με την ποιήτρια Valentine Ackland για δεκαετίες σε ένα ήσυχο χωριό του Dorset, σε μια σχέση που περιέγραφαν ως γάμο.
Στη δεκαετία του 1930, η Warner περιγραφόταν ως “διάσημη σε δύο ηπείρους για πολυάριθμες και λαμπρές συνεισφορές στη λογοτεχνία“. Αν και πολλά από τα έργα της παραμένουν σε εκτύπωση, το όνομά της έχει ξεθωριάσει από την ευρεία αναγνώριση, ακόμη και στην κομητεία όπου ζούσε.
Αυτό πρόκειται να αλλάξει αυτό το Σαββατοκύριακο, όταν ένα νέο άγαλμα της Warner θα αποκαλυφθεί στο Dorchester. Το γλυπτό της Denise Dutton δείχνει τη Warner καθισμένη σε ένα παγκάκι, συνοδευόμενη από μια γάτα, μια νύξη για τα πλάσματα που αγαπούσε και τον σύντροφο της μάγισσας στο πιο γνωστό της μυθιστόρημα.
Τοποθετώντας την αγαλματένια φιγούρα σε φυσικό μέγεθος στην κεντρική εμπορική περιοχή της πόλης, “δηλώνουμε πολύ καθαρά ότι οι ιστορίες των γυναικών και οι ιστορίες των queer γυναικών ανήκουν στους δημόσιους χώρους μας”, λέει η Anya Pearson, η οποία ηγήθηκε της εκστρατείας για την ανέγερση του αγάλματος. “Η Sylvia διέλυσε τα όρια, έγραφε χωρίς φόβο και ζούσε αυθεντικά. Αυτό το άγαλμα μας επιτρέπει επιτέλους να την τιμήσουμε ως τον αυθεντικό της εαυτό, περήφανα και ανοιχτά, στην πόλη που αποκαλούσε σπίτι της.”
Η Pearson είναι βετεράνος τέτοιων εκστρατειών, έχοντας υπάρξει στο παρελθόν η κινητήριος δύναμη πίσω από ένα άγαλμα της Βικτωριανής κυνηγού απολιθωμάτων και παλαιοντολόγου Mary Anning στο κοντινό Lyme Regis. Μετά την αποκάλυψη του αγάλματος αυτού με μεγάλο τοπικό ενθουσιασμό το 2022, η Pearson έστρεψε το βλέμμα της στην πόλη καταγωγής της, το Dorchester, όπου υπάρχουν αγάλματα που τιμούν τους συγγραφείς Thomas Hardy και William Barnes – αλλά μέχρι τώρα, καμία γυναίκα εκτός από βασιλείς.
Η εκστρατεία, η οποία ζήτησε προτάσεις για γυναίκες που έχουν παραβλεφθεί, έλαβε πάνω από 50 ονόματα που τέθηκαν σε σύντομη λίστα και στη συνέχεια ψηφίστηκαν. Η Warner “κέρδισε συντριπτικά”, λέει η Pearson, η οποία εργάζεται στο Arts University Bournemouth. Το κόστος των 60.000 λιρών συγκεντρώθηκε μέσω crowdfunding και πολλών σημαντικών διεθνών δωρεών.
Σε μια ψηφιακή εποχή, ωστόσο, ποια είναι η αξία ενός αγάλματος; “Έχει να κάνει με το τι επιλέγουν οι πόλεις να θυμούνται και να γιορτάζουν”, λέει η Pearson. Τα αγάλματα μπορεί να είναι εύκολο να παραβλεφθούν, “αλλά είναι απίστευτα σημαντικά λόγω του υποσυνείδητου μηνύματος που αφήνουν. Και αν είναι όλα ανδρών και ανδρών του πολέμου, λέμε στα παιδιά μας ότι αυτά είναι τα μόνα πράγματα που αξίζουν να θυμόμαστε. Μάχες, πόλεμοι και οι άντρες που πολέμησαν σε αυτούς.”
“Για μένα, αυτό είναι ένα αντίδοτο στην συμβολική εξαφάνιση των γυναικών από τα πολιτικά μας τοπία. Τις βάζει ξανά στην ιστορία”, πρόσθεσε.
Οι επιτυχίες της Pearson με την Anning και την Warner έχουν οδηγήσει σε αιτήματα για τη βοήθειά της από άλλες εκστρατείες αγαλμάτων γυναικών, μερικές από τις οποίες έχουν ενταχθεί σε μια χαλαρή ομάδα που ονομάζεται Visible Women UK. Παράλληλα με αγάλματα της Virginia Woolf στο Richmond, δυτικού Λονδίνου, και της Aphra Behn στο Canterbury, που είναι ήδη τοποθετημένα, άλλες ομάδες εργάζονται σε μνημεία για τη σουφραζέτ Mary Clarke στο Brighton, την εργαζόμενη και ακτιβίστρια Ada Nield Chew στο Crewe και άλλες σε διάφορες περιοχές.
Η Sam Johnson ενεπλάκη σε μια εκστρατεία για να τιμήσει τις “match girls” του ανατολικού Λονδίνου, αφού ανακάλυψε τυχαία ότι η προγιαγιά της, Sarah Chapman, ήταν ηγέτης της επιδραστικής απεργίας τους το 1888, σε διαμαρτυρία για χαμηλούς μισθούς και άθλιες συνθήκες εργασίας. Παρόλο που ο χώρος του εργοστασίου – τώρα ιδιωτική οικιστική ανάπτυξη – διαθέτει μια πλάκα English Heritage, η Johnson και η Pearson συνεργάζονται για τον τελικό στόχο της εκστρατείας, ένα άγαλμα σε ένα κοντινό πάρκο.
“Έχω αυτό το όραμα στο μυαλό μου με τρεις ή τέσσερις φιγούρες στο επίπεδο του εδάφους”, λέει η Johnson. “Δεν θέλω τίποτα σε βάθρο, γιατί πρέπει να είναι προσιτές και φιλικές. Μου αρέσει η ιδέα να τις επισκέπτονται σχολιαρόπαιδα… ως υπενθύμιση ότι, στην πραγματικότητα, αυτό συνέβη πολύ κοντά εκεί που ζεις. Και εσύ μπορείς να είσαι τόσο γενναία και θαρραλέα και υπέροχη επίσης.”
