Ο Rob Doyle, γνωστός για το προηγούμενο μυθιστόρημά του “Threshold”, επανέρχεται με το “Cameo”, ένα νέο έργο που συνεχίζει το αυτοαναφορικό του παιχνίδι, αλλά αυτή τη φορά με χιουμοριστική ματιά στον κόσμο του βιβλίου και στον πόλεμο των κουλτούρων. Αντί για την ωμή αυτο-αποκάλυψη, ο Doyle παρουσιάζει μια σχεδόν καρτουνιστική δραματοποίηση των χαρών και των λυπών της δημιουργικής ζωής.
Το “Cameo” εκτυλίσσεται ως ένας δαιδαλώδης λαβύρινθος, με επίκεντρο τον Ren Duka, έναν επιτυχημένο συγγραφέα από το Δουβλίνο, διάσημο για έναν κύκλο μυθιστορημάτων που αντλούν έμπνευση από τη δική του ζωή. Οι περιγραφές αυτών των έργων καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου που κρατάμε στα χέρια μας. Η γραφή του Duka δεν είναι αυτο-μυθοπλασία με την έννοια του Knausgård, καθώς ο ήρωας ζει μια κοσμοπολίτικη, γεμάτη κινδύνους ζωή. Αναμιγνύεται με εμπόρους ναρκωτικών, τρομοκράτες και κατασκόπους, καταλήγει στη φυλακή για φοροδιαφυγή, αναπτύσσει εθισμό στα ναρκωτικά, αποκτά μια τάση για τριάδες στο Παρίσι και, ίσως το πιο απίθανο, επιστρέφει στην χαμένη του καθολική πίστη.
Η αφήγηση σε αμετάβλητο ενεστώτα, εμπλουτισμένη με υπερβολικές εκφράσεις, δημιουργεί μια τρομερή δυναμική. Η μικροπρέπεια των συγγραφέων αποτελεί διαρκή πηγή κωμωδίας. Απαχθείς στο Ιράκ, ο Duka βρίσκεται να ηχογραφεί προπαγάνδα για το Ισλαμικό Κράτος, βρίσκοντας όμως το σθένος να καταγγείλει τους “λογοτεχνικούς του αντιπάλους, συμπεριλαμβανομένων συγγραφέων ελάχιστα γνωστόν πέρα από τους κύκλους των εκδόσεων του Δουβλίνου”.
Την αφήγηση διακόπτουν μονόλογοι από φωνές που αναπολούν τη σχέση τους με τον Duka. Ανάμεσά τους, ένας ηθοποιός πικραμένος που δεν τον υποδύεται πια στην οθόνη, ένας punk συγγραφέας παρόμοιος με την Virginie Despentes, και – φυσικά – ο Rob Doyle. Συναντάμε επίσης αποσπάσματα από τα απομνημονεύματα ενός ανώνυμου συγγραφέα που θυμάται την παιδική του ανακάλυψη της γραφής μιας ιστορίας από την οπτική γωνία του “Predator” (“Δεν μου είχε περάσει από το μυαλό ότι θα μπορούσα να μπω στο αισθητήριο ενός εξωγήινου ψυχοπαθούς”). Επιπλέον, περιλαμβάνονται αποσπάσματα από ένα μυθιστόρημα του εγγύς μέλλοντος για έναν οδηγό ταξί σε εποχή πανευρωπαϊκού πολέμου, εμφανίσεων εξωγήινων και “αρχηγών καρτέλ στο Μεξικό που λατρεύουν μια νέα Τεχνητή Νοημοσύνη”.
Πέρα από την προσδοκία του πώς συνδέονται αυτές οι αφηγηματικές γραμμές, η ενέργεια του “Cameo” βρίσκεται κυρίως σε τέτοιες λεπτομέρειες, αφηγημένες με ένα αιχμηρό, νεκρικό ύφος, που κινείται ανάμεσα στη σύγχυση και την κόπωση. Η αμετάβλητη αφήγηση σε ενεστώτα, ζωηρή με υπερβολικούς ενισχυτές (ιδιαίτερα αγαπάει το “σατανικός”), δημιουργεί τρομερή ορμή, ενώ η σάτιρα είναι αιχμηρή. Σε κάποιο σημείο, ο Duka, επαναπροσδιορίζοντας τον εαυτό του ως αντι-woke κωμικός, γίνεται περιζήτητος ως συντηρητικός ομιλητής: “Όποτε ένας συνομιλητής, αναπόφευκτα πιο γνώστης των γεγονότων και στατιστικών, φαίνεται έτοιμος να τον νικήσει, ο Ren τους κατηγορεί για ρατσισμό. Αν αισθάνεται ότι βρίσκεται σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση, τους κατηγορεί για παιδεραστία… Δύο μήνες μετά το τέλος της περιοδείας του, γράφει ένα άρθρο για τους New Statesman με τίτλο «Συγγνώμη».”
Ενώ συχνά έχανα την παρακολούθηση του αν διάβαζα τη ζωή του φανταστικού συγγραφέα Ren Duka ή την ιστορία του τι έκανε το φανταστικό του alter ego στα μυθιστορήματα που έγραψε, αυτό μπορεί να εκληφθεί ως σημάδι της εμβύθισης που δημιουργεί η ιδέα του “Cameo”. Δεν είναι όλα γέλιο· υπάρχει ένας πυρήνας συναισθήματος όταν, στα πρόθυρα νευρικής κατάρρευσης λόγω ναρκωτικών στο Βερολίνο, ο “Rob Doyle” τηλεφωνεί στην αδελφή του για βοήθεια – αλλά εκείνη είναι ακόμα δυσαρεστημένη λόγω της απεικόνισής της σε προηγούμενο βιβλίο, και η κλήση λήγει καταστροφικά όταν, χαμένος στη δική του κατάσταση, είναι αδιάφορος για τη δική της.
Συνολικά, τέτοιες στιγμές είναι σπανιότερες από ό,τι στο “Threshold” και στο απομνημόνευμα του Doyle του 2022, “Autobibliography”, σαν να ήθελε ένα διάλειμμα από το να κρεμιέται από το κλαδί του ως ο κακός. Αλλά αυτό κάνει αυτό το γλιστερό παιχνίδι πνεύματος ακόμα πιο δύσκολο να το πιάσεις. Είναι η απίστευτα πλούσια σε γεγονότα αφήγηση του Duka – ο συγγραφέας ως ήρωας δράσης, μια φαντασίωση λογοτεχνικής διασημότητας – μια κωμική απάντηση στην κατηγορία ότι η αυτο-μυθοπλασία δεν κοιτάζει πέρα από τον δικό της αφαλό; Σε κάθε περίπτωση, υποψιάζομαι ότι μερικοί αναγνώστες θα το μισήσουν – αλλά και ότι ο Doyle δεν θα το ήθελε αλλιώς.
Το “Cameo” του Rob Doyle κυκλοφορεί από την W&N (£20). Για να υποστηρίξετε τον Guardian, παραγγείλετε το αντίγραφό σας στο guardianbookshop.com. Ενδέχεται να ισχύουν χρεώσεις αποστολής.
