Ο Robert Duvall, ο ηθοποιός που έφυγε από τη ζωή αυτήν την εβδομάδα, είναι γνωστός για πολλούς αξέχαστους ρόλους στον κινηματογράφο, αλλά κανένας δεν έχει μείνει χαραγμένος στη μνήμη όσο η σύντομη εμφάνισή του ως ο Lt Col Kilgore με το καουμπόικο καπέλο στην ταινία “Αποκάλυψη Τώρα” (Apocalypse Now). Στο επικό έργο του Francis Ford Coppola για τον πόλεμο του Βιετνάμ, ο Duvall υποδύεται τον διοικητή μιας μοίρας ελικοπτέρων που εισέρχεται στη μάχη με το “Ride of the Valkyries” του Wagner να ακούγεται από μεγάφωνα, εκφωνώντας την αθάνατη ατάκα: “Αγαπώ τη μυρωδιά της ναπάλμ το πρωί”.
Η εκπληκτική ερμηνεία του Duvall, που έκλεψε την παράσταση, του χάρισε βραβεία Bafta και Golden Globe για τον καλύτερο δεύτερο ανδρικό ρόλο, καθώς και μια υποψηφιότητα για Όσκαρ στην ίδια κατηγορία. Αυτό που είναι λιγότερο γνωστό είναι ότι ο χαρακτήρας του βασίστηκε σε έναν πραγματικό αξιωματικό που πολέμησε στο Βιετνάμ. Ο Lt Col John B Stockton ήταν δύσκολο να περάσει απαρατήρητος. Όπως και ο Duvall στην ταινία, φορούσε ένα μαύρο Stetson και τα τακούνια στις μπότες του. Μετέφερε τα χαρτιά του σε δερμάτινες σέλες και μάλιστα είχε τη μασκότ της μονάδας του, έναν γάιδαρο ονόματι Maggie, λαθραία στο Βιετνάμ, παρά την αυστηρή πολιτική “απαγόρευσης κατοικίδιων”. Και όντως έπαιζε Wagner από πλευρικά ηχεία προσαρτημένα στο ελικόπτερό του όταν πήγαινε σε δράση.
Ο Duvall, γιος ενός αντιναυάρχου του αμερικανικού ναυτικού, επιβεβαίωσε σε συνεντεύξεις του για τον ρόλο του στο “Αποκάλυψη Τώρα” ότι μελέτησε αφηγήσεις για τον Stockton και παρόμοιους χαρακτήρες κατά την προετοιμασία του για τον ρόλο του Kilgore. Οι επιλογές στυλ του Stockton δεν ήταν τυχαίες. Στο βιβλίο του “Pleiku: The Dawn of Helicopter Warfare in Vietnam”, ο στρατιωτικός ιστορικός J.D. Coleman τον περιγράφει ως: “Φαλακρός, αδύνατος, λίγο κάτω από 1,80 μέτρα, [ο Stockton] είχε το μουστάκι του παλιού ιππέα. Όταν τον έβλεπες χωρίς το κάλυμμα του κεφαλιού του, έμοιαζε πολύ με τον Yul Brynner με μουστάκι”. Ο Stockton ήταν διοικητής της 1st Squadron, 9th Air Cavalry Regiment και ήταν εμμονικός με τη λέξη “ιππικό”. Για τον Stockton, οι στρατιώτες των ελικοπτέρων του Βιετνάμ ήταν μια σύγχρονη ενσάρκωση των ιππέων του αμερικανικού ιππικού των συνόρων από τους πολέμους κατά των ιθαγενών Αμερικανών τον 19ο αιώνα.
Η γνωστή εικόνα του πολέμου του Βιετνάμ με τους Αμερικανούς πεζοναύτες (“grunts”) να μεταφέρονται με ελικόπτερα σε ξέφωτα της ζούγκλας και χωράφια ρυζιού ήταν στην πραγματικότητα αποτέλεσμα μιας νέας τακτικής διδασκαλίας που εμφανίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1950, εμπνευσμένη από την ταχύτητα και την κινητικότητα του ιππικού από παλαιότερη εποχή. Τα ελικόπτερα εισήχθησαν στον αμερικανικό στρατό κατά τη διάρκεια του πολέμου της Κορέας, αλλά κυρίως για τη μεταφορά τραυματιών σε νοσοκομεία εκστρατείας, όπως στην ταινία “M*A*S*H” του 1970. Η ιδέα της χρήσης τους για την επανάσταση στον πεζικό πόλεμο πιστώνεται στον Υποστράτηγο James “Jumpin’ Jim” Gavin, έναν εξαιρετικά διακεκριμένο βετεράνο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο οποίος, μέχρι το 1957, ήταν επικεφαλής της έρευνας και ανάπτυξης για τον αμερικανικό στρατό. Έχοντας βιώσει τα πλεονεκτήματα, και ιδιαίτερα τα μειονεκτήματα, της αποστολής στρατιωτών στη μάχη με αλεξίπτωτο, διαμόρφωσε μια νέα τακτική: τα “άλογά” του θα ήταν ελικόπτερα μεταφοράς στρατευμάτων, ικανά να παραδίδουν στρατιώτες σε κρίσιμα σημεία ενός πεδίου μάχης με ταχύτητα και ακρίβεια.
Η Air Cavalry άρχισε να επιχειρεί στο Βιετνάμ το 1965 και ο Stockton δεν ήταν ο μόνος αξιωματικός που υιοθέτησε την κληρονομιά των ιππέων. Όταν η 1st Cavalry Division πήγε στο Βιετνάμ, πολλοί από τους αξιωματικούς της αγκάλιασαν ενθουσιωδώς την εικόνα των προκατόχων τους. Stetson, μουστάκια ιππέα, μαστίγια, περίστροφα και άλλα αξεσουάρ υιοθετήθηκαν συχνά, παρά τις προσπάθειες πιο συντηρητικών διοικητικών στοιχείων.
Δυστυχώς, ο Stockton δεν αναφέρεται ότι είπε τη διάσημη ατάκα για τη “ναπάλμ”. Ο σεναριογράφος του “Αποκάλυψη Τώρα”, John Milius, λέει ότι τα λόγια του ήρθαν στο μυαλό του ενώ δούλευε στο σενάριο στα τέλη της δεκαετίας του 1960. Ο Stockton δεν έκανε ποτέ δημόσιες δηλώσεις για την απεικόνισή του ως Lt Col Kilgore, αλλά συνάδελφοί του στον στρατό δήλωσαν ότι τον διασκέδαζε.
Η μεταγενέστερη καριέρα του Stockton σημαδεύτηκε από αντιπαραθέσεις. Αναγνωρίστηκε ως πρωτοπόρος της νέας τακτικής “air mobile” και διοίκησε τη μοίρα του με αξιοσημείωτο θάρρος και στυλ κατά τις πρώτες φάσεις της μάχης της Ia Drang, της πρώτης μεγάλης αμερικανικής χερσαίας μάχης εναντίον των δυνάμεων της Βόρειας Βιετνάμ. Κατά τη διάρκεια έντονων μαχών τον Νοέμβριο του 1965, του αναφέρθηκε ότι μια αμερικανική εταιρεία πεζικού επρόκειτο να περικυκλωθεί και να αφανιστεί. Ζήτησε άδεια να στείλει ενισχύσεις, αλλά της αρνήθηκαν. Ο Stockton προχώρησε ούτως ή άλλως και έστειλε ελικόπτερα με επιπλέον άνδρες. Η πράξη του πιστώθηκε με τη διάσωση 100 αμερικανικών και συμμαχικών ζωών, αλλά επειδή αγνόησε μια άμεση διαταγή, αφαιρέθηκε από τη διοίκηση. Διατήρησε τον βαθμό του, αλλά δεν έπαιξε περαιτέρω ρόλο στη σύγκρουση. Παρά την επίσημη “ντροπή”, διατήρησε τη βαθιά εκτίμηση των ανδρών που υπηρέτησαν υπό τις διαταγές του. Τον έβλεπαν ως κάποιον που στάθηκε δίπλα στον απλό στρατιώτη απέναντι σε ανώτερους διοικητές που ήταν συχνά αδιάφοροι για τη μοίρα των ανδρών τους. Ο Stockton πέθανε το 1997, σε ηλικία 74 ετών.
