Η δεύτερη νουβέλα της Νοτιοαφρικανής συγγραφέως Nadia Davids, βραβευμένης με το βραβείο Caine Prize 2024, διαδραματίζεται σε μια «μικρή ανώνυμη πόλη σε μια αποικιακή αυτοκρατορία», λίγο μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Θα μπορούσαμε να τη φανταστούμε ως μια εκδοχή του Κέιπ Τάουν – τόπος γέννησης της συγγραφέως, αλλά και του J.M. Coetzee, του οποίου η σύσταση εμφανίζεται στο οπισθόφυλλο.
Η Σοράγια, μια 19χρονη γυναίκα από τη μουσουλμανική συνοικία, στέλνεται από τη μητέρα της να εργαστεί ως υπηρέτρια σε μια εύπορη γειτονιά. Η νέα της εργοδότρια, η ηλικιωμένη κυρία Hattingh, είναι μια άποικος που θυμάται με νοσταλγία τις ημέρες της «όταν ήμουν κορίτσι στην Αγγλία». Όταν ξεκινά η νουβέλα, το 1920, η κυρία Hattingh ζει μόνη: ο σύζυγός της είναι νεκρός και ο γιος της, ο Τίμοθι, τυχερός που επέζησε του πολέμου, ζει μακριά, στο Λονδίνο.
Το σπίτι, δηλώνει περήφανα η κυρία Hattingh, είναι «από τα καλά σπίτια του Κέιπ». Η Σοράγια δέχεται μια εκπαιδευτική ξενάγηση στους πολλούς χώρους του: «Ντουλάπι τροφίμων, τραπεζαρία, σαλόνι, δωμάτιο επισκεπτών, δωμάτιο όπλων»· «Θα ξεσκονίζεις καθημερινά». Η Σοράγια μπορεί να είναι κόρη πλύντριας, αλλά ο πατέρας της είναι θρησκευόμενος καλλιγράφος «με τα χέρια λόγιου». Ενώ είναι προσεκτική στο να περιορίζει τις απαντήσεις της στην εργοδότριά της σε ένα υπάκουο «Ναι, κυρία», είναι κατά κύριο λόγο η εσωτερική της αφήγηση – σφοδρά ευφυής και ζωηρή – που μας μεταφέρει μέσα από αυτήν την λιτή, έντονη νουβέλα.
Παρόλο που το σπίτι είναι εξωτερικά μεγαλοπρεπές, η Σοράγια παρατηρεί σημάδια φθοράς: η κυρία Hattingh, συνειδητοποιεί, πρέπει να έχασε μέρος της περιουσίας της κατά τη διάρκεια του πολέμου. Τώρα, πέρα από τα άλλα καθήκοντα της Σοράγιας – που ήδη επεκτείνονται ραγδαία πέρα από τις οικιακές εργασίες, περιλαμβάνοντας την κηπουρική και την παραμονή ως σύντροφος – «θα αναμένεται να συναινέσει στις απάτες της»: να βοηθήσει την κυρία Hattingh να κρύψει τα γεγονότα της μειωμένης της κατάστασης από τους γείτονες.
Όμως η Σοράγια έχει ήδη διαπράξει μια δική της απάτη: έφτασε στο σπίτι της κυρίας Hattingh με μια συστατική επιστολή από μια πρώην εργοδότρια, την οποία ισχυρίστηκε ότι δεν μπορούσε να διαβάσει. Στην πραγματικότητα, η Σοράγια διάβαζε. Το αποκρύπτει από την κυρία Hattingh, όπως λέει, επειδή κάποιες εργοδότριες «εκτιμούν την εκπαίδευση στις υπηρέτριές τους, άλλες το μισούν». Είναι λιγότερο πρόβλημα, με άλλα λόγια, να κρατάει την αλήθεια κρυφή. Αργότερα, όμως, γίνεται σαφές ότι αυτή η παράλειψη βασίζεται στις σταθερές οδηγίες της μητέρας της: «Πάντα να κρατάς κάτι για τον εαυτό σου. Δεν χρειάζεται να γνωρίζουν τι σκέφτεσαι πραγματικά.» Όχι τόσο τυχαία απάτη, λοιπόν: μάλλον, μια στρατηγική προσπάθεια να διεκδικήσει την αυτονομία της.
Και παρά το ότι προέρχονται από διαφορετικούς κόσμους, οι δύο γυναίκες αναδεικνύονται σε άξιες αντιπάλους στην σιωπηλή πάλη εξουσίας που αποτελεί την κεντρική σύγκρουση της νουβέλας. Η καθεμία είναι σίγουρη για την υπεροχή της έναντι της άλλης. Η καθεμία είναι παγιδευμένη από το σπίτι και στοιχειωμένη από τα φαντάσματά του. Η καθεμία περιφρονεί κρυφά την άλλη και λαχταρά να επανενωθεί με την οικογένειά της – η Σοράγια με τους γονείς, τα αδέλφια και τον αρραβωνιαστικό της, Nour· και η κυρία Hattingh με τον αγαπημένο της γιο, τον Τίμοθι. Στην επερχόμενη επίσκεψη του Κυρίου Τίμοθι στο σπίτι, αρχίζει να γυρίζει η μηχανή της ιστορίας, καθώς οι γυναίκες απασχολούνται με τις προετοιμασίες. Αλλά η απάτη της Σοράγιας έχει τρομερές συνέπειες, και καθώς η πίεση αυξάνεται, αυξάνεται και ο θυμός της. Αρχίζει να βλέπει οράματα «αυτού του σπιτιού να φλέγεται», «ολόκληρο το σώμα της εργοδότριάς της ένα καιόμενο κούτσουρο».
Είναι προφανές ότι μας έχει δοθεί η Σοράγια ως αφηγήτρια, αλλά αξίζει να σημειωθεί ότι η αντιμετώπιση της κυρίας Hattingh από την Davids είναι ένα από τα μεγάλα δυνατά σημεία της νουβέλας. Αρχικά, απεικονίζεται ως αφόρητα υβριστική («Πάντα προσλαμβάνω τους δικούς σας ανθρώπους αν μπορώ να βοηθήσω, Σοράγια»). Αργότερα, υπάρχει μια διακριτική αλλαγή, που δείχνει την Αγγλίδα ως τόσο μοναχική και αυταπατώμενη που ένιωθε σχεδόν άβολο να την παρουσιάζουν ως φιγούρα γελοιοποίησης. Είναι σημάδι της δεξιοτεχνίας της Davids, του ενσυναισθητικού εύρους της, ότι βρίσκει χώρο για ανθρώπινη κατανόηση αυτού του δύσκολου επειδή, για συνηθισμένη συμπάθεια, πριν από το τέλος. Το Cape Fever είναι μια επιδέξια αφηγημένη και τελικά ικανοποιητική νουβέλα, από μια συγγραφέα αρκετά τολμηρή για να αποκαλύψει άβολες αλήθειες.
Το Cape Fever της Nadia Davids κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Scribner (£16.99). Για να υποστηρίξετε τον Guardian, παραγγείλτε το αντίγραφό σας στο guardianbookshop.com. Ενδέχεται να ισχύουν χρεώσεις παράδοσης.
