Στον λόφο Κουκουρίτσα της Κέρκυρας, ένας μαρμάρινος ανδριάντας με την επιγραφή «Ι. Καποδίστριας» αγναντεύει το μέλλον, χωρίς παράσημα ή στολές, αντικατοπτρίζοντας την αυστηρή προσήλωση του ανθρώπου που άλλαξε τον ρου της ιστορίας. Ο Ιωάννης Καποδίστριας δεν ήταν απλώς ένας πολιτικός, αλλά η προσωπικότητα που εγκατέλειψε μια λαμπρή καριέρα στη διπλωματία της Ρωσικής Αυτοκρατορίας για να χτίσει από το μηδέν ένα κράτος που μόλις είχε απελευθερωθεί από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Η συνεισφορά του ήταν καθοριστική: δημιούργησε θεσμούς, καθιέρωσε το πρώτο εθνικό νόμισμα, τον Φοίνικα, οργάνωσε τη δικαιοσύνη, την παιδεία και τον κρατικό μηχανισμό. Όπως είχε γράψει χαρακτηριστικά ο Ελβετός φιλέλληνας Jean-Gabriel Eynard μετά τη δολοφονία του το 1831: «Όποιος δολοφόνησε τον Καποδίστρια, δολοφόνησε την πατρίδα του». Παρά το τεράστιο έργο του, 250 χρόνια μετά τη γέννησή του στην Κέρκυρα, η κληρονομιά του παραμένει σημείο τριβής.

Μια νέα ταινία του σκηνοθέτη Γιάννη Σμαραγδή επιχειρεί να φέρει τον «πρώτο κυβερνήτη» στο προσκήνιο, προβάλλοντας τις αντιφάσεις της εποχής. Ο Καποδίστριας, ο οποίος είχε υπηρετήσει ως υπουργός Εξωτερικών του τσάρου Αλέξανδρου Α’, συγκρούστηκε συχνά με τους τοπικούς οπλαρχηγούς, οι οποίοι αδυνατούσαν να αντιληφθούν τη διπλωματική του προσέγγιση. Οι επικριτές του τον κατηγόρησαν για αυταρχικές τάσεις, ενώ οι υποστηρικτές του τον βλέπουν ως τον «φωτισμένο ηγέτη» που χρειαζόταν το νεοσύστατο έθνος.

Στο Ναύπλιο, καθ’ οδόν προς τον ναό του Αγίου Σπυρίδωνα, ο Καποδίστριας βάδισε προς το αναπόφευκτο τέλος του, γνωρίζοντας τις απειλές κατά της ζωής του. Σήμερα, η ταινία του Γιάννη Σμαραγδή, που έκανε πρεμιέρα στην Ελλάδα τα Χριστούγεννα και προβάλλεται πλέον στις κινηματογραφικές αίθουσες του Ηνωμένου Βασιλείου, αναδεικνύει ξανά τον χαρακτήρα ενός ηγέτη που παραμένει διχαστικός: για κάποιους αποτελεί εθνικό ήρωα και για άλλους έναν αμφιλεγόμενο μονάρχη.