Το Μουσείο Victoria and Albert (V&A) επαναλειτουργεί τις γκαλερί του με θέμα “Design 1990-Now”, παρουσιάζοντας μια συναρπαστική συλλογή από 250 αντικείμενα που διατρέχουν την ιστορία του design, από τα πρώτα μόνιτορ μωρών και τη φανέλα της Νιγηρίας για το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2018, μέχρι ένα boombox των ’80s, τα σπασμένα μέρη του υπολογιστή του Edward Snowden, μια κονκάρδα “Please offer me a seat” και το δημοφιλές Labubu.
Οι γκαλερί, που εκτείνονται σε δύο αίθουσες στους επάνω ορόφους του μουσείου, καλύπτουν έξι διαφορετικά θέματα, όπως η στέγαση και η ζωή, η κρίση και η σύγκρουση, και η κατανάλωση και η ταυτότητα, αντί να ακολουθούν μια αυστηρή χρονολογική σειρά. Με 250 εκθέματα, εκ των οποίων 60 είναι νέες προσθήκες, η έκθεση προσφέρει διαφορετικές οπτικές γωνίες πάνω σε ένα θέμα, ακόμα και σε διαφορετικές δεκαετίες. Για παράδειγμα, η ενότητα “γυναίκες στην εργασία” περιλαμβάνει ένα κοστούμι εξουσίας από το 1986, αλλά και ένα σουτιέν με πλαστική επένδυση που φορούσαν γυναίκες στις γραμμές παραγωγής στην Κίνα για να αποφύγουν τους ελέγχους, καθώς και ένα ζευγάρι τζιν γρήγορης μόδας, παρόμοια με αυτά που κατασκευάζονταν στα εργοστάσια του κτιρίου Rana Plaza στο Μπαγκλαντές, το οποίο κατέρρευσε λόγω δομικής αστοχίας.
Τα εκθέματα αναδεικνύουν επίσης πώς η ιστορία επαναλαμβάνεται, χρησιμοποιώντας σχέδια με διαφορά δεκαετιών. Αυτό είναι εμφανές σε μια αφίσα που καλεί σε “Όχι Άλλες Ρατσιστικές Δολοφονίες” μετά τον θάνατο του εφήβου Rohit Duggal το 1992, η οποία εκτίθεται δίπλα σε μια αφίσα που τιμά τον Eric Garner, τον Αφροαμερικανό που σκοτώθηκε από λευκό αστυνομικό το 2014.
Δεκαπέντε αντικείμενα έχουν προέλθει από το πρόγραμμα Rapid Response, το οποίο επιτρέπει στο κοινό να προτείνει σύγχρονα αντικείμενα για τη συλλογή του μουσείου. Ανάμεσά τους είναι γραμματόσημα με το “Νησί των Φιδιών”, που έγιναν σύμβολο της αντίστασης της Ουκρανίας στη Ρωσία, ένα “μετάλλιο ζωής” που δόθηκε σε άτομα που φυλακίστηκαν για περιβαλλοντική δράση, και το Labubu.
Η Corinna Gardner, ανώτερη επιμελήτρια design και ψηφιακών μέσων στο V&A, δήλωσε κατά την παρουσίαση: «Η φιλοδοξία αυτών των γκαλερί ήταν πάντα να κάνουμε κάθε επισκέπτη να νιώθει ότι ζει στον 21ο αιώνα. Πώς μπορούμε να κατανοήσουμε το παρόν μέσα από το παρελθόν; Αλλά και να σκεφτούμε ένα συλλογικό όραμα για ένα μέλλον που όλοι θέλουμε, και τον ρόλο που παίζει το design σε αυτό; Μέσω υλικών αντικειμένων πλοηγούμαστε στη θέση μας στον κόσμο».
Νέα στοιχεία για τα αντικείμενα που μας περιβάλλουν είναι παντού. Ένα φωτιστικό της Ikea, για παράδειγμα, είναι μέρος μιας ενότητας για τη μαζική παραγωγή. «Σχεδιάστηκε τόσο για να είναι συμπαγές κατά τη μεταφορά, όσο και για να είναι όμορφο στο σπίτι», εξηγεί η Gardner. Ένας οικιακός υπολογιστής Apple του 1977, μαζί με μια διαφήμιση που υποδηλώνει την ευδαιμονία της τηλεργασίας, απεικονίζει την αρχή μιας τάσης που σήμερα είναι κυρίαρχη. «Ένας υπολογιστής στο σπίτι ήταν τότε μια καινοτομία», λέει η Gardner. «Υπάρχει η ιδέα ότι αυτός ο σύζυγος (που απεικονίζεται στη διαφήμιση) εργάζεται, ενώ η σύζυγός του ετοιμάζει ευγενικά το δείπνο στο παρασκήνιο».
Η ιστορία πίσω από γνωστά ή επίκαιρα σχέδια μπορεί να είναι συναρπαστική. Το πρώτο μόνιτορ μωρού, σχεδιασμένο από τον Isamu Noguchi το 1937, εμπνεύστηκε από την απαγωγή του μωρού Lindbergh πέντε χρόνια νωρίτερα. Η διάδοση του κόντρα πλακέ ως εμπορικού υλικού χρονολογείται από την εποχή που οι Charles και Ray Eames κατασκεύαζαν νάρθηκες από κόντρα πλακέ για να στηρίζουν τα πόδια των στρατιωτών κατά τη μεταφορά τους κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Το μπουρκίνι δημιουργήθηκε το 2004, αφού η σχεδιάστρια Aheda Zanetti παρατήρησε τη ανιψιά της να δυσκολεύεται να παίξει βόλεϊ φορώντας χιτζάμπ και μακρυμάνικη μπλούζα. Ένα φαινομενικά απλό τμήμα σχοινιού από ανθρακονήματα, αντίστοιχα, είναι η καινοτομία που επιτρέπει σε ένα κτίριο όπως ο πύργος Jeddah Tower στη Σαουδική Αραβία, ύψους 1 χιλιομέτρου, να τροφοδοτεί τους ανελκυστήρες που εξυπηρετούν όλους τους ορόφους.
Η τελευταία ενότητα εστιάζει στα δεδομένα και την επικοινωνία, και στο design των τελευταίων 25 ετών. Εδώ εκτίθεται ο φορητός υπολογιστής του Edward Snowden, δανεισμένος από το αρχείο της Guardian. «Ο επιμελητής το χαρακτήρισε ‘ένα αντικείμενο που πρέπει να κρατήσουμε, επειδή είναι τόσο θεμελιώδες για την ιστορία μας’», λέει η Gardner. «Η αίσθηση του δημόσιου χώρου, του ψηφιακού δημόσιου χώρου, είναι εμφανής σε αυτό το αντικείμενο».
Το Labubu βρίσκεται επίσης εδώ, περιτριγυρισμένο από αντίγραφα αρχαίων βιβλίων και τους βιβλιοθηκονόμους που τα φροντίζουν. Αποτελεί παράδειγμα του πώς το design μπορεί κάποιες φορές να διαταράξει το συνηθισμένο περιβάλλον της καθημερινότητάς μας. «Μια από τις αγαπημένες μου στιγμές κατά την επανεγκατάσταση αυτών των γκαλερί ήταν τα γέλια των βιβλιοθηκονόμων καθώς κοιτούσαν το Labubu», λέει η Gardner.
Τέτοιες αντιδράσεις είναι αυτές που επιθυμεί το V&A από την ανανέωση της γκαλερί, είτε από το προσωπικό, είτε από τους τακτικούς επισκέπτες, είτε από σχολικές ομάδες παιδιών και εφήβων που μπορεί να εκπλαγούν βλέποντας Labubus, φανέλες ποδοσφαίρου ή iPhones σε μια γκαλερί. «Τα μουσεία design, τυπικά και ιστορικά, επικεντρώνονται στον εορτασμό της αριστείας, και το κάνουν πολύ καλά», λέει. «Αυτές οι γκαλερί προορίζονται σε μεγάλο βαθμό να είναι συζητήσιμες… Η φιλοδοξία είναι να είμαστε πραγματικά επεκτατικοί και ανοιχτοί σε αυτό το ερώτημα του τι είναι design.»
