Σε ποιον κόσμο θα ανήκαν ο Μάρκος Αυρήλιος και οι Καρντάσιανς; Θα διασκέδαζαν οι Στωικοί με τις εφαρμογές ενσυνειδητότητας; Αυτά τα ερωτήματα, που δεν είχα συνειδητά σκεφτεί ποτέ, μου ήρθαν στο μυαλό μετά την ανάγνωση του νέου μυθιστορήματος της Maria Semple. Ούτε εγώ, στην παράλογη και αρετολόγητη κατάστασή μου, είχα αφιερώσει πολύ χρόνο στη σκέψη της εφαρμογής της Στωικής φιλοσοφίας σε άλλες βασικές πτυχές της σύγχρονης ζωής.
Η Semple, γνωστή για το εκρηκτικό και ευρηματικό της best-seller “Where’d You Go, Bernadette;”, μας παρουσιάζει την Adora Hazzard, μια Στωική φιλόσοφο και διαζευγμένη. Η Adora ζει μια ευτυχισμένη ζωή στην Upper West Side της Νέας Υόρκης, περνώντας τις μέρες της διδάσκοντας στους δίδυμους γιους μιας οικογένειας με παλιά λεφτά φιλοσοφία και προσπαθώντας να ζει σύμφωνα με τις Στωικές αρετές, χωρίς την προσφυγή σε αποσταθεροποιητικά «εξωτερικά» στοιχεία. Όμως, η τακτοποιημένη ζωή της σύντομα διαταράσσεται από το πιο κλασικό από τα εξωτερικά στοιχεία: τον γοητευτικό ξένο. «Καταραμένοι αυτοί οι ελκυστικοί άνδρες που μας ρίχνουν έξω από το παιχνίδι μας!» (Μάρκος Αυρήλιος, παραφρασμένο).
Αυτό που ακολουθεί είναι δύσκολο να κατηγοριοποιηθεί. Είναι μια ξεκαρδιστική κωμωδία για τη συλλογική δύναμη των γυναικών μέσης ηλικίας; (Όχι, αν και μοιάζει να κλίνει προς αυτή την κατεύθυνση στην αρχή.) Μια ιστορία τέχνης με κλοπή; (Σχεδόν.) Ένα θρίλερ; (Λίγο.) Ένα ρομαντικό κομεντί; (Σχεδόν, υποθέτω.) Ένα κραυγή γυναικείας οργής; (Σύντομα.) Ένας ύμνος στις ενάρετες χαρές της Στωικής φιλοσοφίας; (100% ναι!) Τελικά, η Semple φαίνεται να έχει αποφασίσει να μην αγχώνεται για το είδος για πολύ. Θα μπορούσαμε να το δούμε αυτό ως ένα δώρο: πολλά βιβλία στην τιμή ενός.
Η Στωική φιλοσοφία δεν είναι παραδοσιακά – ξέρω ότι αυτό δεν θα πληγώσει τα συναισθήματα του Μάρκου Αυρήλιου – σέξι, αλλά η Semple την κάνει να μοιάζει φρέσκια και συναρπαστική. Αναλογιζόμενη μια συζήτηση με έναν άλλο χαρακτήρα, η Adora λέει: «Ήμουν παντού. Αυτό συμβαίνει όταν ξεκινάω με τη Στωική φιλοσοφία. Τροφοδοτούμενη από τον ενθουσιασμό, μιλάω όλο και πιο γρήγορα, πηδώντας από θέμα σε θέμα, επαναλαμβάνοντας τον εαυτό μου. Είναι σαν να τρέχεις κατηφόρα. … Το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να συνεχίσω και να προσεύχομαι να έχω ένα ίχνος αξιοπρέπειας όταν φτάσω στον πάτο». Ο ενθουσιασμός της Adora είναι μεταδοτικός. Για κάποιο διάστημα μετά την ολοκλήρωση του βιβλίου, έβρισκα τον εαυτό μου να μουρμουρίζει, όταν αντιμετώπιζα ένα ατύχημα: «Το αγγούρι είναι πικρό. Πέταξέ το.» (Πάλι ο Μάρκος Αυρήλιος).
Και η Semple γράφει με τεράστια γοητεία. Το βιβλίο σφυρίζει με αστείες ατάκες, όπως όταν η Adora παρατηρεί για έναν τυχαίο χαρακτήρα, με εκπληκτική ακρίβεια: «Το πρόσωπό του φαινόταν περίεργα γυαλισμένο, σαν κούκλα Polly Pocket που είχε γλείψει». Η τρελή ενέργεια λειτουργεί καλά για μεγάλα τμήματα του βιβλίου. Χαρακτήρες έρχονται και φεύγουν. Γνωρίζουμε κάποιους από αυτούς. Πλοκές έρχονται και φεύγουν. Μπορούμε να ακολουθήσουμε κάποιες από αυτές. Είναι ζωηρό και διασκεδαστικό.
Ωστόσο, κάποιες φορές αυτό το χαρούμενο χάος μετατρέπεται σε μια λιγότερο ικανοποιητική ασυναρτησία. Υπάρχει ένα αδέξιο τμήμα στο οποίο η φθορά του γάμου της Adora χαρτογραφείται μέσω χρονικά σηματοδοτημένων αποσπασμάτων, αγκυρωμένων σε μια ταχεία περιήγηση στα μεγάλα γεγονότα του πρόσφατου πολιτικού τοπίου: «Άνοιξη του 2016: Παρασύρθηκα από τον ενθουσιασμό για τον Bernie.», «Σεπτέμβριος του 2018: Ξεσπά το #MeToo», και ούτω καθεξής μέσω του Brett Kavanaugh, του Trump, του George Floyd, των ταραχών. Κάποια από αυτά τα στοιχεία είναι θεματικά εύστοχα, αλλά κανένα δεν δίνεται αρκετός χώρος στην αφήγηση για να αισθανθεί πραγματικά σχετικό. Εν τω μεταξύ, ο πρώην σύζυγος της Adora, Hal, δεν είναι αρκετά καλά σκιαγραφημένος για να μας νοιάζει ιδιαίτερα ούτε η αρχή ούτε το τέλος του γάμου.
Αλλού, η ενέργεια και η οικονομία της Semple με το παρασκήνιο αξιοποιούνται λαμπρά, όπως στην γρήγορη και συγκλονιστική περιγραφή της άστοχης καριέρας της Adora ως σεναριογράφου κωμωδιών. Αυτό το συναρπαστικό τμήμα είναι, από πολλές απόψεις, το κέντρο του μυθιστορήματος (εδώ διστάζω, επειδή η αγκαλιά της Adora με τη Στωική φιλοσοφία την οδηγεί να επαναπλαισιοποιήσει τον τρόπο που βλέπει αυτό το επεισόδιο), και το ισχυρότερο στοιχείο του.
Το βιβλίο είναι μια τρελή παράσταση σε τεντωμένο σκοινί και η κύρια πλοκή, που κάποιες στιγμές έμοιαζε με μια αόριστη ιστορία, περιπλέκεται ευρηματικά στο τέλος. Για μένα, το όλο πράγμα δεν συνάδει απόλυτα, αλλά όπως είπε ο Μάρκος Αυρήλιος, όλα είναι θέμα οπτικής γωνίας, όχι αλήθειας. Ένιωσα ταυτόχρονα εξυπνότερη και πιο ανόητη μετά την ολοκλήρωση αυτού του βιβλίου, κάτι που είναι ένας υπέροχος τρόπος για να μείνει κανείς.
Το “Go Gentle” της Maria Semple κυκλοφορεί στις 16 Απριλίου από την W&N (£20). Για να υποστηρίξετε τον Guardian, αγοράστε ένα αντίτυπο από το guardianbookshop.com. Ενδέχεται να ισχύουν χρεώσεις παράδοσης.
