Ήταν Οκτώβριος του 1958, και ένας σχεδόν 19χρονος Melvyn Bragg βρισκόταν στην αποβάθρα του σιδηροδρομικού σταθμού του Wigton, λέγοντας αντίο στην παιδική του αγάπη, Sarah. Ετοιμαζόταν να σπουδάσει ιστορία στο Wadham College της Οξφόρδης, όντας ένας από τους νεότερους στην τάξη του, καθώς η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία καταργούνταν σταδιακά. Ένας άλλος κόσμος ξεκινούσε εδώ, συνεχίζοντας την ιστορία που άφησε πίσω του το “Back in the Day”, το προηγούμενο απομνημόνευμα του Bragg για την παιδική και νεανική του ζωή σε αυτή τη μικρή πόλη της Cumbria.
Η Οξφόρδη φάνταζε στον Bragg “περισσότερο θέατρο παρά πόλη, θέαμα παρά κατοικία”. Μετά τις εισαγωγικές εξετάσεις του, τις “weeding-out” εξετάσεις του δεύτερου εξαμήνου, έμενε μόνος του μέχρι τις τελικές. Ανακάλυψε τον Ingmar Bergman και είχε πολλές σοβαρές συζητήσεις σε παμπ για το αν ο Pasternak θα κέρδιζε το βραβείο Νόμπελ, ή αν η τζαζ ήταν ανώτερη από το rock’n’roll. Συμμετείχε στην πορεία Aldermaston και εντάχθηκε στο κίνημα κατά του απαρτχάιντ – αν και εκ των υστέρων βλέπει αυτή την κίνηση ως έμπνευση από μια υπολειμματική πίστη στην αυτοκρατορία, με τη Νότια Αφρική να αποτελεί ηθική ευθύνη της Βρετανίας. Ακόμα και μετά το Σουέζ, κατείχε ένα ξυλομπογίτσα σε σχήμα υδρογείου, πάνω στο οποίο η αυτοκρατορία ήταν “μια συνεχής κυβερνητική θολούρα ροζ χρώματος”.
Ευτυχώς για τον φοιτητή Bragg, αλλά λιγότερο ευτυχώς για την πλοκή αυτού του βιβλίου, εντάχθηκε αμέσως στην Οξφόρδη. Ο λαβύρινθος των στενών δρόμων και των σοκακιών της πόλης του θύμιζε το Wigton. Η φιλοσοφία “τους βάζουμε, τους ταΐζουμε και τους διώχνουμε” της τραπεζαρίας του Wadham θύμιζε οικογενειακές διακοπές στο Butlin’s. Σύντομα εγκατέλειψε το μπριγιαντέν του Presley για το ίδιο περιποιημένο κούρεμα με όλους τους άλλους, υιοθετώντας την ανεπίσημη στολή του προπτυχιακού φοιτητή: γκρι παντελόνια ή κοτλέ, αθλητικό σακάκι ή μπλέιζερ (η φοιτητική κοινότητα ήταν συντριπτικά ανδρική). Είχε το χάρισμα να τα πηγαίνει καλά με όλους, από τους βαρετά ευυπόληπτους Tories μέχρι τους πιο καλλιτεχνικούς τύπους.
Εκτός από μια σύντομη περίοδο νοσταλγίας, κατά την οποία έκανε ωτοστόπ για να επιστρέψει στο Wigton και αντιμετωπίστηκε ως “αγγελιοφόρος από τον Όλυμπο”, τα τρία χρόνια πέρασαν χωρίς δυσάρεστα απρόοπτα. Οι χειρότερες δοκιμασίες του ήρωα ήταν μια εμπειρία εκτός σώματος κατά την απαγγελία της λατινικής ευχαριστίας πριν το δείπνο στο Wadham, και ένα σύντομο καταθλιπτικό επεισόδιο μετά τον χωρισμό του με τη Sarah. Ο επιβλέπων του, ο ιστορικός πρώιμης νεότερης περιόδου Lawrence Stone, ήταν σχολαστικός και ευγενικός, αν και η εξήγηση του κοσμήτορα Maurice Bowra για την πολιτική εισαγωγής του (“Έξυπνα αγόρια. Όμορφα αγόρια. Όχι ηλίθιοι!”) θα προκαλούσε σήμερα έκπληξη.
Υπήρχε ακόμη το ταξικό σύστημα προς διαπραγμάτευση, εμφανές σε λεπτές διαφορές στον κώδικα ενδυμασίας (τα cavalry twills ήταν η απόδειξη για τους “toffs”) και στα δωμάτια που διατίθεντο στο κολλέγιο. Μια μέρα, ο Bragg συνάντησε τον μελλοντικό τηλεοπτικό δραματουργό Dennis Potter, ο οποίος δήλωσε με τους πλούσιους τόνους του Gloucestershire: “Λένε ότι υπάρχουν τρεις πραγματικοί άνδρες της εργατικής τάξης εδώ. Είμαι εγώ. Και εσύ. Πού είναι ο άλλος γαμώτο;” Ωστόσο, ο Bragg απέρριψε την ταξική γκρίνια του βιβλίου του Potter του 1960 “The Glittering Coffin” (που αναφέρεται δύο φορές και, πιστεύω, συγχέεται με το ντοκιμαντέρ του BBC “Between Two Rivers” με τον Potter, ένα από τα λίγα επαναλαμβανόμενα σημεία και παρανοήσεις σε ένα βιβλίο που θα μπορούσε να είχε δεχτεί πιο αυστηρή επιμέλεια). Κατά τα άλλα, εκτός από την αδιάφορη κακεντρέχεια του Bullingdon Club, διαπίστωσε ότι το ταξικό σύστημα είχε ανασταλεί για τους ακαδημαϊκούς σκοπούς του πανεπιστημίου. Η αριστοκρατικότητα, αποφάσισε, “δεν ήταν ούτε πληγή ούτε καν ελαφρώς προσβλητική” και “εύκολη στην παράβλεψη”.
Το “Another World” είναι καλύτερο όταν βλέπει το πανεπιστήμιο με το μάτι του ξένου, σαν ανθρωπολόγος ερασιτέχνης. Για αυτόν, η Οξφόρδη ήταν πραγματικά ένας άλλος κόσμος, πριν τη μεγάλη πανεπιστημιακή επέκταση της δεκαετίας του 1960, όταν ο όρος “φοιτητής” δεν χρησιμοποιούνταν καν πολύ. Ο Bragg είναι ένας εύστοχος αναγνώστης της σημειωτικής των δωματίων του που έβλεπαν στην αυλή, και της εβδομαδιαίας διδασκαλίας, όπου διάβαζε ένα δοκίμιο φωναχτά στον Stone και περίμενε μια αντίδραση, σαν “τους στίχους και τις αποκρίσεις σε μεσαιωνική προσευχή”. Το βιβλίο θα ήταν καλύτερο αν παρέμενε σε αυτή την ανθρωπολογική ώθηση καθ’ όλη τη διάρκεια, αντί να μετατρέπεται, όπως συμβαίνει, σε έναν ακόμη τόμο στην αυτοβιογραφία του Melvyn Bragg. Οι εκτροπές σχετικά με τις στη συνέχεια αστρικές καριέρες των συνομηλίκων του θολώνουν την εστίαση. Παρόλα αυτά, ο νεαρός Bragg είναι ένας γοητευτικός πρωταγωνιστής, που παρουσιάζεται πολύ παρόμοιος με τον μεγαλύτερο εαυτό του: στοχαστικός, ανοιχτόκαρδος και γενναιόδωρος στην ανάδειξη των ταλέντων των συγχρόνων του, ενώ συγχωρεί τις αδυναμίες τους.
Το “Another World” του Melvyn Bragg κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Sceptre (£22). Για να υποστηρίξετε τον Guardian, παραγγείλτε το αντίγραφό σας στο guardianbookshop.com. Ενδέχεται να ισχύουν χρεώσεις αποστολής.
