Ο κόσμος του Hurvin Anderson ορίζεται από συγκρουόμενες αντιθέσεις, από συγκρούσεις που δεν μπορούν ποτέ να επιλυθούν, συνδυάζοντας την πραγματικότητα του “εμείς” και του “αυτοί”, του χθες και του σήμερα, του σκυροδέματος και της ζούγκλας, της αποδοχής και της απόρριψης, όπως στις συγκρίσεις Μπέρμιγχαμ και Τζαμάικα. Το έντονο, θολό, γεμάτο κάψιμο από τον ήλιο ύφος του Βρετανού καλλιτέχνη στην παραστατική ζωγραφική είναι η προσπάθειά του να κατανοήσει έναν παράλογο κόσμο. Το γεγονός ότι δεν τα καταφέρνει – ότι φεύγετε από αυτή τη μεγάλη, συγκινητική και συχνά πολύ όμορφη αναδρομική έκθεση στην Tate Britain με περισσότερες ερωτήσεις παρά απαντήσεις – δεν σημαίνει ότι απέτυχε. Το αντίθετο, μάλιστα.

Στη δεκαετία του 1990, στο Μπέρμιγχαμ, όπου μεγάλωσε, ο Anderson άρχισε να ζωγραφίζει από φωτογραφίες – οικογενειακές στιγμιότυπες, εικόνες από σκονισμένα κουτιά. Μια γυναίκα με ένα φλοράλ φόρεμα μοιάζει να λιώνει στον ταπετσαρία πίσω της. Φιγούρες που κατεβαίνουν σκάλες αεροπλάνου μετατρέπονται σιγά σιγά σε φαντάσματα. Η ενήλικη αδελφή του κάθεται δίπλα στον εαυτό της ως παιδί. Μια φωτογραφία μπορεί να υπόσχεται ένα είδος νοσταλγικής αλήθειας, αλλά όταν ο Anderson την ζωγραφίζει, όλα καταρρέουν. Η γεωγραφική απόσταση, το παρελθόν και το παρόν, όλα γίνονται άυλα.

Αυτό συμβαίνει επειδή ο Anderson – ένας μαύρος Βρετανός με καραϊβική καταγωγή – προσπαθεί να επεξεργαστεί ταυτόχρονα πολλές ιδέες για το ανήκειν και την ιστορία. Ένας τεράστιος πίνακας της αδελφής και της ανιψιάς του σε μια παγωμένη λίμνη στον Καναδά αφήνει τα πρόσωπά τους εντελώς άμορφα. Είναι εκεί, αλλά δεν ανήκουν. Ζωγραφίζει την τοπική πισίνα Wyndley στο Μπέρμιγχαμ σαν ένα είδος μοντερνιστικού πυρετώδους ονείρου, αλλά από απόσταση, σαν να μην είναι για αυτόν. Στη συνέχεια, ζωγραφίζει μια μηλιά που προβάλλεται πάνω από μια μανγκοπορτιά, φανταζόμενος τον αδελφό του να κλέβει στην Αγγλία για τη μία και στην Καραϊβική για την άλλη. Η ταυτότητα είναι εδώ ένα εύθραυστο πράγμα, εύκολα σχιζόμενο.

Η μόνη φορά που αυτή η σύγκρουση σταματά είναι στο κομμωτήριο. Αυτός είναι ένας ιερός τόπος, ένας τόπος όπου οι μαύροι μπορούν να ανήκουν χωρίς απόρριψη. Ο Anderson τον ζωγραφίζει άδειο, γαλήνιο και σαν εκκλησία, και μετά τον ζωγραφίζει γεμάτο, με τα πρόσωπα των πελατών να αντικατοπτρίζονται σε έναν καθρέφτη, τους τοίχους καλυμμένους με φωτογραφίες του Martin Luther King Jr και του Malcolm X. Ένα πορτρέτο δείχνει έναν άνδρα μόνο σε μια καρέκλα κομμωτηρίου, γυρισμένο προς τα πίσω, με το κεφάλι σκυμμένο φαινομενικά σε προσευχή.

Ο Anderson εγκαταλείπει τη ζοφερή, γκρίζα, λασπώδη θλίψη της Αγγλίας σε αυτό το σημείο, υπέρ της πλούσιας, υγρής, τροπικής ομορφιάς της Καραϊβικής. Ωστόσο, τα πράγματα δεν αισθάνονται λιγότερο καταπιεστικά. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, πήγε στο Τρινιντάντ και Τομπάγκο και είδε σιδερένιες σχάρες ασφαλείας μπροστά από καταστήματα, συρματόπλεγμα γύρω από ιδιωτικές περιφράξεις. Όχι μόνο πλαισίωναν τις θέες, αλλά σε κρατούσαν έξω. Είναι ξανά “εμείς” και “αυτοί”, αλλά φυσικά. Ζωγραφίζει country clubs πίσω από φράχτες, ξενοδοχεία να ανακτώνται από τη ζούγκλα. Τα πάντα μοιάζουν ξανά να καταρρέουν.

Τα ίδια θέματα και ιδέες, ακόμη και οι ίδιες εικόνες, επαναλαμβάνονται και επανεπεξεργάζονται ξανά και ξανά. Η ίδια σκηνή κομμωτηρίου, ανασυντεθειμένη πολλές φορές με νέα στοιχεία, η ίδια κόκκινη σχάρα ασφαλείας να πλαισιώνει διαφορετικές θέες, η ίδια γυναίκα απέναντι στην ίδια ταπετσαρία. Περνάτε από τα δωμάτια σκεπτόμενοι: “Περίμενε, δεν το είδα αυτό μόλις;” Το είδατε, αλλά όχι ακριβώς. Είναι σαν να σκοντάφτετε μέσα από τις αναμνήσεις κάποιου άλλου.

Αυτό ακριβώς συμβαίνει. Ξαναζωγραφίζει αυτές τις σκηνές, όχι επειδή οι αναμνήσεις αλλάζουν, αλλά επειδή αλλάζει ο ίδιος. Δεν θα σκέφτεστε πάντα με τον ίδιο τρόπο για το κέντρο αναψυχής της παιδικής σας ηλικίας ή την τοπική σας βιβλιοθήκη καθώς μεγαλώνετε. Έτσι, ο Anderson συνεχίζει να επανεπεξεργάζεται.

Όμως, σε αντίθεση με τον Peter Doig (επίσης έναν σοβαρό ζωγράφο της μνήμης και της Καραϊβικής), αυτή δεν είναι μια καθαρά συναισθηματική προσπάθεια αντιμετώπισης του παρελθόντος. Είναι βαθιά πολιτική επίσης. Τα τζαμαϊκανά ξενοδοχεία που ζωγραφίζει ο Anderson χτίστηκαν για λευκούς επισκέπτες, σε μια χώρα που ιδρύθηκε πάνω στη δουλεία και την αποικιακή εκμετάλλευση. Ζωγραφίζει μαύρους χώρους που κατοικούνται από μαύρες φιγούρες, ζωγραφίζει λευκούς χώρους να καταπίνονται από τη ζούγκλα, ζωγραφίζει δρόμους και φράχτες και μονοπάτια να χωρίζουν μια μαύρη χώρα στα δύο, ζωγραφίζει την αποικιακή ιστορία να επιβάλλεται ξανά στο μετα-αποικιακό παρόν.

Οι πίνακες είναι στοιχειωμένοι από τη δουλεία, τον αποικισμό και τις συγκρουόμενες ταυτότητες, επειδή αυτός στοιχειώνεται από αυτά τα πράγματα, επειδή η Καραϊβική στοιχειώνεται από αυτά, και το ίδιο και η Βρετανία.

Αλλά, ουσιαστικά, είναι και απολύτως όμορφη ζωγραφική. Ο Anderson συνδυάζει γεωμετρική, μοντερνιστική αισθητική με υδατοχρωματισμούς, χειρονομιακά χρώματα, και συνθλίβει την ελεύθερη χειρονομία με μινιμαλιστικά πλέγματα. Σταθείτε στη δεύτερη τελευταία αίθουσα, ανάμεσα στους πέντε διαφορετικούς πίνακες της ίδιας τσιμεντένιας σκάλας σε μια συνεχώς μεταβαλλόμενη ζούγκλα, και θα χαθείτε στις πινελιές, στα χρώματα, στα φωτεινά μπλε και τα παλλόμενα μωβ και τα βαθιά πράσινα. Είναι εκπληκτικό. Και όλα αυτά αγκυρώνονται από μια ανεπίλυτη αίσθηση σύγκρουσης. Όμως, ποιος χρειάζεται λύση όταν η ζωγραφική είναι τόσο καλή;