Ο Raja, ένας 63χρονος ομοφυλόφιλος καθηγητής φιλοσοφίας και drag performer, είναι ο αφηγητής στο νέο μυθιστόρημα του Rabih Alameddine. Με εμμονή στους κανόνες και τα όρια, ζει σε ένα μικρό διαμέρισμα της Βηρυτού με τη μητέρα του, την πολυάσχολη και αντισυμβατική Zalfa. Μια πρόσκληση για μια συγγραφική διαμονή στις ΗΠΑ, τον ωθεί να μοιραστεί την ιστορία της ζωής του, λαμβάνοντας, όπως παραδέχεται, τον «δρόμο της παράκαμψης». «Μια ιστορία έχει πολλές ουρές και πολλά κεφάλια, ειδικά αν είναι αληθινή», δηλώνει ο Raja. «Όπως η ζωή, είναι ένα ποτάμι με πολλά παρακλάδια, ρυάκια και διαδρόμους».
Το έβδομο μυθιστόρημα του Alameddine, που βραβεύτηκε με το Εθνικό Βραβείο Βιβλίου των ΗΠΑ για τη μυθοπλασία το 2025, ξεκινά και τελειώνει το 2023, αλλά ο κύριος όγκος της δράσης εκτυλίσσεται παλαιότερα. Η ιστορία καλύπτει την περίοδο πριν και μετά τον εμφύλιο πόλεμο του Λιβάνου (1975-1990), την πανδημία του Covid, την τραπεζική κρίση του Λιβάνου το 2019 και την έκρηξη στο λιμάνι της Βηρυτού το 2020. Παρόλο που ο χρονολογικός αυτός άξονας μπορεί να κάνει το βιβλίο να μοιάζει με μια «τιμωρητική περιήγηση» στην ιστορία του Λιβάνου, η υπόσχεση είναι ότι δεν είναι. Πρόκειται περισσότερο για μια queer ιστορία ενηλικίωσης, μια εξερεύνηση της σχέσης μεταξύ μητέρας και γιου, και έναν στοχασμό πάνω στην αφήγηση, τη μνήμη, την επιβίωση και τι σημαίνει να είσαι πραγματικά ελεύθερος.
Με μια φωνή ακαταμάχητα ζωηρή και ανερυθρίαστα camp, αυτή η ανατρεπτική προσέγγιση στην ιστορία τραύματος διατηρεί την αισιοδοξία της απέναντι σε σοβαρό υλικό. Συγκινητικό, αλλά ποτέ κυνικό, συχνά σκοτεινό, αλλά ποτέ μελαγχολικό, σοφό χωρίς να επιδεικνύει, και πάντα πρόθυμο να κάνει ένα αστείο, αυτό είναι ένα μυθιστόρημα που επιμένει ότι ο πόνος του παρελθόντος δεν πρέπει να υπερνικά ούτε το παρόν ούτε την αφήγηση, την ταυτότητα ούτε την προσωπικότητα. Με τον Sartre ως οδηγό του, και τη δική του drag φαντασμαγορία, ο Raja μας δείχνει πώς.
Η τραπεζική κατάρρευση και η πανδημία του Covid παρουσιάζονται ως κωμωδίες. Στην πρώτη, μια εξοργισμένη Zalfa βγαίνει στους δρόμους ως σύμβολο διαμαρτυρίας: αντιμετωπίζει το χημικό αέριο, κραδαίνει αυτοσχέδια πλακάτ («Αυτή η Γιαγιά Θέλει Όλους τους Αδελφούς Πορνείας στη Φυλακή») και πετυχαίνει, προς έκπληξη του Raja, διασημότητα μεταξύ των μαθητών του.
Όταν φτάνει η πανδημία, η Zalfa βρίσκεται στο σπίτι, βαριεστημένη και, το χειρότερο, απαγορευμένη από συμμετοχές σε Zoom μαθήματα του Raja. Η Zalfa χρειάζεται ανθρώπους. Χρειάζεται ιστορίες. Χρειάζεται να την ακούνε. Ποιος καλύτερος φίλος, λοιπόν, από τη Madame Taweel, την αρχηγό της γειτονικής μαφίας και ανεξάντλητη πηγή κουτσομπολιού; Οι δύο γίνονται αχώριστες συντρόφισσες, δεμένες από τα πάντα, από μακιγιάζ μέχρι χαμηλού προϋπολογισμού ταινίες με πρωταγωνιστή τον Raja σε drag, ενώ οι ένοπλοι υπαλληλοι της Madame Taweel ευγενικά φυλάνε έξω.
Ο Raja, όπως είναι φυσικό, δεν αφηγείται την ιστορία της φιλίας τους ευθέως, προτάσσοντας μια μακρά, μόνο αμυδρά σχετική ιστορία από 40 χρόνια νωρίτερα, για έναν μυστικό εραστή που είχε κατά τη διάρκεια του πολέμου: «Ο Mansour ήταν όμορφος, τριχωτός και… πολύ καλά προικισμένος. Τον καβάλησα αυτό το θηρίο όσο συχνότερα μπορούσα».
Το τμήμα που τοποθετείται πριν από τον εμφύλιο πόλεμο, αντικαθιστά τη φάρσα με έναν μετρημένο απολογισμό της παιδικής ηλικίας του Raja. Σε μια σειρά σκηνών – κάποιες αστείες και άλλες συγκλονιστικές – τον βλέπουμε να αποτυγχάνει στις οικογενειακές προσδοκίες για αρρενωπότητα. Το σπίτι ενός Ιάπωνα γείτονα προσφέρει καταφύγιο από το χάος και την εχθρότητα του δικού του σπιτιού και ανοίγει ένα παράθυρο σε έναν πολιτισμό που αρχίζει να αγαπά για την τάξη και τον μινιμαλισμό του.
Το μεγαλειώδες κεντρικό κομμάτι του μυθιστορήματος επιστρέφει σε μια ανάμνηση που ο Raja έχει καταπιέσει για πολύ καιρό: την αιχμαλωσία του κατά τη διάρκεια του πολέμου από τον Boodie, έναν πολιτοφύλακα μόλις ένα χρόνο μεγαλύτερό του. Δεκαπέντε ετών τότε, ο Raja Witnessed μια απαγωγή που κατέληξε σε αιματοχυσία. Ο Boodie τον παίρνει μαζί του για να του σώσει τη ζωή. Για δύο μήνες, μια δοκιμασία που ο Raja αργότερα αποκάλεσε «φρικτή» και «αφάνταστη», οι αισθήσεις του κινδύνου και της ασφάλειας, της ανικανότητας και της δράσης, του τρόμου και της επιθυμίας, ανακατεύονται πλήρως. Ο Boodie είναι κατά διαστήματα φροντιστικός και καταπιεστικός, βίαιος και τρυφερός, και το σεξ που έχουν προκαλεί στον Raja ένα αμφίρροπο μείγμα ντροπής και χαράς. Η αφήγηση αρνείται να επιλύσει αυτές τις αντιφάσεις, σκηνοθετώντας το επεισόδιο σχεδόν σαν ένα στρεβλό οικογενειακό δράμα με νότες σλάπστικ.
Στις προτελευταίες σελίδες του μυθιστορήματος, ο Raja απορρίπτει την ετικέτα του τραύματος («Ένιωθα ελεύθερος σε εκείνη την κατάσταση. Ίσως ακόμη και χαρούμενος»), ενώ παράλληλα αρνείται την κάθαρση της συγχώρεσης. Δεν είναι ότι δεν μπορεί να συγχωρήσει τον Boodie, λέει, αλλά ότι επιλέγει να μην το κάνει. «Δεν πληγώθηκα επειδή με κράτησε όμηρο. Πληγώθηκα επειδή συνειδητοποίησα ότι δεν μπορούσα να συμμετέχω σε ένα σύστημα που επιδιώκει να καταστρέψει ανθρώπους σαν εμάς.» Ο Boodie επέλεξε να συμμετάσχει σε ένα δολοφονικό σύστημα: «Από την αρχή, επέλεξε τον πόλεμο». Αν μη τι άλλο, αυτό που αποδείχθηκε τραυματικό ήταν η επιστροφή του Raja σε έναν κόσμο ανίκανο να τον δεχτεί. Όταν τελικά κατάφερε να αποδράσει, το έκανε, αλίμονο, με ένα φόρεμα. Όλοι του γύρισαν την πλάτη εκτός από τη Zalfa.
Ο Sartre υποστήριξε, όχι χωρίς αντιρρήσεις, ότι είμαστε καταδικασμένοι να είμαστε ελεύθεροι: ακόμη και οι χειρότερες αναποδιές και απειλές που αντιμετωπίζουμε αποκτούν σημασία μόνο μέσω του δικού μας «σχεδίου», του τρόπου με τον οποίο δεσμευόμαστε να είμαστε στον κόσμο. Ο Raja μοιάζει να παίρνει αυτό ως μάντρα του. Το The True True Story of Raja the Gullible (And His Mother) μεταφέρει ένα μήνυμα πειστικά, και είναι αυτό το απλό αλλά ριζοσπαστικό μήνυμα: δεν μπορείς να αλλάξεις αυτό που συνέβη. Αλλά μπορείς ίσως, απλώς ίσως, να αποφασίσεις τι σημαίνει.
