Στην καρδιά του έργου της καλλιτέχνιδας Hiba Baddou βρίσκεται η «Parabomobile», μια ζωντανή γλυπτική που απεικονίζει έναν άνδρα να διασχίζει την έρημο κοντά στο Μαρακές, πάνω σε μια μοτοσυκλέτα Peugeot 103, φορτωμένο με 21 δορυφορικά πιάτα. Ο άνδρας, αποπροσανατολισμένος από την πληθώρα κατευθύνσεων, καταλήγει να μην πηγαίνει πουθενά, συμβολίζοντας την υπερδιέγερση και την αδυναμία λήψης αποφάσεων.
Το έργο αυτό αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου, πολυεπίπεδου project με τίτλο «Paraboles». Μέσω αυτού, η Baddou εμβαθύνει στην ταυτότητα των Μαροκινών, στη δύναμη της φαντασίας και στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο. Αναφέρεται στην αίσθηση που μπορεί να έχουν οι κάτοικοι του Μαρόκου, αλλά και άλλων μετα-αποικιακών χωρών, ότι οι ψυχές τους έχουν αποικιοποιηθεί, όπως ακριβώς και η γη τους.
Η καλλιτέχνιδα, μεγαλωμένη στο Ραμπάτ σε διπλωματική οικογένεια, βίωσε την ευρωπαϊκή παιδεία σε γαλλικό σχολείο, όπου η γνώση προερχόταν σχεδόν αποκλειστικά από ευρωπαϊκές πηγές. Η μετέπειτα διαμονή της στο Παρίσι για δέκα χρόνια της προσέφερε μια νέα οπτική για την πατρίδα της.
Επιστρέφοντας στο Μαρόκο, η Baddou παρατήρησε την πανταχού παρουσία των δορυφορικών πιάτων, τα οποία και επέλεξε να ενσωματώσει στο έργο της. Αυτά τα αντικείμενα έγιναν ο πυρήνας για τη δημιουργία μιας φανταστικής «Δημοκρατίας Hertzian», μιας δημοκρατίας που πήρε το όνομά της από τη μονάδα μέτρησης της συχνότητας των ραδιοκυμάτων (Hertz). Σε αυτή τη φανταστική επικράτεια, οι εξόριστοι αναζητούν ένα καλύτερο μέλλον, το οποίο όμως αποδεικνύεται ένα εφήμερο όνειρο.
Το project «Paraboles» περιλαμβάνει κείμενα, εγκαταστάσεις και μια μικρού μήκους ταινία, όπου απεικονίζονται άνθρωποι σε προσκύνημα σε μέρη που έχουν δει μέσα από τις οθόνες τους. Η Baddou δημιούργησε επίσης διαβατήρια από δέρμα κατσίκας, ένα υλικό με ιδιαίτερη σημασία για τις νομαδικές κουλτούρες του Μαρόκου. Αυτά τα διαβατήρια κλείνουν όταν το υλικό είναι κρύο και ανοίγουν όταν είναι ζεστό. Επιπλέον, επινόησε μια γλώσσα με 72 γράμματα, συνδεδεμένη με τα κύματα των 72 μεγαχερτζ που εκπέμπονται από τους δορυφόρους, δημιουργώντας το δικό της ιερό βιβλίο με έναν μοναδικό κώδικα.
Η μοτοσυκλέτα Peugeot 103, ένα σύμβολο του σύγχρονου Μαρόκου και της κοινωνικής κινητικότητας της δεκαετίας του ’90, επιλέχθηκε ως το μέσο μεταφοράς για αυτή τη φανταστική δημοκρατία. Με την προσθήκη των δορυφορικών πιάτων, η Baddou μεταμόρφωσε αυτό το εμβληματικό όχημα, δημιουργώντας μια εικόνα που μας υπενθυμίζει όσα τείνουμε να ξεχνάμε να βλέπουμε, την απροθυμία μας να αντιμετωπίσουμε την παρούσα πραγματικότητα.
«Επιστρέφοντας στο Μαρόκο έναν χρόνο πριν, διαπίστωσα ότι η χώρα κινείται με ιλιγγιώδη ταχύτητα – είναι πραγματικά εμπνευσμένο», δηλώνει η Baddou, περιγράφοντας το Μαρόκο ως ένα συναρπαστικό, ενοποιημένο μέρος. «Παρόλο που οι άνθρωποι στον βορρά μπορεί να μιλούν ισπανικά και καθόλου γαλλικά, και μιλάμε διαφορετικές διαλέκτους της Amazigh και της Darija, οι πολιτισμοί είναι τόσο διαφορετικοί, αλλά ταυτόχρονα νιώθουμε κοντά ο ένας στον άλλον, νιώθουμε έθνος». Η γλώσσα, αναφέρει, αποτελεί κεντρικό πυλώνα στην καλλιτεχνική της αναζήτηση: «Στη Darija, δεν χάνεις ποτέ το τρένο – το τρένο σε αφήνει πίσω. Όταν αρρωσταίνεις, είναι το κρύο που σε χτυπά».
Η αλήθεια της Baddou εδράζεται στη σύγκλιση δύο πολιτισμών, του γαλλικού και του μαροκιννού. Τα ερωτήματα που την απασχολούν περισσότερο πηγάζουν από αυτή την υβριδική ταυτότητα: πώς διαμορφωνόμαστε από τις πεποιθήσεις μας και τι μας δίνει αίσθηση κατεύθυνσης στη ζωή. Είναι, όπως λέει, ένα από τα πιο μυστικιστικά στοιχεία της ανθρώπινης ύπαρξης.
Η Hiba Baddou γεννήθηκε στο Ραμπάτ του Μαρόκου. Σημαντικές στιγμές στην καριέρα της ήταν η συμμετοχή της στη Μπιενάλε της Ντακάρ το 2024 και η κατάκτηση του βραβείου Saatchi Art for Change την ίδια χρονιά, που την έπεισαν για την ευρύτερη απήχηση του έργου της. Πρόσφατα, πραγματοποίησε την πρώτη της μεγάλη θεσμική έκθεση στο Macaal του Μαρακές. Η συμβουλή της είναι: «Να έχετε τα μάτια σας ανοιχτά συνεχώς».
