Ένα ασυνήθιστο λογισμικό έχει κάνει την εμφάνισή του στο Steam, την πλατφόρμα παιχνιδιών για PC. Το “Anlife: Motion-learning Life Evolution” βρίσκεται κάπου ανάμεσα σε ένα πλήρες παιχνίδι προσομοίωσης ζωής, ένα επιστημονικό πείραμα και ένα είδος “στοιχειωμένου ενυδρείου”. Το παιχνίδι αυτό πιθανότατα θα περνούσε απαρατήρητο, αν δεν υπήρχε ένας ασυνήθιστος παράγοντας: πριν από μερικά χρόνια, ορισμένοι από τους δημιουργούς του είχαν υποστεί δημόσια κριτική από έναν αληθινό θρύλο της ιαπωνικής animation.
Το 2016, ο Hayao Miyazaki, σκηνοθέτης ταινιών όπως η “Πριγκίπισσα Μονονόκε” και η “Ταξίδι στη Χώρα των Θαυμάτων”, είχε δει νέες τεχνολογίες που χρησιμοποιούσαν τεχνητή νοημοσύνη για την κίνηση μοντέλων. Αντικρίζοντας ένα ζόμπι που κινούνταν χτυπώντας το κεφάλι του στο έδαφος και σπαρταρώντας σαν ψάρι, ο Miyazaki είχε δηλώσει ότι αυτό που έβλεπε ήταν “προσβολή στην ίδια τη ζωή”. Είναι δύσκολο να παρακολουθήσει κανείς το βίντεο χωρίς να νιώσει μια αίσθηση δυσφορίας, αλλά τώρα, μια δεκαετία αργότερα, οι κατάμαυροι από τη ντροπή προγραμματιστές από εκείνη την αίθουσα έχουν ανακάμψει και διαθέτουν την εργασία τους ευρέως.
Κρίνοντας από τις συζητήσεις γύρω από την κυκλοφορία του, τουλάχιστον κάποιοι από όσους κατεβάζουν το Anlife ελπίζουν ότι μπορεί να προσφέρει κάποια ένδειξη για την τρέχουσα κατάσταση της σχέσης των βιντεοπαιχνιδιών με την τεχνητή νοημοσύνη. Αφήνοντας στην άκρη την συχνά ασαφή χρήση του όρου, αυτό είναι σίγουρα κάτι που αξίζει να προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε, είτε λόγω των απωλειών θέσεων εργασίας που προκαλεί η ΤΝ, είτε επειδή η ΤΝ κατηγορείται γι’ αυτές, είτε απλώς λόγω του τεράστιου αριθμού παιχνιδιών που πλέον κυκλοφορούν σε πλατφόρμες όπως το Steam, με τη βοήθεια μοντέλων ΤΝ.
Ωστόσο, υπάρχει ένα πρόβλημα. Και αυτό είναι ότι το ίδιο το Anlife είναι τόσο ανάλαφρα ασήμαντο, που είναι δύσκολο να αντλήσει κανείς πολλά συμπεράσματα.
Το Anlife υπόσχεται στους παίκτες έναν προσομοιωτή εξέλιξης όπου “δημιουργήματα από μπλοκ, ελεγχόμενα από ΤΝ, κινούνται με απρόσμενους τρόπους”. Στην πράξη, αυτό σημαίνει κυρίως την τοποθέτηση διαφόρων πλασμάτων σε ένα μικρό περιβάλλον και στη συνέχεια την παρακολούθηση της εξέλιξής τους.
Οπτικά, το Anlife είναι καθαρό Frutiger Aero, προσφέροντας τοπία με πράσινες κοιλάδες και λαμπερό νερό, που θα μπορούσαν να είναι οι καταπραϋντικές εικόνες που οι ακτινολόγοι ζητούν από τους ασθενείς να κοιτάζουν κατά τη διάρκεια μιας μακράς σάρωσης MRI. Ηχητικά, είναι εξίσου ακίνδυνο: με μια σειρά από “μπουπ”, “μπλιπ” και ήχους “ποπ”, μας μεταφέρει απευθείας στο soundtrack αμέτρητων κέντρων ευεξίας των αρχών της δεκαετίας του 2000.
Η επιθυμία για ηρεμία διαπερνά και τους μηχανισμούς του παιχνιδιού. Κατά τη διάρκεια ενός χαλαρού πρωινού με το Anlife, μπορείτε να τοποθετήσετε μια σειρά από απλά πλάσματα στο περιβάλλον και στη συνέχεια να τους δώσετε τροφή που θα ενθαρρύνει την αναπαραγωγή ή τη μετάλλαξή τους. Μπορείτε να επεκτείνετε την περιοχή σας και στη συνέχεια να προσελκύσετε πλάσματα προς το νερό ή τον αέρα, δημιουργώντας έτσι περισσότερες παραλλαγές. Υπάρχουν πολλά πράγματα που μπορείτε να ξεκλειδώσετε (συμπεριλαμβανομένου ενός “shadow tech tree” που σας καλύπτει αν θέλετε να εξοντώσετε τις ψηφιακές σας “θαλάσσιες μαϊμούδες” αντί να τις βλέπετε να ευδοκιμούν), αλλά το οικοσύστημα παραμένει απλό. Πρόκειται για ένα παιχνίδι που επικεντρώνεται στο πώς τα πλάσματα αποφασίζουν να κινηθούν προς την τροφή.
Η συγκίνηση όλων αυτών, υποθετικά, πηγάζει από το “πώς” στην τελευταία πρόταση. Εδώ πιθανότατα εμπλέκεται η ελαφρώς μυστηριώδης χρήση ΤΝ από το παιχνίδι. Και είναι αλήθεια ότι, μετά από λίγες ώρες παιχνιδιού, θα βλέπετε τις αστείες μικρές πλάσματα-blob του Anlife να εξερευνούν νέες αρθρώσεις και μορφές σώματος καθώς κολυμπούν, πετούν και γενικά κυλούν γύρω-γύρω τρώγοντας.
(Σημειωτέον, η ΤΝ έχει ιστορικό χρήσης για να κάνει πλάσματα να κινούνται, συχνά χρησιμοποιώντας μικρά νευρωνικά δίκτυα και εξελικτικούς υπολογισμούς. Το 2009, η βρετανική εταιρεία τεχνολογίας παιχνιδιών NaturalMotion ανέπτυξε ένα πρόγραμμα στο οποίο ένα δίποδο μοντέλο έμαθε να περπατά χρησιμοποιώντας εξελικτικά νευρωνικά δίκτυα. Η εταιρεία εξαγοράστηκε στη συνέχεια από τη Zynga το 2014.)
Ωστόσο, υπάρχουν δύο προβλήματα. Το πρώτο είναι ότι η εστίαση στο ξεκλείδωμα του δέντρου δεξιοτήτων δίνει στις πρώτες ώρες του Anlife την αίσθηση ενός μάλλον ανούσιου “clicker” παιχνιδιού, από την οποία δυσκολεύεται να ξεφύγει. Το δεύτερο οφείλεται σε κάτι που, όπως καταλαβαίνω, οι μελετητές της διαδικαστικής παραγωγής αναφέρουν μερικές φορές ως “το πρόβλημα του χυλού βρώμης”.
Το πρόβλημα του χυλού βρώμης, το οποίο διατυπώθηκε αρχικά από τη συγγραφέα, προγραμματίστρια και ακαδημαϊκό Kate Compton, βασίζεται στο γεγονός ότι κάθε μπολ χυλού βρώμης στο σύμπαν είναι μοναδικό. Απλώς, όχι με πολύ ενδιαφέροντα τρόπο. Ομοίως, όταν τα πλάσματα του Anlife ανακαλύπτουν έναν νέο τρόπο κύλισης, αναπήδησης ή πτερυγισμού του σώματός τους προς την τροφή, εξακολουθούν απλώς να κινούνται προς την τροφή. Αυτό δημιουργεί ένα παιχνίδι που είτε απαιτεί να δίνεις πραγματικά, πραγματικά προσοχή σε μικροσκοπικές παραλλαγές στη λεπτομέρεια, είτε να απενεργοποιείς εντελώς τη σκέψη σου και απλώς να απολαμβάνεις την αιωρούμενη αισθητική. Κατά τη διάρκεια του χρόνου μου με το Anlife, έχω ξεκινήσει γενικά με την πρώτη προσέγγιση και στη συνέχεια, μετά από 10 λεπτά, διαπίστωσα ότι είχα γλιστρήσει στη δεύτερη.
Όσο περισσότερο έπαιζα Anlife, τόσο περισσότερο κατέληγα να σκέφτομαι κάτι που άκουσα από έναν από τους πρώτους ερευνητές ΤΝ με τους οποίους μίλησα, πίσω στο 2013. Η πραγματική αξία της ΤΝ, είχαν εξηγήσει – και παραφράζω εδώ – είναι ότι μια μέρα θα μπορούσε να γίνει μια εντελώς αλλόκοτη μορφή νοημοσύνης. Αυτό θα σήμαινε ότι εμείς οι άνθρωποι θα είχαμε το πρίσμα ενός διαφορετικού είδους νου, μέσω του οποίου θα βλέπαμε τους εαυτούς μας, τις ιδιορρυθμίες και τις γνωστικές μας πλάνες – πράγματα που μπορεί να είναι δύσκολο να εντοπιστούν όταν συνομιλείς με ανθρώπους που σκέφτονται πολύ παρόμοια με εσένα.
Από τότε, η εμφανής εστίαση πολλών εταιρειών, όπως η OpenAI, φαίνεται να είναι εντελώς αντίθετη: η δημιουργία μηχανών μιμητικής λογοκλοπής που μερικές φορές φαίνεται να υπάρχουν μόνο για να λένε στους ανθρώπους αυτό που ήδη θέλουν να ακούσουν.
Φαίνεται ότι το Anlife καλύπτει μια πολύ μικρή και συγκεκριμένη θέση. Δεν προσπαθεί να κρύψει τη χρήση ΤΝ, στο βαθμό που γνωρίζω. Στην πραγματικότητα, προσπαθεί να επιστήσει την προσοχή στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί την ΤΝ για να επιτρέψει στα μικρά του πλάσματα να κινούνται. Με άλλα λόγια, δεν είναι απλώς ένα παιχνίδι που γεννήθηκε από την ΤΝ. Είναι ένα παιχνίδι που, σε μικρό βαθμό, αφορά στην πραγματικότητα την ΤΝ. Θέλει να είναι ελαφρώς ξένο. Δεν θέλει να κρυφτεί ή να ευχαριστήσει· θέλει να εξετάσει την εγγενή ικανότητα της ΤΝ για “εξωτικότητα”.
Το Anlife: Motion-learning Life Evolution είναι διαθέσιμο τώρα στο Steam, στην τιμή των 11,79£/13,99$. Ευχαριστούμε τον Dr Michael Cook για τη βοήθειά του σε αυτό το άρθρο.
