Η Κίνα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία είναι οι μόνες χώρες που κατασκευάζουν μαχητικά αεροσκάφη πέμπτης γενιάς, και οι τρεις τους παρουσίασαν τα αεροσκάφη τους στην αεροπορική έκθεση του Ντουμπάι την περασμένη εβδομάδα. Ένα μοντέλο του J-35, που κατασκευάζεται από την China National Aero-Technology Import & Export Corporation (Catic) και έχει παρόμοιο σχεδιασμό με το αμερικανικό F-35, ήταν προς επίδειξη στην εκδήλωση.
Τα μαχητικά πέμπτης γενιάς διαθέτουν συνήθως τεχνολογία stealth και δυνατότητα “supercruise”, δηλαδή μπορούν να διατηρούν υπερηχητική ταχύτητα χωρίς να χρησιμοποιούν τους μετακαυστήρες τους. Είναι επίσης εξοπλισμένα με ολοκληρωμένα αεροηλεκτρονικά συστήματα, εσωτερικές θέσεις οπλισμού και προηγμένους αισθητήρες. Επιπλέον, η υψηλή τους ευελιξία συνδυάζεται με βελτιωμένη επίγνωση της κατάστασης, καθιστώντας τα πιο αποτελεσματικά σε ρόλους αέρος-αέρος και αέρος-εδάφους σε σύγκριση με παλαιότερα αεροσκάφη.
Το J-35 σχεδιάστηκε ως μαχητικό αεροσκάφος για το αεροπλανοφόρο Fujian, το οποίο εισήλθε πρόσφατα σε υπηρεσία, και κατασκευάστηκε αρχικά από την Shenyang Aircraft Corporation. Το μοντέλο που εκτέθηκε στο Ντουμπάι ήταν μια χερσαία παραλλαγή, το J-35A. Σε αντίθεση με το J-20, το πρώτο κινεζικό μαχητικό πέμπτης γενιάς, το οποίο υπόκειται σε απαγόρευση εξαγωγών, το J-35 έχει προσφερθεί σε υπερπόντιους αγοραστές σε εκθέσεις τα τελευταία χρόνια. Εμφανίστηκε επίσης στην αεροπορική έκθεση του Παρισιού τον Ιούνιο και στη Διεθνή Έκθεση και Συνέδριο Άμυνας στο Άμπου Ντάμπι τον Φεβρουάριο, όπου έκανε το ντεμπούτο του εκτός Κίνας, αφού αποκαλύφθηκε στο Zhuhai τον Νοέμβριο του περασμένου έτους.
Ο Gareth Jennings, αεροπορικός συντάκτης της παγκόσμιας εταιρείας στρατιωτικών πληροφοριών Janes, δήλωσε ότι το J-35 θα μπορούσε να εξυπηρετήσει πελάτες που είναι ευαίσθητοι στην τιμή και αποκλείονται από την εισαγωγή δυτικών συστημάτων όπως το F-35, αλλά δεν θέλουν να ευθυγραμμιστούν υπερβολικά με τη Ρωσία. Ανέφερε ότι πιθανοί αγοραστές περιλαμβάνουν εκείνους που αναζητούν γρήγορους χρόνους παράδοσης και λιγότερους πολιτικούς περιορισμούς στις αγορές τους, παράγοντες που ήταν “πιο ουσιαστικοί” για την αγορά της Μέσης Ανατολής. “Το κύριο εμπόδιο στην επιτυχία των εξαγωγών του είναι ότι παραμένει μια άγνωστη ποσότητα όσον αφορά τις δυνατότητες, την ποιότητα κατασκευής, την αξιοπιστία, κ.λπ. – κάτι που ισχύει για τα κινεζικά στρατιωτικά προϊόντα γενικά, και όχι μόνο για το J-35,” δήλωσε ο Jennings. “Ωστόσο, η πρόσφατη καλή εμφάνιση κινεζικών προϊόντων στις πρόσφατες συγκρούσεις Ινδίας-Πακιστάν… σίγουρα θα έχει καταλαγιάσει τις περισσότερες από αυτές τις ανησυχίες.” Αναφερόταν στο κινεζικής κατασκευής μαχητικό αεροσκάφος 4,5 γενιάς J-10C του Πακιστάν, το οποίο κατέρριψε τουλάχιστον ένα γαλλικής κατασκευής Rafale της Ινδίας κοντά στην αμφισβητούμενη περιοχή του Κασμίρ τον Μάιο.
Ο David Roberts, αναγνώστης διεθνών σπουδών ασφάλειας και Μέσης Ανατολής στο King’s College London, δήλωσε ότι οι μοναρχίες του Κόλπου θα ήταν πρόθυμες να αποκτήσουν τεχνολογία υψηλής τεχνολογίας από την Κίνα, δεδομένων των ήδη “μικρών αλλά σημαντικών” πωλήσεων βαλλιστικών πυραύλων και οπλισμένων drones στη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Ωστόσο, δήλωσε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ζητήματα “που εμποδίζουν ή τουλάχιστον παρεμποδίζουν” την Κίνα από το να πωλεί συστήματα όπλων όπως το J-35. “Πρόκειται για πολύπλοκες μηχανές που απαιτούν ένα τεράστιο και δεκαετούς διάρκειας πακέτο εκπαίδευσης, εφοδιαστικής και προμηθειών – δεν μπορείς απλώς να τις συνδέσεις και να τις χρησιμοποιήσεις, αλλάζοντάς τες καθώς αλλάζουν οι γεωπολιτικές διαθέσεις,” είπε ο Roberts. Πρόσθεσε ότι “η Κίνα δεν θα ήθελε ένα από τα αεροσκάφη της να πετάει συνεχώς γύρω από μια περιοχή γεμάτη δυτικό εξοπλισμό ραντάρ”.
Η Κίνα προωθεί τα αεροσκάφη J-35 στη Μέση Ανατολή σε μια εποχή που η ζήτηση για ικανότητες υπεροχής στον αέρα αυξάνεται, καθώς οι εντάσεις στην περιοχή κλιμακώνονται, συμπεριλαμβανομένης της Γάζας όπου ισχύει εύθραυστη κατάπαυση του πυρός. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία αναζητούν ενεργά προηγμένα μαχητικά για τις αεροπορικές τους δυνάμεις, οδηγώντας σε ανταγωνισμό για τις αμυντικές εξαγωγές στην περιοχή. Το αμερικανικό αμυντικό εργολάβο Lockheed Martin F-35 και το ρωσικό Su-57, που κατασκευάζεται από την Sukhoi, ήταν και τα δύο σε επίδειξη στην εκδήλωση στο Ντουμπάι την περασμένη εβδομάδα. Η εμφάνισή τους στην αεροπορική επίδειξη ακολούθησε την ανακοίνωση του Προέδρου Donald Trump ότι είχε εγκρίνει την πώληση F-35 στη “μεγάλη σύμμαχο” Σαουδική Αραβία, μια ημέρα πριν την επίσκεψη του Πρίγκιπα Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν στις ΗΠΑ. Η προγραμματισμένη πώληση σηματοδοτεί μια απόκλιση από τα προηγούμενα όρια της Ουάσινγκτον στην πώληση προηγμένων μαχητικών αεροσκαφών stealth σε χώρες της Μέσης Ανατολής. Ωστόσο, θα μπορούσε ακόμη να απορριφθεί από κοινοβουλευτικό έλεγχο, δεδομένου ότι ο αμερικανικός νόμος επιβάλλει στο Ισραήλ να διατηρεί ποιοτικό στρατιωτικό πλεονέκτημα έναντι των περιφερειακών αντιπάλων του, και με τις στενές σχέσεις μεταξύ Κίνας και αραβικών χωρών να εγείρουν ανησυχίες στην Ουάσινγκτον για πιθανή παραβίαση της τεχνολογικής ασφάλειας. Αυτό συμβαίνει καθώς η Ριάντ εξακολουθεί να αρνείται να καθιερώσει επίσημους δεσμούς με το Τελ Αβίβ υπό τις Συμφωνίες του Αβραάμ – μια σειρά συμφωνιών που μεσολάβησε η Ουάσινγκτον και οδήγησε στην ομαλοποίηση των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ του Ισραήλ και αρκετών αραβικών εθνών.
Το F-35 θεωρείται ευρέως το πιο προηγμένο μαχητικό αεροσκάφος στον κόσμο. Έχει εξαχθεί σε 12 χώρες και αρκετές άλλες περιμένουν παράδοση – όλες σύμμαχες των ΗΠΑ. Το Ισραήλ διαθέτει επί του παρόντος 46 από αυτά τα πολεμικά αεροσκάφη. Κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας, ο Trump ενέκρινε την πώληση αεροσκαφών F-35 στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αφού το Άμπου Ντάμπι συμφώνησε να καθιερώσει επίσημες σχέσεις με το Ισραήλ το 2020. Ωστόσο, η συμφωνία κατέρρευσε μετά την ανάληψη των καθηκόντων του Joe Biden το 2021, επικαλούμενος την αυξανόμενη στρατιωτική συνεργασία μεταξύ των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Κίνας, η οποία θα μπορούσε να διακινδυνεύσει μια παραβίαση της τεχνολογικής ασφάλειας που αφορά ένα από τα πιο προηγμένα μαχητικά αεροσκάφη της Αμερικής. Σύμφωνα με τον Jennings, η πώληση F-35 στη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ή οπουδήποτε αλλού στη Μέση Ανατολή θα εξαρτηθεί από το εάν το Ισραήλ μπορεί να διατηρήσει ένα πλεονέκτημα στην περιοχή όσον αφορά τις στρατιωτικές του δυνατότητες. “Αξίζει να σημειωθεί ότι ήταν οι εμβαθύνοντες δεσμοί των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων με την Κίνα και οι κίνδυνοι που αυτό έθετε για την ασφάλεια του F-35 που τελικά ματαίωσαν εκείνη τη συμφωνία,” είπε. “Με το Ισραήλ να απολαμβάνει εμβαθύνουσες σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία… η στάση του απέναντι σε μια πιθανή πώληση F-35 θα μπορούσε να συνδεθεί με την ανάπτυξη στενότερων διμερών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.”
Η Liselotte Odgaard, ανώτερη συνεργάτης στο Hudson Institute στην Ουάσινγκτον, δήλωσε ότι η πώληση F-35 σε σημαντικούς στρατηγικούς εταίρους όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία θα ήταν τόσο “επικερδής για τις ΗΠΑ όσο και ένα μέσο καθιέρωσης τεχνολογικής και εφοδιαστικής εξάρτησης” από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους. “Η διοίκηση μπορεί να δώσει προτεραιότητα σε μεγάλες συμφωνίες όπλων ως εργαλεία διπλωματικής ευθυγράμμισης και οικονομικού κέρδους, και θα ήταν σύμφωνη με προηγούμενες προσπάθειες για τη συμφωνία των ΗΑΕ στο πλαίσιο των Συμφωνιών του Αβραάμ. Ο τρόπος που θα εξελιχθεί η προώθηση μιας συμφωνίας με τη Σαουδική Αραβία μπορεί να είναι ένας καλός δείκτης,” είπε. “Το πιο σημαντικό εμπόδιο στο Κογκρέσο των ΗΠΑ είναι οι δεσμοί ασφάλειας και άμυνας της Σαουδικής Αραβίας με την Κίνα, οι οποίοι θέτουν σε κίνδυνο ευαίσθητη τεχνολογία F-35 εάν η συμφωνία προχωρήσει. Οποιαδήποτε συμφωνία θα υποστεί σημαντικό κοινοβουλευτικό έλεγχο γι’ αυτόν τον λόγο.”
Σε αντίθεση με τις εξαγωγές F-35, το ρωσικό Su-57 φέρεται να έχει εξασφαλίσει μόνο έναν υπερπόντιο αγοραστή, με την Αλγερία να έχει παραγγείλει οκτώ από τα μαχητικά αεροσκάφη. Το Su-57, που πέταξε για πρώτη φορά το 2010 και εισήχθη στον ρωσικό στρατό το 2020, είναι το πρώτο μαχητικό αεροσκάφος της χώρας με πλήρη δυνατότητα stealth και φέρεται να έχει χρησιμοποιηθεί στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η εξαγωγική του παραλλαγή, το Su-57E, αποκαλύφθηκε στην έκθεση του Zhuhai πέρυσι. Ωστόσο, οι διεθνείς κυρώσεις κατά της Ρωσίας μετά την εισβολή της στην Ουκρανία έχουν δημιουργήσει περιορισμούς στην αλυσίδα εφοδιασμού για τις αεροδιαστημικές και αμυντικές της βιομηχανίες, εγείροντας ανησυχίες για το εάν μπορεί να παραδώσει τα αεροσκάφη εντός προθεσμίας, καθώς και να παρέχει συντήρηση, επισκευή και ανακαίνιση στο μέλλον. Ο Roberts από το King’s College London δήλωσε ότι οι μοναρχίες του Κόλπου τείνουν να βρίσκουν τρόπους να επιδεικνύουν την “ανεξαρτησία” τους, να δείχνουν ότι “δεν είναι στην τσέπη των ΗΠΑ” – και η πρόσκληση της Ρωσίας στην αεροπορική έκθεση του Ντουμπάι ήταν ένα “προφανές παράδειγμα”. “Πρακτικά, μπορεί επίσης να επιθυμούν να ενθαρρύνουν τη ρωσική εμπλοκή στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επίσης – ένα είδος προσέγγισης ανταλλαγής τεχνολογίας έχει εδώ και καιρό ευρέως συζητηθεί,” είπε. “Παραμένει απίθανο να αποκτήσουν το Su-57, αλλά δεν πειράζει να κρατήσουν άλλους – ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία – σε εγρήγορση.” Η Odgaard δήλωσε ότι οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας θέτουν υπό αμφισβήτηση εάν μπορεί να παρέχει αξιόπιστες μακροπρόθεσμες αναβαθμίσεις και εφοδιαστική υποστήριξη για το Su-57 και ότι ο ρυθμός παραγωγής ήταν “αργός και ασυνεπής τα τελευταία δύο χρόνια”. Σημείωσε επίσης ότι το ρωσικό αεροσκάφος δεν ήταν στο ίδιο επίπεδο με το F-35 όσον αφορά τις δυνατότητες stealth και τα αεροηλεκτρονικά.
